به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، روح و ساختار درونی انسان به گونهای است که اگر در پیشگاه خداوند حالت تضرّع و زاری نداشته باشد، ممکن است گرفتار آفتهایی همچون انانیت و سرکشی شود. تضرّع، حالتی است که انسان در آن شخصیت و خودیّت خویش را در برابر پروردگار میشکند و همین امر باعث میشود جایگاه واقعی خود را در برابر خدای متعال بهتر درک کند.
بنابر روایت حوزه، بر اساس مطالب کتاب «بر درگاه دوست»، آیتالله مصباح یزدی تضرّع را وسیلهای برای شکستن انانیت و نزدیک شدن به خداوند معرفی کردهاند و معتقدند ساختار روحی بشر برای رسیدن به عبودیت کامل، نیازمند چنین حالتی است.
ساختار روحی انسان به گونهای است که نبودِ تضرّع در برابر خداوند میتواند زمینه گرفتار شدن او به آفات روحی را فراهم کند. تضرّع، انسان را از خودبینی و سرکشی دور میسازد و کمک میکند تا نسبت و جایگاه خویش را در برابر پروردگار بهتر بشناسد؛ چراکه این حالت زمانی در انسان پدید میآید که او از خود و شخصیت خویش میگذرد و به نوعی خود را میبازد.
انسان هنگامی که با گریه و زاری به درگاه خداوند روی میآورد، در حقیقت از خود فاصله گرفته و نوعی احساس شکست و ناتوانی را تجربه میکند. از همین رو، چنین حالتی برای عبادت و نشان دادن بندگی در پیشگاه پروردگار، یکی از بهترین حالات روحی انسان به شمار میرود.
در حدیث قدسی نقل شده است که خداوند به حضرت عیسی(ع) فرمود: «ای عیسی! مرا جز با حالت تضرع نخوان» (بحارالانوار، ج۱۴، ص۲۹۰).
در حدیث دیگری نیز خطاب به حضرت عیسی(ع) آمده است: «ای عیسی، قلب خود را ذلیل کن.» (همان، ص۲۹۸)
البته رسیدن به مقام تضرّع و پیدا کردن توفیق برای گریه و زاری نیز وابسته به اراده و خواست خداوند است. اینگونه نیست که انسان هر زمان اراده کند، بتواند اشک بریزد یا به حالت تضرّع دست یابد.
از سوی دیگر، اظهار ذلّت و خاکساری و تضرّع و زاری انسان، نفعی برای خداوند ندارد؛ زیرا انسان آنقدر ضعیف و ناتوان است که اعمال او نمیتواند در ذات مقدس پروردگار اثری ایجاد کند.
خداوند متعال به سبب خلاقیت و فیّاضیت خویش و از روی لطف و رحمت، برخی حالات معنوی را به انسان عطا میکند. در نتیجه این حالات، ایمان، هدایت و معرفت انسان افزایش مییابد و خداوند به او توفیق میدهد تا گناهان خود را بشناسد و به آنها اعتراف کند.
آنچه در حقیقت میان انسان و پروردگار حایل میشود، همان انانیت، غرور و خودپسندی است؛ موانعی که انسان را از درک جایگاه واقعی خود در برابر خداوند بازمیدارند.
آیتالله مصباح در ادامه میفرمایند: «رحمت الهی همچون آبشاری دائماً در حال ریزش است.» انسان میتواند با اعتراف به گناهان، تضرّع، زاری و شکستن خودیّت خویش، زمینه بهرهمندی از این رحمت را فراهم کند؛ چراکه اعمال ما موجب ایجاد رحمت الهی نمیشود، بلکه این لطف و رحمت از جانب خداوند همواره جاری است.
منبع: بر درگاه دوست، ص ۶۰ و ۶۱
نظر شما