اگر ارتودنسی کرده باشید یا قصد انجام آن را داشته باشید، احتمالاً شنیده‌اید که ارتودنسی باعث لاغری می‌شود. بعضی‌ها می‌گویند بعد از نصب براکت چند کیلو وزن کم کرده‌اند و بعضی‌ها فکر می‌کنند ارتودنسی می‌تواند به کاهش وزن کمک کند. همین حرف‌ها باعث شده این سؤال برای بسیاری از افراد پیش بیاید که آیا ارتودنسی واقعاً لاغر می‌کند یا نه.
در این مقاله بررسی می‌کنیم که این موضوع یک شایعه است یا واقعیت. توضیح می‌دهیم چرا بعضی افراد بعد از ارتودنسی وزن کم می‌کنند، این کاهش وزن چقدر است و تا کی ادامه دارد و چطور در دوران درمان ارتودنسی تغذیه کافی و سالمی داشته باشید.
آیا ارتودنسی واقعاً باعث لاغری می‌شود؟
در پاسخ به این سوال باید بگیم که خیر، ارتودنسی به‌طور مستقیم باعث لاغری نمی‌شود. براکت‌ها، سیم‌ها و الاینرها هیچ اثری روی سوخت‌وساز بدن یا چربی‌سوزی ندارند. اما در هفته‌های اول ارتودنسی، به‌خصوص ارتودنسی ثابت، بسیاری از افراد کمتر غذا می‌خورند و به همین دلیل کمی وزن کم می‌کنند.
تحقیقاتی که وزن بیماران را قبل و بعد از نصب ارتودنسی ثابت اندازه گرفته‌اند، نشان می‌دهند این کاهش وزن معمولاً در ماه اول رخ می‌دهد و مقدارش اغلب کمتر از یک کیلو است. بعد از اینکه دندان‌ها به دستگاه عادت کردند و غذا خوردن راحت‌تر شد، معمولاً طی دو تا سه ماه وزن به حالت قبل برمی‌گردد.
بنابراین اینکه ارتودنسی لاغر می‌کند، بیشتر یک شایعه است. کاهش وزن بعد از ارتودنسی کم و موقتی است و ارتودنسی را نمی‌توان روشی برای کم کردن وزن دانست.
چرا بعضی افراد بعد از ارتودنسی لاغر می‌شوند؟
همانطور که گفتیم کاهش وزن بعد از ارتودنسی به خاطر تغییراتی است که در غذا خوردن ایجاد می‌شود. در روزهای اول بعد از نصب براکت و بعد از هر بار سفت کردن سیم، دندان‌ها حساس‌اند و جویدن کمی دردناک است. به همین دلیل بسیاری از افراد کمتر غذا می‌خورند یا بعضی وعده‌ها را حذف می‌کنند.
مهم‌ترین دلایل کاهش وزن در دوران ارتودنسی:
- درد و حساسیت دندان‌ها در روزهای اول
- حساسیت دوباره بعد از هر بار تنظیم سیم
- سخت شدن جویدن غذاهای سفت
- رو آوردن به غذاهای نرم و آبکی
- کنار گذاشتن تنقلات سفت و چسبناک مثل چیپس، آجیل و شکلات
- آهسته‌تر غذا خوردن
- خوردن میان‌وعده کمتر به خاطر مسواک زدن بعد از هر وعده
- زخم شدن داخل لب و گونه در اثر تماس با براکت
لاغری در ارتودنسی ثابت بیشتر است یا ارتودنسی شفاف؟
کاهش وزن معمولاً در ارتودنسی ثابت بیشتر دیده می‌شود. در این روش براکت‌ها و سیم‌ها همیشه روی دندان‌اند و درد روزهای اول و بعد از هر بار تنظیم سیم، غذا خوردن را سخت‌تر می‌کند. بسیاری از غذاها هم باید کنار گذاشته یا خرد شوند.
در ارتودنسی نامرئی (الاینر) موقع غذا خوردن قالب‌ها از دهان درآورده می‌شوند. برای همین محدودیت غذایی خاصی وجود ندارد و جویدن هم کمتر دردناک است. با این حال بعضی افراد با الاینر هم کمی وزن کم می‌کنند. دلیلش این است که قالب‌ها باید روزی ۲۰ تا ۲۲ ساعت در دهان باشند و برای هر بار خوردن باید درآورده شوند و بعد دندان‌ها مسواک شوند. همین کار باعث می‌شود میان‌وعده‌ها و خوراکی‌های بین وعده‌ها کمتر شود.
آیا ارتودنسی باعث لاغری کودکان می‌شود؟
ارتودنسی کودکان هم مثل بزرگسالان ممکن است در ماه اول باعث کم غذایی آن ها و کاهش وزن شود. خیلی از والدین نگران‌اند که این موضوع روی رشد فرزندشان اثر بگذارد. تحقیقات نشان داده‌اند وزن کودکان بعد از ماه اول دوباره افزایش پیدا می‌کند و ارتودنسی هیچ اثری روی رشد قد آن‌ها ندارد.
با این حال، کودکان در حال رشد به تغذیه کافی نیاز دارند. در روزهای اول ارتودنسی و بعد از هر بار تنظیم سیم، والدین می‌توانند با این کارها کمک کنند:
- به کودک غذاهای نرم و مغذی بدهید، مثل سوپ، فرنی، تخم‌مرغ، ماست، پوره و اسموتی
- غذا را ریز و تکه‌تکه کنید
- میوه‌ها را به شکل پوره یا اسموتی بدهید
- اگر کودک از درد غذا نمی‌خورد، با ارتودنتیست درباره مسکن مناسب مشورت کنید
- اگر کودک بیش از یکی دو هفته کم‌غذا ماند یا وزنش به‌طور محسوس کم شد، به ارتودنتیست یا پزشک اطفال اطلاع دهید
چطور در دوران ارتودنسی وزن کم نکنیم؟
اگر نمی‌خواهید در دوران ارتودنسی وزن کم کنید، یا از قبل کم‌وزن هستید، با چند کار ساده می‌توانید تغذیه کافی داشته باشید:
- در روزهای اول غذاهای نرم و مغذی بخورید، مثل سوپ، آش، حلیم، تخم‌مرغ، ماست، پوره سیب‌زمینی و کته با خورش
- وعده‌ها را حذف نکنید. اگر نمی‌توانید زیاد بخورید، تعداد وعده‌ها را بیشتر کنید
- از اسموتی، شیر و ماست برای رساندن انرژی و پروتئین کافی کمک بگیرید
- گوشت و مرغ را ریز کنید یا به شکل ریش‌شده و چرخ‌کرده بخورید
- میوه‌ها و سبزیجات را خرد کنید یا پخته و پوره‌شده بخورید
- غذا را با دندان‌های عقب بجوید
- اگر درد زیاد است، با ارتودنتیست درباره مسکن مناسب مشورت کنید
- برای زخم‌های داخل لب و گونه از موم ارتودنسی استفاده کنید
- در روزهای بعد از تنظیم سیم دوباره به غذاهای نرم برگردید
آیا می‌توان از ارتودنسی برای لاغری استفاده کرد؟
خیر. ارتودنسی برای مرتب کردن دندان‌ها و اصلاح بایت انجام می‌شود و روشی برای کاهش وزن نیست. کاهش وزنی که در هفته‌های اول اتفاق می‌افتد، کم و موقتی است و با عادت کردن به دستگاه از بین می‌رود.
کم‌غذایی به خاطر درد دندان هم راه درستی برای لاغری نیست. در این حالت بدن ممکن است پروتئین و ویتامین کافی دریافت نکند و در کنار وزن، توده عضلانی هم کم شود. اگر قصد کاهش وزن دارید، بهتر است با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید و ارتودنسی را فقط برای سلامت و زیبایی دندان‌هایتان انجام دهید.
توصیه دکتر سعید قریشی درباره کاهش وزن در دوران ارتودنسی
دکتر سعید قریشی، یکی ازی بهترین متخصصان ارتودنسی با بورد تخصصی ایران و کانادا و رتبه اول بورد تخصصی ارتودنسی ایران، به بیمارانی که در دوران ارتودنسی نگران کاهش وزن هستند، این توصیه‌ها را دارد:
- کاهش وزن کم در ماه اول ارتودنسی طبیعی است و جای نگرانی ندارد
- در روزهای اول و بعد از هر بار تنظیم سیم، غذاهای نرم و مغذی بخورید، ولی وعده‌های غذایی را حذف نکنید
- ارتودنسی را روشی برای لاغری ندانید و برای کاهش وزن کم‌غذایی نکنید
- اگر کم‌وزن هستید یا فرزندتان در حال رشد است، در جلسه مشاوره به ارتودنتیست بگویید
- اگر درد یا زخم دهان مانع غذا خوردن شده است، صبر نکنید و با مطب تماس بگیرید
سؤالات متداول
در ماه اول ارتودنسی چقدر وزن کم می‌شود؟
معمولاً کمتر از یک کیلو. این مقدار در افراد مختلف فرق دارد و به میزان درد و تغییر غذا خوردن بستگی دارد.
وزن کم‌شده بعد از ارتودنسی برمی‌گردد؟
بله. معمولاً بعد از عادت کردن به دستگاه و برگشتن به غذا خوردن معمول، طی دو تا سه ماه وزن به حالت قبل برمی‌گردد.
چرا بعد از هر بار سفت کردن سیم دوباره کم‌غذا می‌شوم؟
بعد از هر تنظیم، دندان‌ها دوباره چند روز حساس می‌شوند و جویدن سخت‌تر می‌شود. این حالت طبیعی است و معمولاً ظرف دو تا سه روز برطرف می‌شود.
الاینر شفاف باعث لاغری می‌شود؟
الاینر به‌طور مستقیم لاغر نمی‌کند. اما چون برای هر بار خوردن باید قالب‌ها را درآورد و دندان‌ها را مسواک زد، بعضی افراد میان‌وعده کمتری می‌خورند و کمی وزن کم می‌کنند.
در دوران ارتودنسی می‌توانم رژیم لاغری بگیرم؟
بله، به شرط اینکه رژیم متعادل باشد و پروتئین، کلسیم و ویتامین کافی داشته باشد. برای سلامت لثه و استخوان فک در دوران درمان، از رژیم‌های خیلی سخت پرهیز کنید و با متخصص تغذیه مشورت کنید.
آیا ارتودنسی باعث چاق شدن می‌شود؟
نه. اما اگر در دوران ارتودنسی بیشتر غذاهای نرم و شیرین مثل بستنی، کیک و نوشیدنی‌های شیرین بخورید، ممکن است وزنتان بیشتر شود. این غذاها احتمال پوسیدگی دندان در کنار براکت‌ها را هم بالا می‌برند.
۳۳۳
نظر شما