به گزارش خبرآنلاین، برای بیشتر مردم، خاطرات با گذشت زمان کمکم محو میشوند. حتی اتفاقهای مهم زندگی هم ممکن است بعد از چند سال جزئیات خود را از دست بدهند، اما یک نوجوان ۱۶ ساله که پژوهشگران برای حفظ هویتش او را با نام KCL معرفی کردهاند، میتواند بخش بزرگی از گذشته خود را با جزئیاتی غیرعادی به یاد بیاورد. پژوهشگران میگویند او یکی از معدود افراد جهان با «حافظه اتوبیوگرافیک بسیار برتر» یا HSAM است.
این مطالعه موردی را کریستیان بارژیکوفسکی، پژوهشگر حافظه، و همکارانش انجام دادهاند و نتایج آن در Cortex منتشر شده است.
حافظهای که به راحتی فعال میشود
KCL در فوریه ۲۰۲۵ خودش با بارژیکوفسکی تماس گرفت. او میگفت خاطرات شخصی بسیار قدیمی و حتی برخی خاطرات مربوط به حدود سهماهگی خود را به یاد میآورد.
پژوهشگران نمیتوانند صحت تمام این خاطرات بسیار قدیمی را مستقلاً تأیید کنند، اما برخی خاطرات مربوط به سالهای ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ به گفته تیم پژوهشی با اطلاعاتی که والدین KCL ارائه کردند، مطابقت داشتند.
KCL همچنین میگوید از حدود سهسالگی احساس کرده تجربهای پیوسته و آگاهانه از زندگی شخصی خود دارد. از آن زمان، بسیاری از خاطراتش به گفته خودش با جزئیات زیادی در دسترس هستند.
نکته جالبتر این است که او همیشه برای یادآوری تلاش نمیکند. گاهی یک بو، آهنگ یا حتی یک جمله میتواند بدون قصد قبلی خاطرهای از گذشته را به ذهنش بیاورد.
او گفته است که میتواند اتفاقات مربوط به حدود نیمی از روزهایی را که از اوت ۲۰۲۲ تا زمان مطالعه گذشتهاند، به یاد بیاورد.
HSAM دقیقاً چیست؟
HSAM مخفف Highly Superior Autobiographical Memory است. این اصطلاح به افرادی گفته میشود که توانایی بسیار غیرعادی در یادآوری رویدادهای شخصی زندگی خود دارند.
تعداد افراد شناساییشده با این ویژگی بسیار کم است. اما HSAM به معنی «حافظه عکاسی» نیست. فرد دارای این ویژگی لزوماً نمیتواند هر متن، عدد یا تصویری را با دقت کامل به خاطر بسپارد.
تفاوت اصلی در خاطرات مربوط به زندگی شخصی خود فرد است. یعنی اتفاقهایی که دیده، تجربه کرده یا در آنها حضور داشته است.
دانشمندان چگونه حافظه KCL را آزمایش کردند؟
چون KCL از گروه پژوهشی فاصله زیادی داشت، آزمایشها بهصورت غیرحضوری انجام شدند. پژوهشگران از چند آزمون استاندارد برای بررسی حافظه او استفاده کردند.
نتیجه نشان داد توانایی او در یادآوری خاطرات شخصی به اندازهای بالاست که عملکردش از نظر آماری بهتر از بیش از ۹۹.۹ درصد جمعیت عمومی برآورد شد.
اما در بخشهای دیگر شناخت، اتفاق خارقالعادهای دیده نشد. توجه، حافظه کاری و عملکردهای اجرایی KCL در محدوده نسبتاً عادی قرار داشتند. گزارش والدین او نیز نشان میداد رشدش از زمان تولد طبیعی بوده و مشکل روانپزشکی یا آموزشی خاصی نداشته است.
این نکته برای پژوهشگران مهم است، چون نشان میدهد HSAM لزوماً به معنی داشتن مغزی استثنایی در همه زمینهها نیست.
مغز او چه چیزی را متفاوت انجام میدهد؟
پژوهشگران بهخصوص به خاطراتی علاقه داشتند که بدون تلاش آگاهانه وارد ذهن KCL میشوند. آنها آزمایشی انجام دادند که در آن نوجوان باید الگوهایی را روی صفحه رایانه دنبال میکرد. در فواصل مشخص، پژوهشگران از او میپرسیدند در همان لحظه چه افکاری از ذهنش گذشته است.
نتیجه با دادههای مربوط به افراد عادی مقایسه شد. KCL در طول آزمایش به شکل محسوسی خاطرات شخصی ناخواسته بیشتری را تجربه میکرد. اما این تفاوت برای همه انواع افکار دیده نشد. افکاری که درباره آینده بودند در محدوده عادی قرار داشتند. تعداد کلی افکاری که ارتباطی با کاری که انجام میداد نداشتند نیز غیرعادی نبود.
بنابراین مسئله فقط این نیست که ذهن KCL بیشتر از دیگران سرگردان میشود. نوع اطلاعاتی که بدون قصد قبلی وارد ذهنش میشود متفاوت است.
دسترسی به خاطرات یا ذخیره بیشتر
پژوهشگران بر اساس این یافتهها پیشنهاد میکنند که HSAM ممکن است بیشتر از آنکه به معنی «حافظه بهتر» باشد، به نحوه بازیابی خاطرات مربوط باشد. در این افراد ممکن است مغز نسبت به نشانههایی که به یک خاطره شخصی مرتبط هستند حساستر باشد و آستانه لازم برای دسترسی به آن خاطره پایینتر باشد.
به زبان ساده، ممکن است تفاوت اصلی این نباشد که KCL اطلاعات بسیار بیشتری در مغزش ذخیره کرده است. شاید خاطرات شخصی او آسانتر از حالت معمول در دسترس قرار میگیرند. برای مثال، یک آهنگ که برای بیشتر افراد فقط یک آهنگ است، میتواند برای فرد دارای HSAM به مسیری برای دسترسی سریع به یک اتفاق قدیمی تبدیل شود.
البته این به معنای درست بودن تمام خاطرات نیست. حافظه انسان حتی در افراد دارای HSAM نیز میتواند دچار خطا یا تحریف شود. پژوهشگران هم تأکید میکنند که افراد دارای HSAM «ابر قهرمانهای شناختی» نیستند. توانایی آنها بیشتر در شیوه یادآوری و دسترسی به خاطرات شخصی دیده میشود، نه در تمام انواع حافظه.
۵۸۵۸
نظر شما