به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیا پیروان یک دین خاص، تنها وارثان بهشت هستند؟ قرآن کریم در آیات ۱۰۶ تا ۱۱۲ سوره بقره، این ادعای انحصارطلبانه را به چالش می‌کشد و معیار رستگاری را نه نام و وابستگی دینی، بلکه تسلیم در برابر خداوند و انجام کارهای نیک معرفی می‌کند.
بنابر روایت فارس، آیات ۱۰۶ تا ۱۱۲ سوره بقره، علاوه بر پاسخ به برخی بهانه‌جویی‌ها درباره وحی و تغییر احکام الهی، به یکی از مهم‌ترین پرسش‌های اعتقادی درباره سرنوشت انسان‌ها می‌پردازند: چه کسانی وارد بهشت می‌شوند؟
قرآن در این آیات، ادعای برخی از اهل کتاب مبنی بر اینکه تنها یهودیان یا مسیحیان به بهشت می‌روند را نقل می‌کند و از آنان می‌خواهد برای این ادعا دلیل بیاورند. سپس در آیه ۱۱۲، معیار اصلی رستگاری را تسلیم در برابر خداوند همراه با نیکوکاری معرفی می‌کند.
چرا برخی از اهل کتاب با تغییر احکام الهی مخالفت می‌کردند؟
آیه ۱۰۶ سوره بقره با این عبارت آغاز می‌شود:
«مَا نَنْسَخْ مِنْ آیَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَیْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا»
یعنی هر حکمی را نسخ کنیم یا از یادها ببریم، بهتر از آن یا همانندش را می‌آوریم.
این آیه در فضای مخالفت برخی از اهل کتاب با پیامبر اسلام(ص) و وحی جدید قابل بررسی است. تفاوت احکام در شریعت‌های الهی، بهانه‌ای برای اعتراض برخی مخالفان شده بود.
بر اساس تفسیر المیزان، نسخ به معنای اصلاح اشتباه در علم خداوند نیست؛ بلکه ممکن است حکمی برای دوره‌ای مشخص تشریع شده باشد و پس از پایان آن دوره، حکم دیگری جایگزین شود.
بنابراین، تغییر برخی احکام در شریعت‌های مختلف، به معنای تناقض در وحی یا نادرستی فرمان الهی نیست.
قرآن چرا مسلمانان را از بهانه‌جویی برحذر می‌دارد؟
آیات ۱۰۷ و ۱۰۸ سوره بقره یادآوری می‌کنند که فرمانروایی آسمان‌ها و زمین از آن خداوند است و انسان‌ها جز او سرپرست و یاوری ندارند.
در آیه ۱۰۸ می‌خوانیم:
«أَمْ تُرِیدُونَ أَنْ تَسْأَلُوا رَسُولَکُمْ کَمَا سُئِلَ مُوسَی مِنْ قَبْلُ»
آیا می‌خواهید از پیامبر خود همان درخواست‌هایی را داشته باشید که پیش‌تر از موسی شد؟
این آیه به درخواست‌ها و پرسش‌های بهانه‌جویانه‌ای اشاره دارد که در تاریخ بنی‌اسرائیل رخ داده بود. قرآن میان پرسش برای شناخت حقیقت و پرسش‌هایی که با هدف فرار از پذیرش آن مطرح می‌شوند، تفاوت قائل است.
آیه ۱۰۹ نیز از حسادت گروهی از اهل کتاب سخن می‌گوید که خواهان بازگشت مؤمنان به کفر بودند. در عین حال، قرآن مسلمانان را به گذشت و مدارا فرامی‌خواند تا فرمان الهی فرا برسد.
آیا یهودیان و مسیحیان تنها واردشوندگان بهشت هستند؟
پاسخ این پرسش در آیه ۱۱۱ سوره بقره آمده است:
«وَقَالُوا لَنْ یَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ کَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَیٰ»
یعنی گفتند: هیچ‌کس وارد بهشت نمی‌شود، مگر آنکه یهودی یا مسیحی باشد.
قرآن با نقل این سخن، نوعی تعصب دینی و ادعای انحصار نجات اخروی را نقد می‌کند؛ دیدگاهی که برخورداری از بهشت را به عضویت در یک جامعه دینی خاص محدود می‌داند.
پاسخ قرآن به این ادعا بسیار روشن است:
«قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ»
بگو اگر راست می‌گویید، دلیل خود را بیاورید.
این آیه نشان می‌دهد که صرف ادعای برخورداری از جایگاه ویژه نزد خداوند، هیچ امتیاز اثبات‌شده‌ای برای انسان ایجاد نمی‌کند. هر ادعایی درباره انحصار نجات و پاداش اخروی باید بر اساس دلیل و حجت باشد.
البته باید توجه داشت که قرآن در این آیه، سخن گروهی از اهل کتاب را نقل و نقد می‌کند و نباید آن را به همه یهودیان و مسیحیان در تمام دوره‌های تاریخی تعمیم داد.
معیار ورود به بهشت از نگاه قرآن چیست؟
آیه ۱۱۲ سوره بقره، پاسخ اصلی قرآن به ادعای انحصار بهشت را بیان می‌کند:
«بَلَیٰ مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ»
آری، هرکس خود را با نیکوکاری تسلیم خدا کند، پاداشش نزد پروردگار اوست.
در این آیه، دو ویژگی اساسی برای رستگاری معرفی شده است:
۱. تسلیم در برابر خداوند: تعبیر «أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ» به معنای روی آوردن خالصانه به خداوند و سپردن مسیر زندگی به اوست. این تسلیم، تنها یک ادعای زبانی نیست، بلکه باید در باور و رفتار انسان نمایان شود.
۲. نیکوکاری و عمل صالح: عبارت «وَهُوَ مُحْسِنٌ» بر اهمیت نیکی کردن و انجام اعمال شایسته تأکید دارد. بنابراین، ادعای ایمان بدون رفتار نیک و مسئولانه، به‌تنهایی معیار کامل رستگاری نیست.
از نگاه تفسیر المیزان، ملاک اصلی، حقیقت بندگی و تسلیم در برابر خداوند است، نه افتخار به نام یک قوم یا وابستگی ظاهری به یک عنوان دینی.
پیام اصلی آیات ۱۰۶ تا ۱۱۲ سوره بقره چیست؟
این آیات دو مسئله مهم را مورد توجه قرار می‌دهند: نخست، مخالفت با وحی به دلیل تعصب و بهانه‌جویی و دوم، ادعای برخورداری انحصاری از نجات اخروی.
پیام آیات این است که هیچ قوم و گروهی صرفاً به دلیل انتساب تاریخی یا دینی، مالک بهشت نیست. آنچه اهمیت دارد، ایمان حقیقی، تسلیم در برابر خداوند و نیکوکاری است.
به این ترتیب، قرآن ضمن رد ادعاهای بی‌دلیل درباره انحصار بهشت، انسان‌ها را به معیاری فراتر از نام‌ها و عنوان‌ها دعوت می‌کند؛ معیاری که در بندگی خالصانه و عمل صالح معنا پیدا می‌کند.
تلاوت این آیات را که در صفحه ۱۷ قرآن کریم واقع است، ببینید و بشنوید.
نظر شما