اخلاق پژوهشی
-
ارزیابی اعتبار پیمایشها؛ سنجش افکار عمومی در شرایط بحران (قسمت سوم و آخر)
از داده تا تصمیم؛ اصول اخلاقی، تفسیر و کاربست نتایج نظرسنجیها/ خطای استنباط در کمین دادهها؛ وقتی درصدها به روایتهای کاذب تبدیل میشوند
اخبار اندیشهاین یادداشت سهگانه از یک اصل ساده آغاز شد: اعتبار نظرسنجی را نباید از مطلوب یا نامطلوب بودن نتیجه سنجید. یادداشت نخست نشان داد پوشش، عدم پاسخ، اندازهگیری و زمان میتوانند نتیجه را تهدید کنند. یادداشت دوم توضیح داد پیمایش ترکیبی، تماس مجدد، کنترل کیفیت و تعدیل آماری ابزارهایی مشروطاند، نه درمانهایی قطعی. یادداشت سوم نیز نشان داد حفاظت از پاسخگو و پرسشگر، شفافیت، تفسیر محدود، گزارش مسئولانه و استفاده متناسب، ادامه همان زنجیره اعتبارند. داده معتبر میتواند با تیتر نادرست یا ادعای بیش از ظرفیت به اطلاعات گمراهکننده تبدیل شود؛ همانگونه که داده ناقص میتواند با ظاهر آماری دقیق، اعتبار کاذب پیدا کند.
-
محمد مهاجری در گفتگو با مبلغ: هیچکس حاضر نیست اخلاق را همراه سیاست وارد میدان کند
وقتی اخلاق پشت در سیاست میماند/ مهاجری: در تجمعات شبانه، به اسم دین به چهرههای سیاسی فحاشی میکنند/ اصولگرایان باید کمی مؤدبتر و متخلقتر باشند!
اخبار دینمحمد مهاجری، فعال سیاسی اصولگرا در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: من گاهی در مراسمهای شبانه شرکت میکنم و میبینم یا در فضای مجازی منتشر میشود که برخی از کسانی که مرتکب الفاظ رکیک، توهین و حرفهای زشت و سخیف میشوند، از میان معممین یا افراد متدین جامعه هستند؛ دستکم ظاهرشان با آدمهای متدین تطبیق دارد. بعضی از عزیزان مداح را هم در همین موضوع میبینم.
-
دفترچهای که قبل از «روز حساب» باید داشته باشیم؛ توصیه تأملبرانگیز علامه حسنزاده آملی
اخبار دینعلامه حسنزاده آملی(قدسسره) برای کسانی که در جستوجوی سیر و سلوک و معرفت نفس هستند، از یک دفترچه ساده اما مهم سخن میگفت؛ دفترچهای که انسان باید پیش از آنکه روز حساب، دفتر اعمالش را در برابر او بگشاید، خودش هر روز آن را مرور کند و ببیند در مسیر زندگی یک قدم به خداوند نزدیکتر شده است یا نه.
-
ارزیابی اعتبار پیمایشها؛ سنجش افکار عمومی در شرایط بحران (قسمت اول)
نظرسنجیهای قابل اعتماد در بحران و جنگ؛ چهار تهدید نظرسنجی/ مطلبی برای روابط عمومی ها، دانشجویان رشته های علوم انسانی، مراکز دولتی، و شرکت های خصوصی
اخبار اندیشهدر ایران میتوان انتظار داشت تماسهای ناشناس، نگرانی درباره ثبت اطلاعات، هویت مجری، حساسیت موضوع و حضور دیگر اعضای خانواده هنگام پاسخگویی بر احتمال مشارکت یا محتوای پاسخ اثر بگذارند. همچنین اختلال ارتباطی، تفاوت دسترسی شهری و روستایی، جابهجایی جمعیت و تنوع زبانی و فرهنگی میتواند پوشش را دشوارتر کند.
-
درس بزرگ پیامبر(ص) برای روحانیون؛ چرا رسول خدا(ص) کنار فقرا و فرودستان مینشست؟
اخبار دینسیره پیامبر اکرم(ص) نشان میدهد مردمیبودن پیش از آنکه در سخن و ادعا مطرح شود، باید در شیوه زندگی و نحوه رفتار با مردم دیده شود؛ پیامبری که روی زمین مینشست، غذای ساده میخورد و حتی دعوت یک غلام برای خوردن نان جوین را میپذیرفت.
-
مراقبه چیست؟ «کشیک نفس» برای اینکه عمرمان در گناه تلف نشود
اخبار دینعمر، سرمایهای است که حتی یک لحظه از آن قابل بازگشت نیست؛ اما غفلت میتواند همین سرمایه گرانبها را بهسادگی در مسیر گناه و نافرمانی از بین ببرد. علامه حسنزاده آملی(ره) با نقل سخنی از شیخ محمد بهاری(ره)، مراقبه را «کشیک نفس» میداند؛ مراقبتی دائمی که انسان را هوشیار نگه میدارد تا اعضا و جوارحش به سوی معصیت کشیده نشوند و لحظههای ارزشمند زندگی بیهوده از دست نرود.
-
قدرتی فراتر از سلاح و نفرات؛ راز برتری سپاه اسلام چیست؟
اخبار دیندر محاسبات معمول نظامی، تعداد نیرو، تجهیزات و امکانات، معیار اصلی سنجش قدرت و پیروزی است؛ اما در منطق قرآن، همهچیز به معادلات مادی ختم نمیشود. ممکن است جبهه حق از نظر نفرات در اقلیت باشد، اما وقتی ایمان، اتحاد، مقاومت و نصرت الهی در کنار آن قرار گیرد، همین «قلّت» میتواند به «کثرت» تبدیل شود. آیتاللهالعظمی جوادی آملی با تبیین تفاوت ماهوی سپاه اسلام و جبهه باطل، از حقیقتی سخن میگویند که دشمن از آن بیبهره است: «آنان با خدا هستند و خدا هم با آنان؛ و هرجا خدا هست، کثرت هست.
-
فتوتیتر| قرآن فقط یک پیام دارد؛ روایت آیتالله جوادی آملی از راز «وحدت»
اخبار دیناختلاف همیشه بد نیست؛ اما مخالفت میتواند دین و جامعه را به تفرقه بکشاند. آیتالله جوادی آملی با تفکیک این دو مفهوم، از راهی سخن میگوید که وحدت اسلامی از آن میگذرد: شناخت دین، شناخت علی(ع) و شناخت خود.
-
اگر دین نباشد، زندگی انسان چه معنایی دارد؟ پاسخ تأملبرانگیز علامه جعفری
اخبار دینعلامه محمدتقی جعفری با طرح مثالی ساده، به این پرسش بنیادین پاسخ میدهد که اگر انسان معنای هستی و هدف زندگی را نداند، آیا میتواند به آرامش و سعادت واقعی برسد؟
-
چرا امام علی(ع) حاضر نشد حکومت معاویه را حتی موقت تأیید کند؟
اخبار دینامام علی(ع) میتوانست با مصلحتاندیشی، حکومت معاویه را برای مدتی تحمل و سپس او را برکنار کند؛ اما عدالت برای ایشان قابل معامله نبود. آیتالله حاجآقا محمد بروجردی در شرح این سیره، از چرایی پرهیز امام علی(ع) از مکر و تأیید حتی موقت حکومت ظالم میگوید.
-
این لذت دنیوی میتواند انسان را به «خسران دنیا و آخرت» برساند
اخبار دینمقام و جاه شاید یکی از شیرینترین لذتهای دنیوی باشد، اما آیتالله مجتبی تهرانی هشدار میدهد همین لذتِ فریبنده میتواند انسان را به خسران دنیا و آخرت برساند.
-
بزرگترین حجاب میان انسان و خدا چیست؟ پاسخ تأملبرانگیز آیتالله مصباح
اخبار دینگاهی بزرگترین فاصله میان انسان و خدا نه در بیرون، بلکه در درون او شکل میگیرد؛ آیتالله مصباح یزدی «انانیت، غرور و خودپسندی» را از مهمترین حجابهای میان انسان و معبود میدانست و تضرع و شکستن خودیّت را راهی برای نزدیک شدن به درگاه الهی معرفی میکرد.
-
آیا فقط قرآن خواندن کافی است؟ از «تلاوت» تا «قرآنزیستی»
اخبار دینقرآن فقط برای تلاوت در خانه و مسجد یا حضور در محافل قرآنی نیست؛ آنجا که یک آیه در لحظه خشم، شادی، موفقیت، اختلاف یا تصمیمگیری راهنمای رفتار انسان میشود، «قرآنزیستی» معنا پیدا میکند. شاید جامعه قرآنی از جایی آغاز شود که آیات الهی از صفحات کتاب عبور کنند و در خانه، بازار، مدرسه، محل کار و حتی رفتار ما در فضای مجازی دیده شوند.
-
چگونه با کنترل خشم، خود را از غضب الهی دور کنیم؟
اخبار دینخشم، گاهی در چند لحظه میتواند آرامش انسان و حتی روابط او با دیگران را برهم بزند؛ اما در آموزههای دینی، مهار همین خشم میتواند فراتر از یک رفتار اخلاقی، راهی برای جلب رحمت الهی باشد.
-
چه ثروتی را حتی مرگ هم نمیتواند از انسان بگیرد؟
اخبار دینبسیاری از داراییهایی که انسان در طول زندگی برای بهدست آوردنشان تلاش میکند، سرانجام با مرگ از او جدا میشوند؛ اما همه سرمایههای انسان چنین سرنوشتی ندارند. آیتالله حاجآقا مجتبی تهرانی(ره) با اشاره به مفهوم «کمال حقیقی» تأکید میکند که علم و ملکات حسنه از جمله سرمایههایی هستند که انسان میتواند آنها را با خود از دنیا به برزخ و سپس قیامت ببرد.
-
از ثروت و مقام تا مالکیت کائنات؛ چرا آیتالله مجتبی تهرانی همه را «کمال وهمی» میدانست؟
اخبار دیناگر همه دنیا در اختیار انسان باشد، آیا چیزی از آن با او به آخرت میرود؟ آیتالله مجتبی تهرانی پاسخ متفاوتی به این پرسش داده است.
-
در رثای ژرفاندیشی و اخلاقِ پژوهشی ضیاء شهابی در فلسفه معاصر ایران
تبارشناسی فیلسوف خلوتنشین/ فارغ از سودای نام و نان و عبور از جنجال های روشنفکری/ هایدگرشناسی خاموش، حقشناس، حقگزار، معتدل و منصف
اخبار اندیشهبه گفته محمد زارع شیرینکندی: «ضیاءشهابی شاگرد علاقمند، باهوش و بااستعداد فردید بوده و همواره از این شاگردی با افتخار، ادب، ارادت و احترام فراوان یاد کرده و میکند، برخلاف عدهای از شاگردان فردید که از فردید بسیار آموختهاند اما با تغییر اوضاعواحوال زمانه ظاهراً رنگ شاگردی و اندازه و میزان آموخته ایشان نیز تغییر و تحولات اساسی پذیرفته است.»
-
پیامبر(ص) چرا قباهای بلند را کوتاه کرد و روی خاک نشست؟
اخبار دینپیامبر اکرم(ص) با وجود جایگاه رهبری و معنوی خود، از اشرافیت فاصله میگرفت؛ از کوتاهکردن قباهای بلند تا نشستن بر خاک و کارکردن در کنار مردم.
-
چه کسانی بر گردن ما حق دارند؟ پاسخ تکاندهنده امام سجاد(ع) درباره حقوقی که فراموش کردهایم
اخبار دیناز خدا و پیامبر(ص) تا نفس، اعضای بدن و پدر و مادر؛ انسان در برابر چه کسانی مسئول است و کدام حقها را بیشتر فراموش میکنیم؟
-
پیامبر(ص) درباره علمی که مسیر زندگی را تغییر میدهد چه فرمودند؟
اخبار دیندر روایتی از پیامبر اکرم(ص)، علم فقط ابزار دانستن نیست؛ بلکه کلید شناخت خدا، عبادت، تشخیص حلال و حرام و حتی حفظ پیوندهای خانوادگی معرفی شده است.
-
درس اخلاق | هشدار آیتالله مجتبی تهرانی؛ وقتی غفلت از مرگ، آدم را اسیر جاه و ریاست میکند
اخبار دینانسان تا وقتی مرگ را از یاد میبرد، ممکن است جاه، ریاست و مال دنیا را حقیقتی ماندگار بپندارد؛ آیتالله آقا مجتبی تهرانی(ره) هشدار میدهد که غفلت از مرگ و قیامت، انسان را به جایی میرساند که حقیقت را با امور موهوم معامله کند.
-
دین اسلام درباره رفتار با معلولان چه میگوید؟ ۷ خط قرمز که نباید از آن عبور کرد
اخبار دیناسلام تنها به حمایت از افراد دارای معلولیت توصیه نکرده، بلکه درباره رفتارهایی مانند آزار، تجسس، غیبت، بیاحترامی و تبعیض نیز هشدارهای صریحی دارد. آموزههای قرآن و اهلبیت(ع) بر حفظ کرامت، آبرو و شأن انسانی معلولان تأکید میکند.
-
اگر این دو کلید را بشناسید، مسیر خداشناسی برایتان روشن میشود
اخبار دینچرا بعضی آدمها در مسیر معنوی زندگی گرفتار غفلت میشوند؟ آیتاللهالعظمی جوادی آملی با استناد به روایات، «تفکر» و «شبزندهداری» را دو کلید بیداری دل و حرکت انسان به سوی خدا معرفی میکند.
-
توکل و معنای حقیقی واگذاری امور به تدبیر الهی
وقتی دستهای ناتوان ما کنار میروند؛ راز تسلیم سازنده و تکیه بر تدبیر الهی
اخبار دیندر دنیای پرشتاب امروز که بشر مدرن برای هر لحظه از زندگی خود برنامهای دقیق چیده است، بسیاری از اضطرابها محصول تلاش نافرجام برای کنترل آینده است؛ حال آنکه آرامش واقعی نه در سیطره بر امور، بلکه در واگذاری حکیمانه آنها به دست قدرت لایزال الهی نهفته است.
-
توفیق الهی؛ جایگزین اراده انسان نیست
اخبار دینتوفیق خداوند در مقابل اراده و تلاش انسان قرار ندارد؛ بلکه در امتداد اختیار اوست. انسان باید با اراده خود مقدمات انجام کار خیر را فراهم کند و وظیفهاش را تا حد توان انجام دهد، اما نتیجه و تحقق نهایی آن را از خداوند بخواهد.
-
چرا انسانها در بهشت و جهنم جاودانه میشوند؟ پاسخ امام صادق(ع)
اخبار دینچرا برخی انسانها در بهشت و برخی در جهنم جاودانه میشوند؟ امام صادق(ع) در روایتی، پاسخ این پرسش مهم را در «نیت» انسان میدانند و با استناد به آیهای از قرآن کریم توضیح میدهند که اگر انسان میتوانست برای همیشه در دنیا باقی بماند، نیت و جهتگیری او نسبت به اطاعت یا نافرمانی خداوند، معیار مهمی در سرنوشت ابدی او خواهد بود.
-
رازی که پیامبر(ص) با آن دل دشمنان را هم به دست آورد
اخبار دینپیامبر(ص) فقط با سخن و معجزه دلها را فتح نکرد؛ اخلاق و رفتارش چنان بود که حتی در برابر دشمنان نیز راه انتقام را کنار میگذاشت. قرآن راز این اثرگذاری را در یک تعبیر تکاندهنده خلاصه کرده است: «إِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ».
-
ببینید| آبرویی که در آستانه رفتن بود؛ کرامت امام صادق(ع) چه کرد؟
اخبار دینگاهی یک لحظه میتواند آبروی یک انسان را به خطر بیندازد؛ اما در روایتی شنیدنی که حجتالاسلام حسینی قمی نقل میکند، ماجرای حفظ آبرویی روایت میشود که به برکت امام صادق(ع) پایانی متفاوت پیدا کرد.
-
نقدی بر سخنان سیدعباس قائممقامی
انتقام از دشمن؛ بدعت یا آموزه قرآن؟
اخبار دینحجت الاسلام محمدکاظم شاهآبادی در یادداشتی نوشت: انتقام مختص خدا نیست چرا که قرآن تصریح میکند این کار به دست مومنان باید انجام گیرد: ﴿قَاتِلُوهُمْ یُعَذِّبْهُمُ اللّهُ بِأَیْدِیکُمْ﴾. همچنین این قید ﴿بِأَیْدِیکُمْ﴾ (به دست مؤمنان) میتواند قید همه موارد بعدی هم باشد که شامل ﴿وَیُخْزِهِمْ﴾، ﴿وَیَنصُرْکُمْ عَلَیْهِمْ﴾، ﴿وَیَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِینَ﴾، ﴿وَیُذْهِبْ غَیْظَ قُلُوبِهِمْ﴾
-
امام صادق(ع) برای آشتی مردم چه کرد؟ / ماجرای صندوقی که برای پایان دادن به اختلافها راه افتاد
اخبار دینآیتالله العظمی جوادی آملی: گفتار حکیمانه و رفتار صادقانه امام جعفر صادق(ع)، تنها به زمانه آن حضرت محدود نمیشود و همچنان میتواند برای مسلمانان در عرصههای فردی و اجتماعی راهگشا باشد. سیره آن امام بزرگوار نشان میدهد که تربیت انسان و اصلاح جامعه، در کنار یکدیگر قرار دارند و برای رسیدن به جامعهای متحد، باید هم اخلاق فردی و هم روابط اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.