به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آب یکی از بزرگترین نعمتهای الهی و موهبتی است که خداوند در اختیار بشر قرار داده است؛ نعمتی که در حالت طبیعی به اندازه کافی وجود داشته، اما اسراف، مصرف نادرست و آلودهکردن آن، بشر امروز و نسلهای آینده را با خطر کمآبی و بیآبی روبهرو کرده است. از همین رو، باید هشدار قرآن را جدی بگیریم و برای حفظ این میراث ارزشمند، مسئولانهتر رفتار کنیم.
بنابر روایت ایکنا، صرفهجویی در مصرف آب، برخلاف تصور برخی، به معنای کنار گذاشتن رفاه یا پذیرفتن سختی و محرومیت نیست؛ بلکه نشانه استفاده هوشمندانه و مسئولانه از نعمتهایی است که در اختیار ما قرار گرفتهاند. اگر امروز قدر این نعمتها را ندانیم، ممکن است فردا تنها حسرت فرصتهای ازدسترفته برایمان باقی بماند. این مسئولیت فقط مربوط به زندگی امروز ما نیست؛ بلکه نوعی تعهد نانوشته در برابر نسلی است که هنوز به دنیا نیامده، اما حق دارد از یک زندگی شایسته و کریمانه برخوردار باشد.
در نگاه دینی، اسراف تنها یک رفتار نادرست و ناپسند نیست، بلکه گناهی آشکار است که در متون آسمانی مورد نکوهش قرار گرفته است. در کنار تکلیف شرعی، مسئولیت اجتماعی نیز بر دوش ماست؛ چراکه هر مقدار آبی که بدون ضرورت مصرف میکنیم، میتواند از سهم فرد دیگری که به آن نیاز دارد کم کند و در عین حال فشار بیشتری بر زیرساختهای کشور وارد آورد.
با توجه به این دو اصل، یعنی تکلیف شرعی و مسئولیت اجتماعی، در سلسله یادداشتهایی تلاش میکنیم به موضوع اصلاح الگوی مصرف بپردازیم. در هر بخش، یکی از بخشهای زندگی روزمره را بررسی خواهیم کرد و با زبانی ساده، راهکارهایی عملی برای مصرف درست ارائه میدهیم. هدف این است که با تغییر رفتارهای کوچک، گامی مؤثر برای آینده خود، فرزندانمان و سرزمینمان برداریم.
خداوند در قرآن کریم میفرماید:
«قُلْ أَرَأَیْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَاؤُکُمْ غَوْرًا فَمَنْ یَأْتِیکُمْ بِمَاءٍ مَعِینٍ؛ بگو به من خبر دهید اگر آب [آشامیدنی] شما [به زمین] فرو رود چه کسی آب روان برایتان خواهد آورد» (سوره ملک، آیه ۳۰).
درباره این آیه، دیدگاهها و تفسیرهای گوناگونی مطرح شده است؛ اما یکی از برداشتهای مهم، توجه به جنبه زیستمحیطی آن و تأکید بر ناتوانی موجودات در فراهمکردن آب، در صورتی است که منابع آبی خشک یا از دسترس خارج شوند.
خداوند آب را به عنوان نعمتی ضروری برای زندگی در اختیار بشر قرار داده است، اما رفتار نادرست انسان با این نعمت موجب شده بخش قابل توجهی از منابع آبی آلوده شود. امروزه قسمت زیادی از آبهای سطحی و حتی منابع زیرزمینی، به دلیل آلودگیهای مختلف، دیگر قابلیت استفاده برای آشامیدن و در برخی موارد حتی برای کشاورزی را ندارند.
در کنار آلودگی، عواملی مانند افزایش جمعیت، رشد مصرف خانگی، کاهش بارندگی و تغییرات اقلیمی نیز موجب کاهش منابع آب زیرزمینی و آبهای جاری در بسیاری از نقاط جهان شدهاند. کنار هم قرار گرفتن این عوامل، خطر از دست رفتن منابع آبی را بیش از گذشته جدی و ملموس کرده است.
نکته مهم دیگر، هزینهای است که برای تولید و انتقال آب آشامیدنی و قابل استفاده به خانهها پرداخت میشود. آبی که پس از ورود به منازل، در آشپزخانه، حمام و سایر بخشها با انواع شویندهها و مواد مختلف ترکیب میشود، بهشدت آلوده خواهد شد و برای بازگرداندن آن به چرخه مصرف، نیازمند فرایند تصفیه و صرف هزینههای قابل توجه است.
از این منظر، بسیاری از هشدارهایی که قرآن درباره ارزش و ضرورت حفظ نعمت آب مطرح کرده، امروز با یافتههای علمی و شرایط زیستمحیطی جهان، معنای روشنتری پیدا میکنند. با این حال، در میان تمام این اخبار نگرانکننده، یک نکته امیدبخش نیز وجود دارد: اگر مصرف آب را اصلاح کنیم و از آلودهکردن منابع آبی دست برداریم، میتوان از تشدید بحران جهانی آب جلوگیری کرد.
اهمیت مسئله آب در ایران حتی از بسیاری از کشورهای دیگر نیز بیشتر است؛ چراکه کشور ما در منطقهای کمآب و نیمهخشک از جهان قرار گرفته است. بنابراین، دغدغه حفظ آب نباید فقط مسئله مسئولان یا کارشناسان باشد، بلکه لازم است به دغدغهای عمومی و بخشی از زندگی روزمره همه مردم ایران تبدیل شود.
تقریباً همه ما شیوههای درست مصرف آب را میدانیم، اما اینکه چرا در عمل به این دانستهها توجه کافی نمیکنیم، شاید به این دلیل باشد که هنوز عمق بحران کمآبی و پیامدهای آن را بهدرستی درک نکردهایم. اگر بدانیم آب یکی از ارزشمندترین میراثهایی است که باید آن را برای آیندگان حفظ کنیم و اگر به این باور دینی برسیم که آب نعمتی بزرگ از سوی خداوند است و اسراف در آن نوعی ناسپاسی و کفران نعمت به شمار میرود، رفتار ما نیز تغییر خواهد کرد.
در چنین شرایطی، هنگام دوش گرفتن، شستن ظرفها، مسواک زدن، نظافت خانه و دیگر فعالیتهای روزانه، میزان مصرف آب را جدیتر خواهیم گرفت. همچنین هر فرد، متناسب با شغل و فعالیت خود، میتواند روشهای کاهش مصرف آب را پیدا کند؛ بهویژه افرادی که در حوزههایی مانند کشاورزی، باغداری و پرورش گل فعالیت دارند و با چند اقدام ساده میتوانند مقدار قابل توجهی از هدررفت آب را کاهش دهند.
برای یادآوری، در ادامه برخی از مهمترین اقداماتی را که میتوان برای مصرف صحیح و جلوگیری از هدررفت آب انجام داد، مرور میکنیم.
مدت زمان دوش گرفتن را کاهش دهید
حمام یکی از بخشهایی است که سهم قابل توجهی در مصرف آب خانگی دارد. طولانیکردن زمان دوش گرفتن، بدون آنکه متوجه باشیم، حجم زیادی از آب را مصرف میکند.
برای کاهش این مصرف، زمان حمام را مدیریت کنید و هنگام استفاده از شامپو و صابون، شیر آب را ببندید. همچنین از باز گذاشتن طولانیمدت شیر آب خودداری کنید.
کمکردن حتی چند دقیقه از زمان دوش گرفتن روزانه، در مجموع میتواند میزان مصرف آب یک خانواده را در طول ماه به شکل محسوسی کاهش دهد.
هنگام مسواک زدن شیر آب را ببندید
باز گذاشتن شیر آب در تمام مدت مسواک زدن، یکی از عادتهای رایج و در عین حال سادهترین موارد هدررفت آب است. بهتر است ابتدا به اندازه نیاز آب استفاده کنید، سپس شیر را ببندید و فقط زمانی که دوباره به آب نیاز دارید، آن را باز کنید.
همین تغییر کوچک در یک عادت روزمره، میتواند یکی از راههای ساده و مؤثر برای کاهش مصرف آب باشد.
از فلاشتانک یا سیفون دوحالته استفاده کنید
بخش قابل توجهی از مصرف آب ساختمانها به سرویسهای بهداشتی مربوط میشود. استفاده از فلاشتانکهای مناسب و دوحالته کمک میکند در هر بار استفاده، بیش از میزان مورد نیاز آب مصرف نشود.
از سردوشهای کممصرف استفاده کنید
سردوشهای کممصرف با کاهش جریان آب میتوانند بدون آنکه کاهش محسوسی در کیفیت استفاده ایجاد کنند، میزان مصرف آب هنگام حمام را پایین بیاورند. این تجهیزات بهخصوص در ساختمانهایی که میزان مصرف آب در آنها بالاست، میتوانند گزینه مناسبی باشند.
راههای جلوگیری از هدررفت آب در آشپزخانه
هنگام شستن ظروف، شیر آب را بیدلیل باز نگذارید
یکی از اشتباهات متداول در آشپزخانه، باز گذاشتن مداوم شیر آب هنگام شستوشوی ظروف است. بهتر است ابتدا ظروف را آماده کنید، سپس به میزان لازم آب مصرف کنید و از باز گذاشتن بیدلیل شیر جلوگیری کنید.
در صورت استفاده از ماشین ظرفشویی نیز بهتر است دستگاه را زمانی روشن کنید که ظرفیت مناسبی از آن تکمیل شده باشد.
میوه و سبزی را در ظرف آب بشویید
شستن میوه و سبزیجات زیر جریان مستقیم آب، میتواند میزان مصرف را افزایش دهد. استفاده از یک ظرف آب، علاوه بر کاهش مصرف، امکان کنترل مقدار آبی را که برای شستوشو استفاده میشود نیز فراهم میکند.
ماشین لباسشویی را با ظرفیت مناسب روشن کنید
روشنکردن ماشین لباسشویی برای تعداد کمی لباس، باعث افزایش دفعات شستوشو و در نتیجه مصرف بیشتر آب و انرژی میشود. بنابراین بهتر است دستگاه زمانی روشن شود که مقدار مناسبی لباس برای شستوشو جمع شده باشد.
استفاده از برنامههای اقتصادی و انتخاب تجهیزات کممصرف نیز میتواند در کاهش مصرف آب و انرژی مؤثر باشد.
از ماشین ظرفشویی درست استفاده کنید
ماشین ظرفشویی در صورت استفاده صحیح میتواند به کاهش مصرف آب کمک کند. برای این منظور، دستگاه را نیمهخالی روشن نکنید، برنامه متناسب با میزان و نوع ظروف را انتخاب کنید و فیلتر دستگاه را نیز بهطور منظم تمیز نگه دارید.
در کنار این موارد، باید نشتی شیرآلات و لولهها را در سریعترین زمان ممکن برطرف کرد، سلامت شناور مخزن آب را مورد بررسی قرار داد و هنگام ترک منزل برای سفر، وضعیت فلکه اصلی آب را کنترل کرد.
همچنین لازم است از شیلنگ برای شستوشوهای غیرضروری استفاده نکنیم، تجهیزات کاهنده مصرف آب را به کار بگیریم، در صورت امکان مصرف آب را با کنتورهای هوشمند کنترل کنیم، لولههای آب را عایقبندی کنیم، از روشهای مناسب آبیاری بهره ببریم و آب باران را برای مصارف غیرآشامیدنی مدیریت کنیم.
استفاده مجدد از آب مصرفشده برای کاربردهای مناسب و اصلاح یا جایگزینی تجهیزات قدیمی و پرمصرف نیز از دیگر اقداماتی است که میتواند در کاهش هدررفت آب مؤثر باشد.
در کنار مسئولیت مردم، دولت نیز وظیفه مهمی در مدیریت مصرف و جلوگیری از هدررفت آب دارد. نوسازی لولههای فرسوده، اصلاح سیستم انتقال آب و راهاندازی و توسعه مراکز تصفیه آب، از جمله اقداماتی است که میتواند در مدیریت بهتر این سرمایه حیاتی نقش مؤثری داشته باشد.
نظر شما