توسعه علمی

چه فرصت‌های نادیده‌ای برای رشد فردی جوانان وجود دارد

اخبار دینعضو هیئت علمی پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی با تشریح فرصت‌های نهفته اجتماعی برای جوانان گفت: بخش مهمی از این فرصت‌ها به‌دلیل ضعف روایت‌سازی اجتماعی درباره امید و امکان، نادیده گرفته می‌شوند.

خروج از چالش ها با «توسعه عادلانه»

روایت فرشاد مومنی از صداهای ناشنیده و خشم انباشته شده/ پنهانکاران مسیر را برای دشمنان هموار می‌کنند/اصلاح اقتصادی بدون اصلاح سیاسی، توهم است

اخبار اندیشهآمریکا بیش از آن‌که بر قدرت خود تکیه کند، روی خطاهای اقتصادی ما حساب باز کرده است؛ خطاهایی که از ناآگاهی نسبت به واقعیت‌های جامعه، از سیاست‌های ناعادلانه و از پنهان‌کاری‌های مزمن تغذیه می‌شوند...از این منظر، چالش کنونی پیش از آنکه چالش اقتصادی باشد، چالش در «شناخت»، «گفتار» و «نحوه مواجهه با جامعه» است...تجربه‌های موفق توسعه عادلانه نشان می‌دهد که به‌جای تمرکز بر مناقشات «ماهیت‌محور» درباره عدالت، باید بر رویکردهای «کارکردمحور» تکیه کرد.

رئیس فرهنگستان علوم تشریح کرد

بدون نظریه پردازی بومی رضایت اجتماعی حاصل نمی شود / نظریه پردازی و پژوهش باید از مدرسه آغاز و تا دانشگاه امتداد یابد

اخبار اندیشهمحمدرضا مخبر دزفولی، در این هم‌اندیشی، با پذیرش دستاوردهای چشمگیر علمی کشور، ادعایی فراتر مطرح کرد: علم زمانی به سرمایه اجتماعی تبدیل می‌شود که از مرز دانشگاه‌ها عبور کند و در حل مسائل معیشتی، اشتغال و زیست روزمره جامعه اثر ملموس بگذارد. از نگاه او، حلقه مفقوده این مسیر، ضعف در نظریه‌پردازی بومی، فاصله میان علم و حکمرانی و گاه بی‌توجهی به صدای جامعه است؛ شکافی که اگر ترمیم نشود، حتی بزرگ‌ترین پیشرفت‌های علمی نیز به رضایت عمومی ختم نخواهد شد.

مسعود نیلی: خشم جوانان از فقر، بیکاری، تبعیض، فساد، بی‌آیندگی و نبود امید است / اگر از اتفاقات درس نگیریم خشونت رواج می یابد

اخبار اندیشهامید چندانی ندارم؛ ولی نمی‌توانم نسبت به آینده غمبار محتمل این سرزمین عزیز هم بی‌تفاوت باشم و سکوت اختیار کنم. تاکیدی، توصیه‌ای، درخواستی، خواهشی و حتی التماسی، اگر بتواند به ادامه حیات این مادر عزیز و جلوگیری از سقوط آن از این پرتگاه هولناک، کمک کند، چه باک.

جلد نخست کتاب «پاسخ نهادی به چالش‌های توسعه ایران» منتشر شد

اخبار اندیشهکتاب «پاسخ نهادی به چالش های توسعه ایران»، به نویسندگی فرشاد مومنی، و علی نیکونسبتی، منتشر شد.

«خشم انباشته»، نتیجه ایجاد محدودیت برای اعتراض / نقش اعتراض و گفت‌وگو در گذار به توسعه پایدار

اخبار اندیشهوضعیت دشوار ایران کنونی نیازمند عزمی است جمعی برای حل مسائل پیچیده و متراکم. این عزم زمانی پدید می‌آید که فضایی امن برای بیان تمام اندیشه‌ها، و شنیده شدن تمام نظرات از جمله صداهای اعتراضی انتقادی، وجود داشته باشد. اعتراض نه تهدید که نشانه‌ای است از زنده‌ بودن جامعه و فرصتی است برای یادگیری جمعی.

اغلب تحلیل ها در باره حوادث دی ماه دم دستی و غیرعلمی هستند/ تحلیل باید علمی باشد

اخبار اندیشهاینجانب تحلیل های زیادی را شنیده و خوانده ام. بسیاری از آن ها، هیجانی، نقل بدون سند، تکرار بی دقت اخبار رسانه های زرد، و همراه با مسایل روحی و حتی آرزوهای شخصی تحلیلگران بوده است...اجمالا عرض می کنم که نقد و تحلیل ها، عموما دم دستی و غیر علمی بوده است. یعنی اکثر آنها عمدتا توصیفی و فاقد استدلال و استنباط مبتنی بر شواهد متقن بوده است. ضرر این گونه تحلیل ها به اشتباه بردن تصمیم گیران و اختلال در تنظیم رفتار کنشگران خواهد شد. 

نگاهی به کتاب «آموزش اخلاق» اثر امیل دورکیم

دغدغه دورکیم / ایجاد علم اخلاق پوزیتویستی، عقلانی و دموکراتیک

اخبار اندیشهاخلاق و بنیانگذاری علم اخلاق دغدغه دورکیم در همه دوره فعالیت علمی‌اش بوده و مسئله اصلی وی، ایجاد علم اخلاق پوزیتیویستی، عقلانی، و دموکراتیک و نحوه کاربرد و آموزش آن به‌ویژه در مدارس فرانسه است.

اصلاحات فوری با تغییر مدیریت صدا و سیما / اعتراضات اخیر و سرنوشت اصلاحات در ایران / اصلاحات، نشانه عقلانیت و پویایی است

اخبار اندیشهاصلاحات با حفظ اصول نه تنها به معنی عقب‌نشینی نیست بلکه عین عقلانیت و پویایی هر نظامی است که می‌خواهد از حوادث و اتفاقات تلخ به منظور رفع کاستی‌ها و جبران اشتباهات درس بگیرد و آینده بهتری برای جامعه خود  ترسیم کند.

پایان نظم پس از جنگ جهانی دوم و زایش قرن جدید

از «چندبحرانی» به «چند فرصتی»: بازتعریف پارادایم توسعه جدید/ ضرورت استراتژیک: تغییر پارادایم از «نام‌گذاری ترس» به «طراحی آینده» / توسعه با آنچه دارید

اخبار اندیشهتغییر پارادایم از «نام‌گذاری ترس» به «طراحی آینده» یک ضرورت استراتژیک است. ما باید از دوران «صدقه و واردات الگو» به دوران «نوآوری بومی و متکامل» هجرت کنیم. ما نیازمند ایجاد مخازن دانش برای نوآوری‌های بومی و همکاری سامان‌مند میان محققان و مجریان هستیم. همان‌طور که مارگاریتا سدنیو (معاون سابق رئیس‌جمهور دومینیکن) بیان کرده است: «حرکت از “چند بحرانی” به سمت “چند امکانی” یا اتحاد فراگیر، صرفاً یک بازی زبانی نیست، بلکه دعوتی است برای تغییر پارادایمی که با آن واقعیت را تفسیر کرده و آینده را طراحی می‌کنیم.»

مقاله‌ای در واکنش به سخنان مسعود پزشکیان در نشست فعالان سیاسی و اجتماعی

دیدگاه یوسف اباذری در نقد توسعه اقتصادی دولت / گلایه روحانی از برخی اقتصاددانان چه بود؟ / مکتب شیکاگویی های ایرانی چه کاشتند؟

اخبار اندیشهآقای پزشکیان که دم از اخلاق می‌زند، باید بداند که هر مکتب علمی سویه‌ای اخلاقی نیز دارد؛ اگر نداشته باشد، هیچ‌کس ازجمله ایشان نمی‌تواند مدعی عدالت اجتماعی باشد. آیا ایشان اطمینان دارد که ملاک عدالت از نظر خودشان با ملاک عدالت از نظر مکتب شیکاگو یکی است؟ اصل اخلاقیِ مکتب متخصصان بی‌طرف مورد علاقه‌ ایشان، به قول مشهورِ میلتون فریدمن، «طمع» است. 

عبدالکریمی: تقویت انسجام ملی، حرکت به سوی توسعه پایدار است / توسعه سیاسی، نتیجه یک جامعه قدرتمند است نه پیش‌شرط آن

اخبار اندیشهاستاد فلسفه گفت: «تقویت انسجام ملی» درک واقع‌بینانه تهدیدات ژئوپلیتیکی، حفظ استقلال و تمامیت ارضی و حرکت به سوی توسعه پایدار است.

در برنامه «سه مانع فرهنگی پیش‌روی توسعه ایران» توسط استاد دانشگاه شهید بهشتی مطرح شد

روایت سریع‌القلم از ناکارآمدی حکمرانی در ایران / ایرانیان مصرف کننده تکنولوژی مدرن و نه فرهنگ آن/ آشفتگی نظری مانع شکل گیری سیستم منسجم در ایران

اخبار اندیشهاستاد اقتصاد سیاسی بین‌الملل دانشگاه شهید بهشتی گفت: جامعه ایرانی آیفون، خودروی مدرن و برج را دوست دارد، اما نظم، قانون‌پذیری و چارچوب‌مندی لازمه مدرنیته را به سختی می‌پذیرد...حدود ۳۰۰ کتاب وجود دارد که به‌طور علمی بررسی کرده‌اند چرا توسعه‌یافتگی از انگلستان و سپس شمال فرانسه و آلمان آغاز شد و بعد به کل اروپا و سپس مناطق مختلف دنیا منتقل شد. بنابراین توسعه‌یافتگی پدیده‌ای ایرانی، آسیایی، آفریقایی یا آمریکای لاتین نیست؛ این پدیده در یک جغرافیای خاص و با روندی تکاملی شکل گرفته و امروز با چهار انقلاب صنعتی به وضعیت فعلی رسیده است.

جستارهایی در باره فلسفه، پژوهش، و آموزش علم

امروز ایرانیان خالی از گذشته علمی پر فروغ/ چرا ایران مثل ژاپن درعلم پیشرفت نکرد؟ / علم و تکنولوژی مهمترین ابزار سلطه و امپریالیسم غرب

اخبار اندیشهبه گواهی تاریخ، ایرانیان به مدت چندین سده پیشتاز علم و فلسفه و هنر بوده‌اند و سهم عظیمی در تولید دانش و هنر داشته‌اند و هیچ کشور اسلامی دیگر از این لحاظ به پای ایران نمی‌رسد. اگر زمانی ایران ابرقدرت علمی جهان اسلام بود، دلیلی ندارد که اکنون هم نباشد، و جایگاه عمده‌ای در علم و دانش نوین پیدا نکند، زیرا عناصر فرهنگی و ملی آن هنوز پابرجاست...چرا با اینکه در ایران اولین پلی‌تکنیک به سبک غرب، یعنی دارالفنون، بیست سال پیشتر از پلی‌تکنیک توکیو بنیان نهاده شد، ایرانیان نتوانستند آن سنت علمی را ادامه دهند؟

بازخوانی نظریه دولت توسعه‌گرا در بستر ایران

اخبار اندیشهتحلیل توسعه در ایران نباید محدود به شاخص‌های اقتصادی یا نرخ رشد باشد؛ بلکه باید شامل بررسی شبکه‌های قدرت، پیوندهای رانت و استقلال نهادی دولت باشد و پاسخ دهد که تصمیمات حیاتی اقتصادی و سیاسی محصول منافع عمومی هستند یا توافق‌های پشت پرده میان گروه‌های محدود، تا زمانی که پاسخ این پرسش منفی باشد، هر برنامه توسعه‌ای صرفا شعار خواهد بود...نخستین گام، اصلاح نهادی است: تقویت استقلال دولت در برابر فشارهای گروهی، محدود کردن شبکه‌های رانت، تضمین شفافیت تصمیم‌گیری و ایجاد مکانیزم‌هایی که دولت بتواند بدون ترس از فشار ذی‌نفعان خاص، تصمیمات بلندمدت و خیر عمومی را اتخاذ کند.

چرا عده ای با هر اقدام اساسی برای اصلاح ایران مخالفند؟

دولتآیا باید اقدام اساسی در ساختار اقتصادی‌-اجتماعی به عمل آورد یا خیر؟ اقدام‌نکردن برای اصلاح و تغییرات اساسی مسئله است یا اقدام‌کردن؟ برخی تصور می‌کنند اقدام اساسی برای اصلاح ساختار تهدید است. در مقابل برخی دیگر معتقدند اقدام اساسی نکردن تهدید بیشتری دارد.

جراحی بیمار، بدون بیهوشی و آمادگی!

اخبار اندیشهاصلاحات اقتصادی بدون اصلاحات سیاسی، تنها توزیع عادلانه‌ی فلاکت و تبدیل کننده کل جامعه ایران به یارانه‌بگیر است. ما به دنبال بازاری هستیم که در خدمت جامعه باشد، نه جامعه‌ای که قربانیِ توهمات بازار آزاد یا انزواطلبی ایدئولوژیک شود.

از «هستی‌شناسی فقر» تا «معرفت‌شناسیِ نابینایی»: تبیینِ جایگاهِ ادراک در تکوینِ واقعیتِ توسعه

ایدئولوژی‌ها مانع دیدنِ انقلاب‌های خاموش می‌شوند/ موانع پنهان توسعه و نقش رهبری / چگونه «کوریِ ادراکی» فرصت‌های پنهانِ توسعه را می‌کشد؟

اخبار اندیشههیرشمن میان سبک تغییر در کشورهای پیشرو و کشورهای وابسته تمایز قائل می‌شود. کشورهای پیشرو و قدرتمند می‌توانند تغییرات خود را «پر سر و صدا» و با افتخار اعلام کنند. اما کشورهای وابسته، به دلیل ترس از واکنش‌های منفی بین‌المللی (مانند مداخلۀ نظامی، فرار سرمایه یا تحریم)، به طور غریزی به «سبک تغییر پنهانی» روی می‌آورند. آن‌ها اصلاحات را به صورت تدریجی، در مقیاس کوچک و بدون هیاهو پیش می‌برند تا از «آستانه واکنش خارجی» عبور نکنند. این سبک هوشمندانه ممکن است قدرت‌های خارجی یا نخبگان سنتی داخلی را فریب دهد، اما مشکل اینجاست که روشنفکران و عموم مردم نیز آن را نمی‌بینند.

محمد فاضلی و پیشنهاد معامله دمکراتیک به معترضان و حکومت

اخبار اندیشهاگر می‌خواهید ایران سامان یابد، به تجربه تاریخی، عقل خشونت‌پرهیز، و علوم اجتماعی احترام بگذارید؛ و معامله دموکراتیک (دادن امتیازات پایدار، معنادار، مؤثر به مردم در مقابل باقی ماندن حکومتِ عادلانه‌ی باثباتِ توسعه‌گرا) را صورت‌بندی و اجرا کنید. پای‌بند به عقل سرد و دوراندیش باشید

برگزاری همایش ملی «فلسفه پزشکی و علوم انسانی سلامت» ۸ و ۹ بهمن‌ماه

اخبار اندیشههمایش ملی «فلسفه پزشکی و علوم انسانی سلامت» ۸ و ۹ بهمن‌ماه ا هدف ایجاد بستری برای گفت‌وگو میان حوزه‌های مختلف علوم انسانی و علوم سلامت برگزار می‌شود.

اعتراض؛ آخرین سنگرِ ارتباط؛ نهیبِ علم به انسدادِ گفت‌وگو

اخبار اندیشهباور ما بر این است که جامعه‌ی ایران، با سرمایه‌های انسانی و فرهنگی خود، نیازمند رویکردهایی است که پیچیدگی‌هایش را به رسمیت بشناسد و به جای انکار یا تقابل، بر فهم و گفت‌وگو تکیه کند.علم اجتماعی قرار نیست نسخه‌های فوری بپیچد، اما می‌تواند چراغی برای دیدن دقیق‌تر واقعیت باشد. ایفای این نقش، کمترین مسئولیتی است که انجمن در قبال جامعه‌ای که از دل آن برآمده، برای خود قائل است. همکاران ما در انجمن هم‌اینک در حال برنامه‌ریزی برای نشست‌های تحلیلی و گفتگویی  در خصوص امور جاری در ایام پرتنش امروز هستند. 

پایانِ دورانِ «وفاداری در برابر یارانه»؛ کف‌گیرِ رانت به تهِ دیگِ توسعه و سیاست / رابطه مردم و سیاستمداران در بن‌بست

اخبار اندیشهپرسش اصلی این است که نظام حکمرانی چگونه می‌خواهد بدون منابع همان انتظارات گذشته را حفظ کند؟ آیا ناگزیر باید به سمت الگویی حرکت کند که در آن به جای توزیع رانت بر کارآمدی، عدالت، شفافیت و مشارکت اجتماعی تکیه شود؟ پاسخ به این پرسش، تعیین‌کننده مسیر آینده رابطه حکومت و جامعه است؛ مسیری که اگر به‌درستی انتخاب نشود، هزینه‌های آن تنها متوجه یک طرف نخواهد بود بلکه کل جامعه را دربر خواهد گرفت.

تازه‌ترین مصاحبه با جوستین هاوگه در باره این سوال که چرا بعضی کشورها در سیاست‌ توسعه صنعتی موفق می‌شوند؟

پایانِ افسانه‌ی بازارِ آزاد؛ بازگشت پرقدرت دولت به عرصه توسعه و تولید / خط بطلان بر دست پنهان آدام اسمیت

اخبار اندیشهمصاحبه کیت یپ با جوستین هاوگه نشان می‌دهد که سیاست صنعتی مؤثر دیگر به معنای حمایت بی‌قید و شرط نیست؛ بلکه ترکیبی هوشمند از بسیج مالی، شرط ‌بندی هوشمند و مکانیسم‌های کنترلی است که باید با شرایط نهادی و ژئوپلیتیک هر کشور سازگار شود. تجربه‌های موفق (ببرهای آسیایی، چین) و تلاش‌های تازه (آمریکا) درس‌های متعددی برای کشورهایی دارند که می‌خواهند دوباره یا برای اولین‌بار مسیر صنعتی‌سازی با ارزش‌افزوده بالا را طی کنند. در نهایت، کلید کار، داشتن چشم‌اندازِ ملی، ابزارهای مالی مؤثر و سیستم‌های یادگیری از شکست است.

اژدهای اقتصاد جهان چگونه راه رشد را پیدا کرد؟

اخبار اندیشه«فرهیختگان» در ویژه‌نامه «ققنوس توسعه چین» باتکیه‌بر گفت‌وگوهای عمیق با کارشناسان، چین‌شناسان و تحلیل داده‌های معتبر، به بررسی چهارچوب‌های نظری، روندهای کلان تحول چین و پیامدهای راهبردی آن برای منافع ملی ایران می‌پردازد.