به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، یک فعال فرهنگی با تأکید بر اینکه مادری و همسری بهخودیخود مانعی برای حضور اجتماعی زنان نیست، گفت: اگر خانواده و جامعه حمایت لازم را از زنان نداشته باشند و تمام مسئولیتها بهصورت همزمان بر عهده آنان گذاشته شود، فرسودگی ایجاد میشود و زن نمیتواند نقشهای مختلف خود را بهدرستی دنبال کند.
در شرایطی که تحولات اجتماعی و اقتصادی با سرعت زیادی در حال تغییر است، موضوع حضور اجتماعی زنان و چگونگی جمع میان این حضور با نقشهای خانوادگی، به یکی از مباحث مهم جامعه تبدیل شده است. زن در نظام خلقت، مسئولیتهایی ارزشمند از جمله تربیت نسل آینده و حفظ آرامش و عفت خانواده بر عهده دارد؛ از سوی دیگر، حضور زنان در عرصههای علمی، تخصصی و اقتصادی این پرسش را مطرح کرده است که آیا فعالیت اجتماعی زن میتواند جایگاه مادری و همسری او را تحت تأثیر قرار دهد؟
اسلام مانعی برای رشد علمی و تعالی اجتماعی زنان ایجاد نکرده است، اما بر این موضوع نیز تأکید دارد که هیچ موفقیتی نباید به بهای آسیب دیدن بنیان خانواده یا نادیده گرفتن حقوق فرزندان و همسر به دست آید.
بنابر روایت حوزه، در همین زمینه، برای بررسی ابعاد مختلف موضوع با فعالان فرهنگی و اجتماعی گفتوگو کردهایم.
مادری و همسری بهخودیخود مانع حضور اجتماعی زنان نیست
ندا حکمتنیا درباره دوگانهای که میان نقش مادری و حضور اجتماعی زنان شکل گرفته است، اظهار کرد: این دوگانه سالهاست در جامعه و افکار عمومی مطرح است، اما باید توجه داشت که مادری و همسری ذاتاً با حضور اجتماعی زن تعارض ندارند. مشکل زمانی ایجاد میشود که خانواده و جامعه هیچ حمایت و پشتیبانی از زن نداشته باشند و تمامی مسئولیتها را بهصورت یکجا بر دوش او قرار دهند. در چنین شرایطی طبیعی است که زن دچار فرسودگی شود و نتواند نقشهای مختلف خود را به شکل مطلوب ایفا کند.
در نگاه اسلامی، مادری و همسری نقشهایی فرعی یا کماهمیت نیستند که زن برای ورود به جامعه باید آنها را کنار بگذارد. خانواده نخستین و مهمترین بستر تربیت انسان است. مادری به معنای تربیت نسل، شکل دادن شخصیت، انتقال ایمان، افزایش قدرت تشخیص و آمادهسازی انسان برای حضور در جامعه است. بنابراین نمیتوان این نقش را صرفاً فعالیتی خصوصی دانست، چراکه نتایج آن در نهایت به کل جامعه بازمیگردد.
در عین حال، نباید زن را صرفاً بر اساس نقشهای خانوادگی تعریف کرد. زن در اسلام انسانی دارای عقل، استعداد، اراده، مسئولیت اجتماعی و حق رشد است. در تاریخ اسلام نیز زنان بزرگی را میبینیم که در کنار ایفای نقش خانوادگی، در حوزههای علمی، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و حتی مبارزاتی فعالیت و تأثیرگذاری داشتهاند.
وی تصریح کرد: بنابراین موضوع، انتخاب میان خانه و جامعه نیست، بلکه مسئله اصلی ایجاد یک نسبت صحیح میان این دو عرصه است. همانطور که حضور اجتماعی زن نباید موجب آسیب به خانواده شود، خانواده نیز نباید بهانهای برای نادیده گرفتن استعدادها و توانمندیهای زنان قرار گیرد.
استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه با حضور اجتماعی زنان در اسلام مخالفتی وجود ندارد، اما این حضور نباید بدون توجه به شرایط و به هر قیمتی صورت گیرد، گفت: باید میان «حضور اجتماعی» و «حضور نمایشی» تفاوت قائل شویم. حضور اجتماعی به این معناست که زن برای حل مسائل، خدمت، تربیت، آموزش، تولید فکر و فعالیتهای فرهنگی، علمی یا اقتصادی وارد عرصه جامعه شود. در مقابل، گاهی آنچه با عنوان حضور اجتماعی زنان تبلیغ میشود، در واقع به معنای مصرف شدن زن در عرصه تبلیغات، سرگرمی، بازار یا رقابتهای ظاهری است.
اسلام با حضور زن در جامعه مخالفتی ندارد، بلکه با تحقیر زن، ابزار شدن او و تبدیل زن به کالا مخالف است. زن مسلمان باید در جامعه حضور داشته باشد، اما این حضور باید بر پایه شخصیت، تخصص، ایمان، شرافت و احساس مسئولیت شکل بگیرد، نه صرفاً جلب توجه. همچنین نباید مصرفزدگی یا الگوبرداری از الگوهایی که با هویت دینی و فرهنگی او بیگانه است، مبنای این حضور قرار گیرد.
وی با تأکید بر اینکه نمیتوان برای همه زنان یک الگوی واحد تعیین کرد، اظهار کرد: ممکن است یک زن در مقطعی از زندگی، اولویت اصلی خود را تربیت فرزند قرار دهد؛ زن دیگری فعالیت علمی یا اجتماعی را دنبال کند و بانوی دیگری بتواند چند نقش را بهصورت همزمان و با برنامهریزی مدیریت کند. بنابراین ارزش زن را نمیتوان تنها بر اساس میزان حضور او در اجتماع یا میزان درآمدش سنجید.
مادری؛ یکی از مهمترین شکلهای حضور اجتماعی
در ادامه این بحث، فاطمه لطفی گفت: مادری و همسری بهتنهایی نه مانع حضور زنان در جامعه هستند و نه الزاماً زمینهساز آن؛ بلکه نوع نگاه، شرایط زندگی و نحوه مدیریت زنان در این زمینه تأثیرگذار است.
معاون فرهنگی تبلیغی مدرسه علمیه امابیها(سلاماللهعلیها) با اشاره به جایگاه مادری اظهار کرد: مادری به معنای انسانسازی و تربیت نسل است و از این منظر میتوان آن را یکی از بزرگترین شکلهای حضور اجتماعی دانست. تجربهای که زن در دوران مادری به دست میآورد، میتواند در حوزههایی مانند آموزش، مشاوره، تبلیغ و کارآفرینی نیز مورد استفاده قرار گیرد.
وی همراهی همسر و تقسیم عادلانه مسئولیتهای زندگی را از عوامل مهم در حمایت از حضور اجتماعی زن دانست و افزود: زمانی که تمام مسئولیتهای مربوط به خانه و فرزندان فقط بر عهده زن باشد و نقش مادری و همسری به خانهنشینی کامل و کنار گذاشتن استعدادهای او منجر شود، این شرایط میتواند به مانعی برای حضور اجتماعی تبدیل شود. اما اگر مسئولیتها به شکل صحیح مدیریت و تقسیم شوند، خانواده میتواند زمینه حضور مؤثرتر زنان در جامعه را فراهم کند.
این فعال فرهنگی درباره الگوی زن مسلمان نیز گفت: اصول اساسی این الگو بر خدامحوری و بندگی خداوند، کرامت انسانی و عزت نفس استوار است. زن مسلمان فردی ضعیف، وابسته و بیاراده نیست و در نقشهایی که بر عهده دارد، از جمله دختر، مادر، همسر، خواهر و شهروند، مسئولیتپذیر است.
وی با اشاره به اهمیت مدیریت زمان خاطرنشان کرد: زن مسلمان میتواند با مدیریت زمان میان نقشهای مختلف خود تعادل ایجاد کند. همچنین در بسیاری از موقعیتها میتواند به الگویی عملی تبدیل شود؛ چراکه اخلاق، پوشش، گفتار و رفتار او میتواند حامل پیام باشد. او میتواند هم خانه را به کانون تربیت تبدیل کند و هم در جامعه اثرگذار باشد.
معاون فرهنگی تبلیغی مدرسه علمیه امابیها(سلاماللهعلیها) در پایان درباره تفاوت نگاه اسلام و دیدگاههای غربی به حضور اجتماعی زنان گفت: تفاوت این دو نگاه، بیشتر در مبانی فکری و نوع هدفگذاری آنهاست. اسلام حضور اجتماعی زن را در چارچوب کرامت، مسئولیت و تعادل تعریف میکند، در حالی که نگاه غربی غالباً زن را در چارچوب برابری حقوقی، فردیت و منطق بازار مورد توجه قرار میدهد.
نظر شما