تینا مزدکی_هر انسانی که میشناسید یک نام دارد. اما آیا نام داشتن و صدا زدن دیگران با نام، ویژگی منحصربهفرد انسان است یا حیوانات نیز یکدیگر را با نام صدا میزنند؟
پژوهشها نشان میدهند برخی پستانداران و پرندگان از برچسبهای صوتی برای اشاره به افراد دیگر استفاده میکنند، اما دانشمندان درباره نحوه تفسیر این شواهد اتفاقنظر ندارند. در دهه ۱۹۶۰، دانشمندان دریافتند که دلفینهای پوزهبطری (Tursiops) سوتهایی منحصربهفرد برای هر فرد تولید میکنند که به آنها «سوتهای امضایی» گفته میشود.
پژوهشگران در سالهای پس از آن آزمایشهایی انجام دادند که طی آنها این سوتها از طریق بلندگوهای زیر آب پخش میشد و واکنش دلفینها مورد بررسی قرار میگرفت. نتایج نشان داد دلفینها برای برقراری ارتباط، سوت امضایی دلفینهای دیگر را تقلید میکنند؛ رفتاری که شباهتهایی به نحوه استفاده انسانها از نامها دارد. آنها همچنین میتوانند دلفینهای دیگر را بر اساس فرکانس و «شکل» سوت، بدون توجه به صدای دلفینی که آن را تولید میکند، شناسایی کنند.
کلی جاکولا، روانشناس شناختی در مرکز پژوهش دلفینها در فلوریدا، به لایوساینس گفت دلفینها ظاهراً این سوتها را به افراد دیگر اختصاص میدهند و به شکلی نمادینتر آنها را با یکدیگر مرتبط میکنند. پژوهشها نشان دادهاند دلفینها برای شناسایی یکدیگر در ساختارهای اجتماعی پیچیده و همچنین هنگام همکاری برای انجام وظایف، از این سوتها استفاده میکنند.
فیلها نیز صداهای اختصاصی دارند
آزمایشهای پخش صدا همچنین نشان دادهاند فیلهای آفریقایی وحشی (Loxodonta) یکدیگر را با آواهای مشخصی خطاب میکنند؛ صداهای بم و غرشمانندی که برای هر فرد ویژگی منحصربهفردی دارند. مایکل پاردو، بومشناس رفتاری در دانشگاه ایالتی کلرادو و نویسنده اصلی این پژوهش، میگوید این صداها کمی شبیه خرخر کردن یک گربه بسیار بزرگ هستند.
فیلها زمانی که «نام» خود را از طریق بلندگو میشنیدند، معمولاً سریعتر به سمت منبع صدا حرکت میکردند و واکنش صوتی بیشتری نشان میدادند.
طوطیها نیز یکدیگر را به اسم صدا میزنند؟
آزمایشهای پخش صدا همچنین نشان دادهاند طوطیهای کوچک موسوم به طوطیهای صورتعینکی (Forpus conspicillatus) که بومی بخشهایی از آمریکای جنوبی و مرکزی هستند، ممکن است برای اشاره به طوطیهای دیگر از برچسبهای صوتی استفاده کنند.
مطالعات انجامشده روی پرندگان در اسارت نیز میتواند درباره توانایی آنها برای یادگیری برچسبهای صوتی اطلاعات بیشتری ارائه دهد. در یک نظرسنجی از صاحبان طوطیها که حدود ۸۰۰ پرنده را شامل میشد، تقریباً نیمی از آنها از برچسبهای صوتی برای افراد و حیوانات مختلف استفاده میکردند؛ برچسبهایی که از انسانهای اطراف خود یاد گرفته بودند.
لورین بندیکت، زیستشناس دانشگاه شمال کلرادو و نویسنده اصلی این پژوهش، به لایوساینس گفت: «طوطیها قطعاً چیزهای زیادی از انسانها یاد میگیرند؛ آنها لزوماً معنای آن را در چارچوب زبانی انسان نمیدانند، اما میدانند چه زمانی باید آن را به کار ببرند.»
یکی از شرکتکنندگان در این نظرسنجی گفته بود طوطی او زمانی که با نام اشتباه خطاب میشود، فرد مقابل را اصلاح میکند. برخی دیگر نیز گفته بودند طوطیهایشان نام تمام انسانها و سگهای حاضر در خانه را بهدرستی به کار میبرند.
با این حال، این رفتارها با رفتار طوطیهای وحشی تفاوت دارد و برای مشخص شدن اینکه طوطیهای صورتعینکی واقعاً مفهوم «نام» را درک میکنند و برای همنوعان خود نام انتخاب میکنند یا نه، به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
نام دقیقاً چگونه تعریف میشود؟
اینکه یک صدای حیوان را همانطور که انسانها نام را تعریف میکنند، یعنی یک برچسب صوتی مشخص و نمادین که به یک فرد اختصاص داده شده است، «نام» بدانیم، کار سادهای نیست. یک مطالعه روی میمونهای مارموست نشان میدهد این حیوانات ممکن است از برچسبهای صوتی استفاده کنند. پژوهشگران با استفاده از آزمایشهای پخش صدا دریافتند مارموستها برخی صداهای خاص را خطاب به افراد مشخصی تولید میکنند و این صداها را از اعضای خانواده خود یاد میگیرند.
با این حال، جاکولا در پاسخی که به این پژوهش منتشر کرد، استدلال کرد که این صداها ممکن است واقعاً شبیه نام نباشند؛ زیرا در آزمایشها، این صداها تنها در ۱۶ تا ۶۱ درصد موارد بهدرستی شناسایی شدند. او احتمال داد مارموستها ممکن است صرفاً در حال تقلید صداهای یکدیگر بوده باشند. جاکولا در عین حال تأکید کرد که نمیتوان یک تفسیر واحد را به همه گونههای جانوری تعمیم داد.
او گفت: «مورد فیلها با مورد مارموستها و طوطیهای صورتعینکی بسیار متفاوت است. واقعاً دشوار است که درباره گونههای مختلف، گفتوگویی منسجم داشته باشیم و مطمئن شویم همه درباره یک موضوع واحد صحبت میکنیم.»
جاکولا و همکارانش در مقالهای که در ژوئیه ۲۰۲۶ منتشر کردند، سه معیار حداقلی برای بررسی این رفتار در گونههای مختلف پیشنهاد دادهاند؛ ارجاع به فرد، بازنمایی نمادین و معنای مشترک. ارجاع به فرد به این معناست که یک صدا برای یک فرد مشخص در نظر گرفته شده باشد. بازنمایی نمادین یعنی آن صدا در ذهن حیوان نماینده یک فرد مشخص باشد و معنای مشترک نیز به این معناست که دستکم دو فرد، آن صدا را با همان فرد مشخص مرتبط کنند.
جاکولا با اعمال این معیارها بر شواهد موجود میگوید دلفینهای پوزهبطری قویترین شواهد را برای استفاده از نام در میان حیوانات نشان میدهند. در مقابل، برای اثبات اینکه فیلها، طوطیها و مارموستها واقعاً از نام استفاده میکنند، هنوز درباره وجود بازنمایی نمادین به پژوهش بیشتری نیاز است.
جاکولا گفت: «وقتی چیزی را نام مینامید، ادعای بزرگی مطرح میکنید. هدف ما ایجاد یک چارچوب یکپارچه بود تا بتوانیم این پرسش را به شکلی نظاممندتر بررسی کنیم.»
چرا نامها برای حیوانات مفید هستند؟
گونههایی که ممکن است از صداهای شبیه نام استفاده کنند، چند ویژگی مشترک دارند: آنها توانایی یادگیری صداهای جدید را دارند و بسیار اجتماعی هستند. به گفته پاردو، نامها ممکن است در گروههای جانوریای کاربرد بیشتری داشته باشند که در آنها اجتماع به زیرگروههای کوچکتر تقسیم میشود و افراد اغلب از دید همراهان خود خارج هستند.
این رفتار ظاهراً در شاخههای تکاملی بسیار متفاوتی دیده میشود؛ بنابراین ممکن است در چندین گونه و بهصورت مستقل تکامل یافته باشد. به گفته پاردو، این موضوع میتواند اطلاعات مهمی درباره تکامل زبان در شرایط اجتماعی پیچیده در اختیار دانشمندان قرار دهد.
پژوهش درباره اینکه حیوانات از نام استفاده میکنند یا نه، میتواند به دانشمندان کمک کند تواناییهای شناختی لازم برای ایجاد بازنمایی انتزاعی از افراد دیگر را بهتر درک کنند.
بندیکت میگوید: «برای انسانها، نامها بخش مهمی از فردیت و درک ما از خود هستند. بنابراین اگر حیوانات نام داشته باشند و به آن نامها پاسخ دهند، این موضوع میتواند نشان دهد که آنها ممکن است درکی از خود و همچنین از افراد دیگر و فردیت آنها داشته باشند.»
جاکولا در عین حال توضیح میدهد که اگرچه اثبات رفتار نامگذاری در طبیعت دشوار است، او احتمال وجود صداهای شبیه نام در حیوانات غیرانسان را رد نمیکند. به گفته او، شواهد موجود هنوز برای اینکه بتوان با اطمینان گفت حیوانات از نام استفاده میکنند، کافی نیست.
پاردو نیز معتقد است شواهد بیشتر میتواند این رفتارها را در گونههای بیشتری تأیید کند، اما گمان میکند حیوانات بسیار بیشتری ممکن است یکدیگر را با نام صدا بزنند.
گونههای جانوری دیگری مانند بابونها، زرافهها و کلاغها نیز جوامعی دارند که به گروههای کوچکتر تقسیم میشوند. اگرچه در حال حاضر شواهدی درباره استفاده این گونهها از نام وجود ندارد و چنین ساختار اجتماعی باید با توانایی یادگیری صوتی همراه باشد، پاردو معتقد است این رفتار ممکن است بسیار رایجتر از چیزی باشد که در حال حاضر تصور میکنیم.
منبع: livescience
۲۲۷۳۲۳
نظر شما