توسعه علمی

مقاله‌ای در واکنش به سخنان مسعود پزشکیان در نشست فعالان سیاسی و اجتماعی

دیدگاه یوسف اباذری در نقد توسعه اقتصادی دولت / گلایه روحانی از برخی اقتصاددانان چه بود؟ / مکتب شیکاگویی های ایرانی چه کاشتند؟

اخبار اندیشهآقای پزشکیان که دم از اخلاق می‌زند، باید بداند که هر مکتب علمی سویه‌ای اخلاقی نیز دارد؛ اگر نداشته باشد، هیچ‌کس ازجمله ایشان نمی‌تواند مدعی عدالت اجتماعی باشد. آیا ایشان اطمینان دارد که ملاک عدالت از نظر خودشان با ملاک عدالت از نظر مکتب شیکاگو یکی است؟ اصل اخلاقیِ مکتب متخصصان بی‌طرف مورد علاقه‌ ایشان، به قول مشهورِ میلتون فریدمن، «طمع» است. 

عبدالکریمی: تقویت انسجام ملی، حرکت به سوی توسعه پایدار است / توسعه سیاسی، نتیجه یک جامعه قدرتمند است نه پیش‌شرط آن

اخبار اندیشهاستاد فلسفه گفت: «تقویت انسجام ملی» درک واقع‌بینانه تهدیدات ژئوپلیتیکی، حفظ استقلال و تمامیت ارضی و حرکت به سوی توسعه پایدار است.

در برنامه «سه مانع فرهنگی پیش‌روی توسعه ایران» توسط استاد دانشگاه شهید بهشتی مطرح شد

روایت سریع‌القلم از ناکارآمدی حکمرانی در ایران / ایرانیان مصرف کننده تکنولوژی مدرن و نه فرهنگ آن/ آشفتگی نظری مانع شکل گیری سیستم منسجم در ایران

اخبار اندیشهاستاد اقتصاد سیاسی بین‌الملل دانشگاه شهید بهشتی گفت: جامعه ایرانی آیفون، خودروی مدرن و برج را دوست دارد، اما نظم، قانون‌پذیری و چارچوب‌مندی لازمه مدرنیته را به سختی می‌پذیرد...حدود ۳۰۰ کتاب وجود دارد که به‌طور علمی بررسی کرده‌اند چرا توسعه‌یافتگی از انگلستان و سپس شمال فرانسه و آلمان آغاز شد و بعد به کل اروپا و سپس مناطق مختلف دنیا منتقل شد. بنابراین توسعه‌یافتگی پدیده‌ای ایرانی، آسیایی، آفریقایی یا آمریکای لاتین نیست؛ این پدیده در یک جغرافیای خاص و با روندی تکاملی شکل گرفته و امروز با چهار انقلاب صنعتی به وضعیت فعلی رسیده است.

جستارهایی در باره فلسفه، پژوهش، و آموزش علم

امروز ایرانیان خالی از گذشته علمی پر فروغ/ چرا ایران مثل ژاپن درعلم پیشرفت نکرد؟ / علم و تکنولوژی مهمترین ابزار سلطه و امپریالیسم غرب

اخبار اندیشهبه گواهی تاریخ، ایرانیان به مدت چندین سده پیشتاز علم و فلسفه و هنر بوده‌اند و سهم عظیمی در تولید دانش و هنر داشته‌اند و هیچ کشور اسلامی دیگر از این لحاظ به پای ایران نمی‌رسد. اگر زمانی ایران ابرقدرت علمی جهان اسلام بود، دلیلی ندارد که اکنون هم نباشد، و جایگاه عمده‌ای در علم و دانش نوین پیدا نکند، زیرا عناصر فرهنگی و ملی آن هنوز پابرجاست...چرا با اینکه در ایران اولین پلی‌تکنیک به سبک غرب، یعنی دارالفنون، بیست سال پیشتر از پلی‌تکنیک توکیو بنیان نهاده شد، ایرانیان نتوانستند آن سنت علمی را ادامه دهند؟

بازخوانی نظریه دولت توسعه‌گرا در بستر ایران

اخبار اندیشهتحلیل توسعه در ایران نباید محدود به شاخص‌های اقتصادی یا نرخ رشد باشد؛ بلکه باید شامل بررسی شبکه‌های قدرت، پیوندهای رانت و استقلال نهادی دولت باشد و پاسخ دهد که تصمیمات حیاتی اقتصادی و سیاسی محصول منافع عمومی هستند یا توافق‌های پشت پرده میان گروه‌های محدود، تا زمانی که پاسخ این پرسش منفی باشد، هر برنامه توسعه‌ای صرفا شعار خواهد بود...نخستین گام، اصلاح نهادی است: تقویت استقلال دولت در برابر فشارهای گروهی، محدود کردن شبکه‌های رانت، تضمین شفافیت تصمیم‌گیری و ایجاد مکانیزم‌هایی که دولت بتواند بدون ترس از فشار ذی‌نفعان خاص، تصمیمات بلندمدت و خیر عمومی را اتخاذ کند.

چرا عده ای با هر اقدام اساسی برای اصلاح ایران مخالفند؟

دولتآیا باید اقدام اساسی در ساختار اقتصادی‌-اجتماعی به عمل آورد یا خیر؟ اقدام‌نکردن برای اصلاح و تغییرات اساسی مسئله است یا اقدام‌کردن؟ برخی تصور می‌کنند اقدام اساسی برای اصلاح ساختار تهدید است. در مقابل برخی دیگر معتقدند اقدام اساسی نکردن تهدید بیشتری دارد.

جراحی بیمار، بدون بیهوشی و آمادگی!

اخبار اندیشهاصلاحات اقتصادی بدون اصلاحات سیاسی، تنها توزیع عادلانه‌ی فلاکت و تبدیل کننده کل جامعه ایران به یارانه‌بگیر است. ما به دنبال بازاری هستیم که در خدمت جامعه باشد، نه جامعه‌ای که قربانیِ توهمات بازار آزاد یا انزواطلبی ایدئولوژیک شود.

از «هستی‌شناسی فقر» تا «معرفت‌شناسیِ نابینایی»: تبیینِ جایگاهِ ادراک در تکوینِ واقعیتِ توسعه

ایدئولوژی‌ها مانع دیدنِ انقلاب‌های خاموش می‌شوند/ موانع پنهان توسعه و نقش رهبری / چگونه «کوریِ ادراکی» فرصت‌های پنهانِ توسعه را می‌کشد؟

اخبار اندیشههیرشمن میان سبک تغییر در کشورهای پیشرو و کشورهای وابسته تمایز قائل می‌شود. کشورهای پیشرو و قدرتمند می‌توانند تغییرات خود را «پر سر و صدا» و با افتخار اعلام کنند. اما کشورهای وابسته، به دلیل ترس از واکنش‌های منفی بین‌المللی (مانند مداخلۀ نظامی، فرار سرمایه یا تحریم)، به طور غریزی به «سبک تغییر پنهانی» روی می‌آورند. آن‌ها اصلاحات را به صورت تدریجی، در مقیاس کوچک و بدون هیاهو پیش می‌برند تا از «آستانه واکنش خارجی» عبور نکنند. این سبک هوشمندانه ممکن است قدرت‌های خارجی یا نخبگان سنتی داخلی را فریب دهد، اما مشکل اینجاست که روشنفکران و عموم مردم نیز آن را نمی‌بینند.

محمد فاضلی و پیشنهاد معامله دمکراتیک به معترضان و حکومت

اخبار اندیشهاگر می‌خواهید ایران سامان یابد، به تجربه تاریخی، عقل خشونت‌پرهیز، و علوم اجتماعی احترام بگذارید؛ و معامله دموکراتیک (دادن امتیازات پایدار، معنادار، مؤثر به مردم در مقابل باقی ماندن حکومتِ عادلانه‌ی باثباتِ توسعه‌گرا) را صورت‌بندی و اجرا کنید. پای‌بند به عقل سرد و دوراندیش باشید

برگزاری همایش ملی «فلسفه پزشکی و علوم انسانی سلامت» ۸ و ۹ بهمن‌ماه

اخبار اندیشههمایش ملی «فلسفه پزشکی و علوم انسانی سلامت» ۸ و ۹ بهمن‌ماه ا هدف ایجاد بستری برای گفت‌وگو میان حوزه‌های مختلف علوم انسانی و علوم سلامت برگزار می‌شود.

اعتراض؛ آخرین سنگرِ ارتباط؛ نهیبِ علم به انسدادِ گفت‌وگو

اخبار اندیشهباور ما بر این است که جامعه‌ی ایران، با سرمایه‌های انسانی و فرهنگی خود، نیازمند رویکردهایی است که پیچیدگی‌هایش را به رسمیت بشناسد و به جای انکار یا تقابل، بر فهم و گفت‌وگو تکیه کند.علم اجتماعی قرار نیست نسخه‌های فوری بپیچد، اما می‌تواند چراغی برای دیدن دقیق‌تر واقعیت باشد. ایفای این نقش، کمترین مسئولیتی است که انجمن در قبال جامعه‌ای که از دل آن برآمده، برای خود قائل است. همکاران ما در انجمن هم‌اینک در حال برنامه‌ریزی برای نشست‌های تحلیلی و گفتگویی  در خصوص امور جاری در ایام پرتنش امروز هستند. 

پایانِ دورانِ «وفاداری در برابر یارانه»؛ کف‌گیرِ رانت به تهِ دیگِ توسعه و سیاست / رابطه مردم و سیاستمداران در بن‌بست

اخبار اندیشهپرسش اصلی این است که نظام حکمرانی چگونه می‌خواهد بدون منابع همان انتظارات گذشته را حفظ کند؟ آیا ناگزیر باید به سمت الگویی حرکت کند که در آن به جای توزیع رانت بر کارآمدی، عدالت، شفافیت و مشارکت اجتماعی تکیه شود؟ پاسخ به این پرسش، تعیین‌کننده مسیر آینده رابطه حکومت و جامعه است؛ مسیری که اگر به‌درستی انتخاب نشود، هزینه‌های آن تنها متوجه یک طرف نخواهد بود بلکه کل جامعه را دربر خواهد گرفت.

تازه‌ترین مصاحبه با جوستین هاوگه در باره این سوال که چرا بعضی کشورها در سیاست‌ توسعه صنعتی موفق می‌شوند؟

پایانِ افسانه‌ی بازارِ آزاد؛ بازگشت پرقدرت دولت به عرصه توسعه و تولید / خط بطلان بر دست پنهان آدام اسمیت

اخبار اندیشهمصاحبه کیت یپ با جوستین هاوگه نشان می‌دهد که سیاست صنعتی مؤثر دیگر به معنای حمایت بی‌قید و شرط نیست؛ بلکه ترکیبی هوشمند از بسیج مالی، شرط ‌بندی هوشمند و مکانیسم‌های کنترلی است که باید با شرایط نهادی و ژئوپلیتیک هر کشور سازگار شود. تجربه‌های موفق (ببرهای آسیایی، چین) و تلاش‌های تازه (آمریکا) درس‌های متعددی برای کشورهایی دارند که می‌خواهند دوباره یا برای اولین‌بار مسیر صنعتی‌سازی با ارزش‌افزوده بالا را طی کنند. در نهایت، کلید کار، داشتن چشم‌اندازِ ملی، ابزارهای مالی مؤثر و سیستم‌های یادگیری از شکست است.

اژدهای اقتصاد جهان چگونه راه رشد را پیدا کرد؟

اخبار اندیشه«فرهیختگان» در ویژه‌نامه «ققنوس توسعه چین» باتکیه‌بر گفت‌وگوهای عمیق با کارشناسان، چین‌شناسان و تحلیل داده‌های معتبر، به بررسی چهارچوب‌های نظری، روندهای کلان تحول چین و پیامدهای راهبردی آن برای منافع ملی ایران می‌پردازد.

دانشمندان حالت جدیدی از ماده بین مایع و جامد را کشف کردند

دانش‌های بنیادیدانشمندان دانشگاه ناتینگهام در یک پژوهش انقلابی موفق به شناسایی رفتار عجیبی در اتم‌ها شدند که منجر به پیدایش حالت جدید ماده شده است. این کشف نشان می‌دهد برخلاف تصور پیشین برخی اتم‌ها درون مایع ساکن می‌مانند و حرکت نمی‌کنند.

داستان غم‌انگیز نابغه‌ای که اثبات کرد جمع همه اعداد مثبت، منفی است

دانش‌های بنیادیروایتی غم‌انگیز از زندگی سرینیوآسا رامانوجان ؛ نابغه‌ای که ثابت کرد جمع همه اعداد مثبت برابربا «منفی یک‌دوازدهم» است و فیزیک کوانتوم را نجات داد.

در جست‌وجویِ آینه‌ی بی‌غبار با تقی آزاد ارمکی؛ واکاویِ هشت دهه نوسانِ جامعه‌شناسی میانِ حاشیه و متن

تقی آزاد ارمکی و معمای مشروعیت علم در ایران/ جامعه‌شناسی؛ دانشِ مهارِ رادیکالیسم یا علمِ خاک‌خورده در سیاست / جامعه‌شناس از مسائل سخت سخن می‌گوید

اخبار اندیشه تقی آزاد ارمکی گفت: جامعه‌ای که دائم در وضعیت بی‌ثباتی، بحران و تعلیق زندگی می‌کند، جامعه‌شناسی خنثی تولید نمی‌کند. در چنین جامعه‌ای، جامعه‌شناسی ناچار است موضع بگیرد، داوری کند و درباره مسیر آینده هشدار بدهد، حتی اگر این موضع‌گیری به مذاق قدرت، افکار عمومی یا سیاست روز خوش نیاید.

بازخوانیِ توسعه‌ و توسعه نیافتگی به قصد گشایش راه و طرحی نو

فراخوان داوری اردکانی برای نقد اندیشه هایش در باره توسعه / گروه‌های با نفوذی با تجدد به شدت مخالفند / توسعه‌نیافتگی گم شدن در بیابان فنا است

اخبار اندیشهرضا داوری اردکانی نوشت:‌توسعه و توسعه‌‎نیافتگی به جهان جدید تعلق دارد. جهان‌های قدیم نه توسعه‌یافته بودند نه توسعه‌نیافته و هر جهانی به راه خود می‌رفت و خرد خاص خود داشت. اکنون دو وضع وجود دارد: توسعه‌یافتگی و توسعه‌نیافتگی که این یک وضع بدی است که با درک و فهم وضع جهان و شرایط و امکان‌های زمان بیگانه است و از آن بیرون باید رفت که متاسفانه راه بیرون رفتن را به آسانی نمی‌توان یافت. اما اگر راه پیدا شود، پیمودنش چندان دشوار نیست. من به گشایش این راه فکر کرده‌ام و این مساله‌ای بزرگ و کاری صعب است.

کتاب روایت علینقی عالیخانی در خانه اندیشه ورزان نقد می شود

اخبار اندیشهنشست نقد و بررسی کتاب «سلطانیسم علیه بوروکراسی به روایت علینقی عالیخانی»، با حضور کارشناسان در خانه اندیشه ورزان برگزار می شود.

نقدی پیرامون برخی ایده‌های مهم نئولیبرالیسم

شبحِ ترسناک هایک در بازارِ بی‌رحم / "نظم خودجوش" نقابی برای پنهان کردنِ دستِ قدرتمندان / غرب از کینز بهره می برد و هایک را به همسایگان تحمیل می کند

اخبار اندیشهیکی از وظایف دولت به‌عنوان سیاست‌گذار باید هدایت تولید و حتی مصرف در جامعه باشد. امروزه در تمام اقتصادهای توسعه‌یافتۀ دنیا نیز این موضوع دقیقاً وجود دارد و یارانۀ دولت‌ها به محصولاتی چون محصولات لبنی، آموزشی، درمانی و... که دارای اکسترنالیتی مثبت بوده تعلق می‌گیرد و تعرفه‌ها و مالیات‌های سنگین بر محصولاتی چون مواد دخانی، نوشابه‌های گازدار یا فعالیت‌های اقتصادی مخرب محیط زیست و... تعلق می‌گیرد؛ موضوعی که در تضاد کامل با تفکرات هایک است.

در نشستی به مناسبت هفته پژوهش به بحث گذاشته شد

پژوهش، موتور نوآوری و رشد اقتصادی است / هزینه یک پژوهش خوب، به‌ مراتب کمتر از هزینه یک سیاست نادرست است / پژوهش زیرساخت تصمیم‌گیری عقلانی است

اخبار اندیشهذاکرصالحی در باره پژوهش مسئولانه در دانشگاه نسل ۵+ گفت:«این نوع پژوهش، پیش‌بینی‌نگر، انعکاسی، شمول‌گرا و پاسخگو است. پژوهش، پیش از وقوع بحران وارد عمل می‌شود، پیامدهای اجتماعی سیاست‌ها را شبیه‌سازی می‌کند و در برابر جامعه به ‌صورت بلادرنگ پاسخگو است. در صورت تعامل درست با فناوری هوش ‌مصنوعی، می‌توان پژوهش را عادلانه‌تر، مشارکتی‌تر و کم‌ریسک‌تر کرد و حتی امکان ارزیابی اخلاقی و اجتماعی پروژه‌ها را پیش از اجرا فراهم آورد.