به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، اگر قدرت همه موجودات در نهایت در اختیار خداوند است، پس چگونه برخی افراد با استفاده از سحر و کمک گرفتن از جن میتوانند به دیگران آسیب برسانند؟ پاسخ این پرسش در تفاوت میان «اذن الهی» و «رضایت الهی» نهفته است؛ دو مفهومی که نباید آنها را یکسان دانست.
بنابر روایت حوزه، سحر و جادو از جمله موضوعاتی است که همواره پرسشهای مختلفی درباره حقیقت، میزان اثرگذاری و ارتباط آن با جن و آسیبرساندن به انسانها ایجاد کرده است. یکی از مهمترین این پرسشها نیز به رابطه میان قدرت خداوند و اثرگذاری اعمال جادوگران و دعانویسان بازمیگردد.
برای روشن شدن این مسئله، نخست باید میان «اذن خداوند» و «رضایت خداوند» تفاوت قائل شد. بسیاری از اتفاقاتی که در جهان رخ میدهد، الزاماً مورد رضایت الهی نیست؛ اما خداوند به انسان اختیار داده است تا در چارچوب نظامی که برای عالم قرار داده، دست به انتخاب و عمل بزند.
برای نمونه، خداوند قدرت سخن گفتن را به انسان عطا کرده است؛ اما همین توانایی میتواند برای بیان حقیقت یا برای تهمت، دروغ و آزار دیگران به کار گرفته شود. روشن است که رضایت خداوند به معنای تأیید این رفتارها نیست، اما اختیار انسان نیز به همین دلیل از او گرفته نشده است.
در موضوع سحر نیز قرآن کریم اصل امکان اثرگذاری آن را در ماجرای هاروت و ماروت مطرح کرده و در عین حال بر یک نکته اساسی تأکید میکند:
«وَمَا هُم بِضَارِّینَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ»
یعنی آنان نمیتوانند با سحر به کسی زیان برسانند، مگر به اذن خداوند. (سوره بقره، آیه ۱۰۲)
این «اذن» را نباید به معنای رضایت خداوند از عمل جادوگر دانست. مقصود این است که هیچ موجودی در عالم، قدرتی مستقل از خداوند ندارد و هیچ عاملی نمیتواند خارج از قلمرو قدرت و نظام الهی عمل کند.
جادوگر، جن، انسان، بیماری، سم و حتی عوامل طبیعی، هیچکدام دارای قدرت مستقل و بینیاز از خداوند نیستند. اگر عاملی در جهان اثر میگذارد، اثرگذاری آن در چارچوب نظامی است که خداوند برای عالم قرار داده است.
برای مثال، آتش خاصیت سوزاندن دارد؛ اما اگر فردی عمداً خانه شخص دیگری را آتش بزند، نمیتوان گفت چون خداوند اجازه داده آتش اثر کند، پس از آتشزدن خانه نیز رضایت داشته است. وجود امکان یک رفتار و تحقق اثر آن، با رضایت الهی از آن رفتار تفاوت دارد.
بر همین اساس، اگر فردی از اختیار خود برای انجام سحر یا استفاده از جن با هدف آسیبرساندن به دیگران بهره بگیرد، این اختیار به معنای برخورداری او از قدرتی مستقل و نامحدود نیست. چنین فردی در برابر انتخاب و عمل خود مسئول است و انجام این کار را نمیتوان به معنای رضایت خداوند دانست.
بنابراین، نه جادوگر و دعانویس و نه جن، هیچکدام قدرتی مستقل از خداوند ندارند. اگر آسیبی نیز از ناحیه آنها واقع شود، این مسئله خارج از حاکمیت و قدرت الهی نیست؛ همانگونه که وجود سرقت در جهان به معنای رضایت خداوند از دزدی نیست.
از سوی دیگر، در آموزههای اسلامی، انسان در برابر چنین آسیبهایی بیپناه رها نشده است. در قرآن و روایات، بر توجه به خداوند، دعا و اذکار مأثور تأکید شده و خواندن سورههای «فلق» و «ناس» و دیگر دعاها و اعمال واردشده، از جمله راهکارهایی دانسته شده که مؤمن میتواند برای پناه بردن به خداوند در برابر شر و آسیب به آنها توجه داشته باشد.
در نتیجه، نگاه دینی به مسئله سحر و جادو نباید به ترس و احساس ناتوانی انسان منجر شود. اساس مسئله این است که هیچ موجودی قدرت مستقل از خداوند ندارد و انسان مؤمن، در برابر ترس از نیروهای ناشناخته، باید به قدرت و حمایت الهی تکیه کند.
نظر شما