به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیتالله جوادی آملی با استناد به آیه «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ وَیُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِینَ» اظهار کرد: توبه تنها به معنای بازگشت از گناه نیست؛ انسان باید به مرحلهای برسد که از گناه فاصله بگیرد و در مسیر حبیب خدا حرکت کند تا زمینه رسیدن به مقام محبوبیت الهی را برای خود فراهم سازد.
بنابر روایت فارس، آیتالله جوادی آملی با اشاره به این آیه گفت: در این آیه، یک حکم فقهی به گونهای در کنار یک حکم اخلاقی قرار گرفته که برای آن، ضامن اجرا نیز ایجاد شده است.
وی افزود: بارها میتوان در قرآن کریم تفاوت آن را با سایر کتابهای علمی مشاهده کرد. معمولاً مسائل عقلی در کتابهای علوم عقلی مطرح میشوند و موضوعات مربوط به موعظه و نصیحت در آنها جایی ندارند. مسائل فقهی نیز در کتابهای فقهی و مباحث اخلاقی و تهذیب نفس در کتابهای اخلاقی بررسی میشوند؛ اما قرآن کریم میان فقه و اخلاق و همچنین میان تعلیم و تزکیه پیوند برقرار کرده است.
آیتالله جوادی آملی ادامه داد: این تزکیه است که ضمانت اجرای تعلیم را فراهم میکند. قرآن در موارد متعددی هنگامی که یک حکم فقهی یا عقلی را مطرح میکند، در کنار آن از تزکیه نیز سخن میگوید تا هم «کتاب الحکمه» باشد و هم مسئله «یزکی» به فراموشی سپرده نشود.
«تواب» کسی است که توبه را جدی گرفته است
وی با اشاره به ادامه آیه «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ» بیان کرد: در این بخش، چندین عمل حرام مطرح شده و خداوند میفرماید اگر کسی توبه کند، خدای سبحان توبهکننده را دوست دارد؛ با این حال، میان «طائب» و «تواب» تفاوت وجود دارد.
استاد حوزه علمیه توضیح داد: کسی که «طائب» باشد، از محبت الهی بهرهای میبرد، اما «تواب» از محبت بیشتری برخوردار است. تواب بودن به این معناست که انسان بسیار توبه کند و توبه او نیز جدی و درست باشد.
آیتالله جوادی آملی افزود: گاهی فردی از گناه بازمیگردد و توبه میکند، اما ممکن است پس از مدتی دوباره توبه خود را بشکند. این نیز توبه محسوب میشود. گاهی نیز انسان هرگاه مرتکب معصیتی میشود، توبه میکند که این هم امر خوبی است؛ اما مرتبه بالاتر آن است که انسان یک بار توبه کند و چنان از گناه فاصله بگیرد که دیگر به سراغ آن نرود.
گاهی عظمت یک عمل، انسان را به یک صفت مشهور میکند
وی با اشاره به کاربرد واژههایی مانند «کذاب» و «افاک» گفت: گاهی تکرار یک رفتار باعث میشود یک صفت درباره انسان به کار برده شود، اما در مواردی نیز اهمیت و بزرگی یک فعل میتواند سبب شود فرد به همان صفت شناخته شود.
آیتالله جوادی آملی ادامه داد: برای نمونه، «کذاب» گاهی به کسی گفته میشود که بسیار دروغ میگوید؛ اما ممکن است فردی تنها یک خبر تاریخی مهم را جعل کند و همان یک دروغ موجب شود به عنوان «کذاب» شناخته شود؛ مانند «جعفر کذاب» که این عنوان به دلیل ادعای مهمی که مطرح کرده بود، درباره او به کار رفت.
وی تأکید کرد: بنابراین، گاهی تکرار یک فعل موجب میشود انسان به یک صفت متصف شود و گاهی اهمیت و عظمت همان یک فعل چنین اثری بر جای میگذارد.
توبهای که انسان را از گناه جدا میکند
استاد حوزه علمیه در ادامه با بیان اینکه «تواب» میتواند به معنای توبهکنندهای باشد که به صورت جدی از گناه بازگشته است، اظهار کرد: گاهی انسان به واسطه یک جذب و کشش الهی چنان توبه میکند که دیگر به گناه نزدیک نمیشود و از آن فاصله میگیرد؛ این همان «انقطاع» است.
وی افزود: چنین توابهایی محبوب حق هستند، همانگونه که «مطهرین» نیز محبوب خداوند هستند. با این حال، صرف اینکه انسان از مخالفت به موافقت بازگردد و توبه کند، لزوماً به معنای آن نیست که به مقام محبوبیت الهی رسیده باشد.
میان «محب خدا» و «محبوب خدا» تفاوت وجود دارد
آیتالله جوادی آملی با تأکید بر تفاوت میان محب و محبوب گفت: ممکن است انسان به جایگاهی برسد که محب حق باشد، اما تا رسیدن به مقام محبوب حق شدن، فاصله وجود دارد.
وی با اشاره به آیهای از سوره آلعمران گفت: خداوند در آنجا میفرماید «إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ»؛ یعنی اگر خدا را دوست دارید، باید در مسیر حبیب خدا حرکت کنید تا محبوب خدا شوید. حرکت در مسیر حبیبالله، انسان را به مقام محبوبیت الهی نزدیک میکند.
استاد حوزه علمیه در پایان خاطرنشان کرد: بنابراین، هر طاهری لزوماً محبوب نیست، گرچه ممکن است محب باشد؛ همچنین هر طائبی نیز لزوماً محبوب نیست، گرچه میتواند محب باشد.
از همین رو، خداوند در آیه «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ وَیُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِینَ» واژه «یحب» را دو مرتبه تکرار کرده است تا بر اهمیت این دو گروه، یعنی توبهکنندگان و پاکیزگان، و محبت ویژه الهی نسبت به آنان تأکید کند.
نظر شما