۱به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، سینمای کمدی همواره یکی از پرمخاطبترین گونههای سینمای ایران بوده است؛ فیلمهایی که در بسیاری از دورهها توانستهاند مخاطبان گستردهای را به سالنهای سینما بکشانند و لحظاتی از شادی و سرگرمی برای آنها بسازند. با این حال، به نظر میرسد بخشی از مخاطبان امروز نسبت به کیفیت کمدیهای روی پرده رضایت چندانی ندارند. در نظرخواهی خبرآنلاین با موضوع «چقدر سینمای کمدی ایران را میپسندید؟» نیز تعداد قابلتوجهی از کاربران از آنچه ابتذال، تکرار و جایگزینی لودگی به جای طنز میدانند، انتقاد کردهاند.
از طنز و موقعیت تا شوخیهای تکراری و لودگی
یکی از پرتکرارترین محورهای انتقاد مخاطبان، فاصله گرفتن کمدیهای امروز از قصهگویی و خلق موقعیتهای طنزآمیز است. بسیاری از کاربران معتقدند فیلمهایی که این روزها با عنوان کمدی ساخته میشوند، بیش از آنکه بر داستان و شخصیتپردازی تکیه داشته باشند، مجموعهای از شوخیهای تکراری، حرکات اغراقآمیز و موقعیتهای دمدستیاند.
یکی از کاربران نوشته است: «واقعیتش دیگه خیلی از این کمدیها خندهدار نیستن. انگار فقط چند تا شوخی تکراری و ادا و اطوار رو کنار هم میذارن و اسمش رو میذارن فیلم کمدی. نه قصهای هست، نه شخصیت درستوحسابی.»
کاربر دیگری نیز با انتقاد از الگوی تکرارشونده برخی آثار کمدی مینویسد: «چند تا بازیگر ثابت و شناختهشده، رقص آقایان با آهنگهای قدیمی، شوخیهای جنسی و اصطلاحات اینستاگرامی؛ مواد لازم برای ساخت فیلم کمدی همینهاست.» از نگاه این مخاطب، سینمای کمدی ایران بیش از پنج سال است که از تولید آثار خلاقانه فاصله گرفته و در چرخهای از تکرار گرفتار شده است.
در این میان، برخی کاربران به استفاده از شوخیهای جنسی، زنپوشی و حرکات نامتعارف برای خنداندن مخاطب اعتراض کردهاند. یکی از آنها تأکید کرده است: «مشکل من با خندیدن و شوخی کردن نیست، با شوخیهای بیمزه و توهینآمیز است. چرا فکر میکنیم برای خنداندن مردم حتماً باید از زنپوشی و حرکات عجیبوغریب استفاده کنیم؟ کمدی میتواند خیلی هوشمندانه باشد.»
برخی دیگر نیز معتقدند استفاده از این شیوهها نهتنها به خلق طنز کمک نمیکند، بلکه باعث شده بعضی فیلمها برای تماشای خانوادگی مناسب نباشند.
حسرت کمدیهای قدیمی و خاطره فیلمهای ماندگار
مقایسه آثار امروز با کمدیهای گذشته، یکی دیگر از موضوعاتی است که در میان نظرهای کاربران به چشم میخورد. نام فیلمهایی چون «اجارهنشینها»، «مارمولک» و «لیلی با من است» در کامنتها تکرار شده است؛ آثاری که مخاطبان آنها را نمونههایی از کمدی مبتنی بر قصه، موقعیت و شخصیتپردازی میدانند.
یکی از کاربران نوشته است: «کمدیهای قدیم یک چیز دیگر بود. هنوز هم میشود اجارهنشینها، مارمولک یا لیلی با من است را دید و خندید. آن فیلمها قصه داشتند و شوخیهایشان از دل موقعیت درمیآمد، نه اینکه فقط بخواهند به هر قیمتی مخاطب را بخندانند.»
در کنار این آثار، برخی کاربران به کمدیهای سالهای نزدیکتر نیز اشاره کردهاند و فیلمهایی مانند «پنج عصر»، «خوب، بد، جلف» و «نهنگ عنبر» را از نمونههای قابلقبولتر میدانند. در مقابل، عدهای هم معتقدند نباید تمام آثار امروز را با چند فیلم ماندگار گذشته مقایسه کرد. یکی از کاربران در این باره نوشته است: «همیشه فکر میکنیم کمدیهای قدیم بهتر بودند، ولی آن زمان هم فیلم ضعیف کم نداشتیم. نباید همه فیلمهای امروز را با چند اثر ماندگار گذشته مقایسه کنیم. باید به آثار خوب امروز هم توجه کرد.»
این دیدگاه یادآور نکتهای است که در بحث درباره سینمای کمدی کمتر به آن توجه میشود؛ هر دورهای زبان طنز و سلیقه مخاطب خودش را دارد و نمیتوان انتظار داشت کمدی امروز دقیقاً شبیه آثار چند دهه قبل باشد. با این حال، مسئله اصلی از نگاه بسیاری از مخاطبان، نه تفاوت نسلها، بلکه افت کیفیت فیلمنامه و تکرار فرمولهای امتحانشده است.
کمدی؛ فرصتی برای فرار از فشارهای زندگی
در میان انتقادهای فراوان، گروهی از مخاطبان نیز از ضرورت حفظ سینمای کمدی دفاع کردهاند. از نگاه این کاربران، در شرایطی که فشارهای اقتصادی و اجتماعی بخش زیادی از زندگی روزمره مردم را تحت تأثیر قرار داده، سینما میتواند فرصتی برای خندیدن و فاصله گرفتن موقت از مشکلات باشد.
یکی از کاربران نوشته است: «سینمای کمدی بهترین سرگرمی مردم در شرایط سخت فعلی است. لطفاً با این بخش فعلاً کاری نداشته باشید تا مردم کمی غم روزگار را فراموش کنند.»
مخاطب دیگری نیز معتقد است نباید از همه فیلمهای کمدی انتظار پیام اجتماعی یا ارزش هنری ویژه داشت: «مردم بعد از این همه گرفتاری و فشار روحی میروند سینما که دو ساعت بخندند. قرار نیست همه فیلمها پیام اجتماعی داشته باشند یا شاهکار هنری باشند.»
این دیدگاه در برابر انتقاد کسانی قرار میگیرد که معتقدند سرگرمکننده بودن بهتنهایی نمیتواند ضعف ساختاری و محتوایی یک فیلم را توجیه کند. به بیان دیگر، مخاطب ممکن است برای چند ساعت دور شدن از مشکلات به سینما برود، اما همچنان انتظار داشته باشد با اثری روبهرو شود که خنده را از دل داستان و موقعیتهای خلاقانه خلق میکند.
وقتی هزینه تفریح هم به دغدغه تبدیل میشود
در بخشی از کامنتها، بحث از کیفیت فیلمهای کمدی فراتر رفته و به شرایط اقتصادی و دشواری دسترسی به تفریحات عمومی رسیده است. برخی کاربران معتقدند با افزایش قیمت بلیت و هزینههای جانبی سینما، تماشای فیلم دیگر برای همه خانوادهها تفریحی ساده و در دسترس نیست.
یکی از کاربران نوشته است: «با این قیمت بلیت و خوراکیهای سینما، آدم باید مطمئن باشد فیلم ارزش دیدن دارد. تفریح هم برای خیلیها دارد تبدیل به کالای لوکس میشود.»
کاربر دیگری نیز به کاهش امکان تفریح در زندگی روزمره اشاره کرده و نوشته است: «مشکل فقط سینما نیست. در خیلی از حوزهها کیفیت زندگی پایین آمده و مردم برای سادهترین تفریحات هم باید چند بار حسابوکتاب کنند.»
در همین زمینه، برخی مخاطبان از کاهش رفتوآمد به سینما گفتهاند و حتی گروهی تأکید کردهاند سالهاست به سالنهای سینما نرفتهاند. این نظرات نشان میدهد بحث درباره کمدی تنها به سلیقه هنری یا کیفیت فیلمنامه محدود نمیشود و با مسئله توان اقتصادی مخاطب و امکان دسترسی به سرگرمی نیز پیوند خورده است.
انتقاد از محدودیتها و سیاستگذاری فرهنگی
بخشی از کامنتها نیز به نقش سیاستگذاری فرهنگی و محدودیتهای موجود در شکلگیری وضعیت فعلی سینمای کمدی پرداختهاند. برخی کاربران معتقدند سختگیریها و محدودیتهای چند دهه اخیر، بهجای آنکه زمینهساز شکلگیری طنزی خلاقانه باشد، سینما را به سمت استفاده از شوخیهای سطحی و تکراری سوق داده است.
یکی از کاربران با اشاره به همین موضوع نوشته است که محدودیتها و سختگیریهای بیمورد، در نهایت به شکلگیری همین وضعیت منجر شده است. کاربر دیگری نیز معتقد است میان برخورد با آثار مختلف تفاوت وجود دارد و برخی فیلمهای عامهپسند و مبتذل با محدودیت کمتری مواجه میشوند، در حالی که آثار انتقادی و تأملبرانگیز با موانع بیشتری روبهرو هستند.
در کنار سینما، تلویزیون نیز در کامنتها بینصیب از انتقاد نمانده است. برخی کاربران با یادآوری مجموعههایی چون «زیر آسمان شهر»، «خانهبهدوش»، «متهم گریخت»، «چهاردیواری»، «پایتخت» و «شبهای برره»، از دوران رونق مجموعههای کمدی تلویزیونی یاد کردهاند و معتقدند جای خالی چنین آثاری در برنامههای امروز تلویزیون احساس میشود.
در مجموع، نظرهای مخاطبان خبرآنلاین تصویری دوگانه از جایگاه کمدی در سینمای ایران ترسیم میکند: از یک سو، گروهی از تماشاگران همچنان به کمدی بهعنوان ضرورتی برای سرگرمی و فرار موقت از فشارهای زندگی نگاه میکنند و از سوی دیگر، بسیاری خواهان بازگشت قصهگویی، خلاقیت و طنزی هستند که بدون توسل به شوخیهای تکراری و لودگی بتواند آنها را بخنداند. به نظر میرسد مسئله اصلی برای این گروه از مخاطبان، نه اصل خندیدن و سرگرم شدن، بلکه کیفیت خندهای است که سینمای کمدی ایران به آنها عرضه میکند.
۵۹۵۹





نظر شما