به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، [۷ سپتامبر ۱۹۷۷ برابر با ۱۶ شهریور ۱۳۵۶]، در واشنگتن، رئیسجمهور جیمی کارتر و عمر توریخوس، دیکتاتور پاناما، پیمانی را امضا کردند که براساس آن کنترل کانال پاناما در پایان قرن بیستم از ایالات متحده به پاناما واگذار میشد...
بسیاری در کنگره آمریکا با واگذاری کنترل کانال مخالف بودند؛ زیرا کانال پاناما نمادی ماندگار از قدرت و توانایی فنی ایالات متحده به شمار میرفت. با این حال، اداره این آبراه راهبردی به شیوهای شبیه به نظام استعماری، سالها موجب نارضایتی پاناماییها و دیگر مردم آمریکای لاتین شده بود.
هجوم مهاجران به کالیفرنیا و اورگن در اواسط قرن نوزدهم، نخستین انگیزه آمریکا برای ساخت یک آبراه مصنوعی در آمریکای مرکزی بود. در سال ۱۸۵۵، ایالات متحده راهآهنی را در سراسر باریکه پاناما ــ که آن زمان بخشی از کلمبیا بود ــ تکمیل کرد و پس از آن، طرحهای مختلفی برای ساخت کانال ارائه شد. سرانجام کلمبیا امتیاز ساخت کانال را به فردیناند دو لسپس، کارآفرین فرانسوی که در سال ۱۸۶۹ کانال سوئز را به پایان رسانده بود، واگذار کرد.
ساخت کانال در سطح دریا در سال ۱۸۸۱ آغاز شد، اما برنامهریزی ناکافی، شیوع بیماری در میان کارگران و مشکلات مالی باعث شد شرکت لسپس در سال ۱۸۸۹ ورشکست شود. سه سال بعد، فیلیپ-ژان بونو-واریلا، مهندس ارشد پیشین پروژه کانال و شهروند فرانسه، داراییهای شرکت ورشکسته فرانسوی را خریداری کرد.
با ورود به قرن بیستم، در اختیار داشتن انحصاری کانال پیشنهادی برای آمریکا به یک ضرورت نظامی و اقتصادی تبدیل شد. ایالات متحده که پس از جنگ اسپانیا و آمریکا صاحب یک امپراتوری فرامرزی شده بود، میخواست بتواند ناوهای جنگی و کالاهای تجاری را با سرعت میان اقیانوسهای اطلس و آرام جابهجا کند.
در سال ۱۹۰۲، کنگره آمریکا خرید شرکت فرانسوی کانال را ــ مشروط به انعقاد پیمان با کلمبیا ــ تصویب کرد و بودجه ساخت کانال را اختصاص داد. در سال ۱۹۰۳، پیمان های-هران با کلمبیا امضا شد که استفاده ایالات متحده از این قلمرو را در ازای پرداخت غرامت مالی مجاز میکرد. سنای آمریکا این پیمان را تصویب کرد، اما سنای کلمبیا، که نگران از دست رفتن حاکمیت کشور بود، از تصویب آن خودداری کرد.
در واکنش، رئیسجمهور تئودور روزولت به طور ضمنی از جنبش استقلالطلبانه پاناما حمایت کرد؛ جنبشی که بخش مهمی از سازماندهی آن را فیلیپ-ژان بونو-واریلا و شرکت کانال بر عهده داشتند. در ۳ نوامبر ۱۹۰۳ [۱۱ آبان ۱۲۸۲]، گروهی از پاناماییها استقلال خود را از کلمبیا اعلام کردند.
راهآهن تحت مدیریت آمریکا، قطارهای خود را از پایانه شمالی در کولون خارج کرد و به این ترتیب نیروهای کلمبیایی که برای سرکوب شورش اعزام شده بودند، در آنجا گرفتار شدند. ورود ناو جنگی آمریکایی Nashville نیز دیگر نیروهای کلمبیایی را از حرکت به سوی پاناما منصرف کرد.
در ۶ نوامبر [۱۴ آبان ۱۲۸۲]، ایالات متحده جمهوری پاناما را به رسمیت شناخت و در ۱۸ نوامبر [۲۶ آبان ۱۲۸۲]، پیمان های-بونو-واریلا میان دو کشور به امضا رسید. براساس این پیمان، ایالات متحده مالکیت انحصاری و دائمی منطقه کانال پاناما را در اختیار میگرفت. در مقابل، پاناما ۱۰ میلیون دلار و از ۹ سال بعد، سالانه ۲۵۰ هزار دلار دریافت میکرد. این پیمان را جان هی، وزیر خارجه آمریکا، و بونو-واریلا، که از اختیارات تام برای مذاکره از طرف پاناما برخوردار بود، تنظیم کردند. با این حال، تقریباً بلافاصله بسیاری از پاناماییها این پیمان را نقض حاکمیت ملی تازهبهدستآمده کشورشان دانستند.
در سال ۱۹۰۶، مهندسان آمریکایی تصمیم گرفتند کانال را به صورت کانال دارای آببند بسازند و سه سال بعد صرف ایجاد تأسیسات مورد نیاز و ریشهکن کردن بیماریهای گرمسیری در منطقه شد. در ۱۹۰۹، عملیات اصلی ساختوساز آغاز شد.
در یکی از بزرگترین پروژههای عمرانی تاریخ، مهندسان آمریکایی نزدیک به ۲۴۰ میلیون یارد مکعب خاک را جابهجا کردند و تقریباً ۴۰۰ میلیون دلار برای ساخت کانالی به طول ۴۰ مایل هزینه کردند؛ اگر بستر عمیقشده در دو سوی کانال را نیز در نظر بگیریم، طول آن به ۵۱ مایل میرسید.
سرانجام در ۱۵ اوت ۱۹۱۴ [۲۳ مرداد ۱۲۹۳]، کانال پاناما با عبور کشتی آمریکایی Ancon، یک کشتی باری و مسافربری، رسماً افتتاح شد.
در هفت دهه پس از معاهده ۱۹۰۳، آمریکا امتیازهایی به پاناما واگذار کرد، اما کنترل کانال پاناما تا اواخر دهه ۱۹۷۰ همچنان در دست واشنگتن باقی ماند. سرانجام در ۷ سپتامبر ۱۹۷۷ [۱۶ شهریور ۱۳۵۶]، جیمی کارتر و عمر توریخوس دو معاهده جدید امضا کردند که مسیر انتقال کنترل کانال به پاناما را هموار کرد؛ انتقالی که در ۳۱ دسامبر ۱۹۹۹ [۱۰ دی ۱۳۷۸] به طور مسالمتآمیز انجام شد و کارتر هنگام تحویل رسمی کانال به رئیسجمهور پاناما تنها گفت: «مال شماست.»
منبع: www.history.com
۲۵۹
نظر شما