چرخش تاریخی در جغرافیای ایمان تا سال ۲۰۷۰/ جمعیت مسلمانان تا ۲۰۳۵ از مسیحیان پیشی می‌گیرند/  رشد ۸۰ درصدی مسلمانان در برابر افول نسبی گروه‌های دیگر

بر اساس برآوردهای جدید مرکز پژوهش‌های پیو، مسلمانان با رشد ۸۰ درصدی تا سال ۲۰۷۰ از مرز ۳.۶ میلیارد نفر عبور می‌کنند و با پیشی گرفتن از مسیحیان تا سال ۲۰۳۵، به بزرگ‌ترین گروه مذهبی جهان تبدیل می‌شوند؛ در حالی که سهم جمعیت بی‌دین‌ها از ۲۴ به ۱۷ درصد کاهش می‌یابد و سایر گروه‌ها نیز به دلیل نرخ‌های متفاوت باروری، مهاجرت و تغییر مذهب، تغییرات جمعیتی چشمگیری تجربه می‌کنند.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از آخرین گزارش مرکز پژوهش های پیو  در باره آینده جمعیت مسلمانان که در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شده، پیش بینی کرده که بیشترین رشد جمعیت ادیان در فاصله زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۷۰، به مسلمانان اختصاص دارد و به‌زودی این گروه به بزرگ‌ترین گروه مذهبی جهان تبدیل خواهد شد و مسیحیان در جایگاه دوم قرار می‌گیرند. 

بر اساس تحقیقات نویسندگان گزارش اخیر مرکز پژوهش‌های پیو — کنراد هکت، مارسین استوناوسکی، یون‌پینگ تانگ، استفانی کرامر، ربکا لپرت و جف دیامانت — این نهاد پژوهشی در مطالعه «آینده ادیان جهان: برآوردهای رشد جمعیت، ۲۰۷۰–۲۰۲۰» تلاش کرده است به دو پرسش کلیدی پاسخ دهد:

۱. گروه‌های مذهبی بزرگ جهان از نظر ساختار سنی، نرخ باروری، الگوهای مهاجرت و نرخ جذب یا از دست دادن پیروان چه تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند؟ ۲. این تفاوت‌ها چگونه آینده دین را در سراسر جهان شکل خواهند داد؟

گزارش مؤسسه پیو تغییرات آینده در اندازه و توزیع جغرافیایی هفت گروه مذهبی (مسیحیان، مسلمانان، هندوها، بودایی‌ها، یهودیان، پیروان سایر ادیان و افراد فاقد وابستگی مذهبی) را در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۷۰ و در ۲۰۱ کشور و قلمرو — که ۹۹.۹۸ درصد جمعیت جهان را در بر می‌گیرند — برآورد کرده است. هدف این برآوردها پیش‌بینی همه تحولات آینده نیست؛ زیرا عوامل پیش‌بینی‌نشده‌ای چون جنگ‌ها، بلایای طبیعی، همه‌گیری‌ها و دگرگونی‌های اقتصادی یا اجتماعی می‌توانند بر جمعیت گروه‌های مذهبی اثر بگذارند، اما در این مدل تحلیل نشده‌اند.

چرا این پژوهش انجام شده است؟

این مطالعه بخشی از پروژه «آینده‌های مذهبی جهانی پیو–تمپلتون» (Pew-Templeton Global Religious Futures) است که دگرگونی‌های دینی و پیامدهای اجتماعی آن را در جهان بررسی می‌کند و بر پایه پژوهش‌های پیشین این مرکز درباره ترکیب مذهبیِ اخیر جهان بنا شده است.

روش‌شناسی پژوهش پژوهشگران پیو توضیح می‌دهند که در روش استاندارد و یک‌صدساله برآورد جمعیتی، ابتدا جمعیت هر کشور در «هم‌گروه‌ها» (cohorts) بر اساس سن و جنس تقسیم می‌شود و سپس اندازه هر گروه در بازه‌های پنج‌ساله با افزودن تولدها (بر اساس نرخ باروری)، کسر مرگ‌ومیرها (بر اساس نرخ مرگ‌ومیر) و محاسبه جریان‌های مهاجرت به آینده فرافکنی می‌گردد.

پژوهشگران پیو از نسخه‌ای پیشرفته از این روش بهره برده‌اند: آن‌ها با استخراج داده‌های سرشماری‌ها و پیمایش‌های ملی برای تعیین وضعیت سال پایه (۲۰۲۰)، متغیرهایی همچون تفاوت نرخ باروری میان ادیان و الگوهای «تغییر مذهب» (religious switching) را در مدل وارد کرده‌اند. افزون بر این، از داده‌های بازنگری سال ۲۰۲۴ سازمان ملل در «چشم‌انداز جمعیت جهان»، برآوردهای جریان مهاجرت جهانیِ گای آبل (استاد دانشگاه هنگ‌کنگ) و پژوهش‌های پیشین مرکز پیو درباره ترکیب مذهبی مهاجران نیز استفاده شده است.

چرا مسلمانان به‌زودی بزرگ‌ترین گروه مذهبی جهان می‌شوند؟

برای قرن‌ها مسیحیت بزرگ‌ترین دین جهان بوده است، اما بر اساس برآوردهای جدید مرکز پژوهش‌های پیو، انتظار می‌رود تا سال ۲۰۳۵ تعداد مسلمانان از مسیحیان پیشی بگیرد و مسیحیان در جایگاه دوم قرار گیرند. هر دو گروه در حال رشدند، اما شتاب رشد مسلمانان بیشتر است؛ به‌طوری‌که با تداوم روندهای کنونی، تا سال ۲۰۷۰ بیش از ۳.۶ میلیارد مسلمان و کمی کمتر از ۳ میلیارد مسیحی در جهان وجود خواهد داشت.

در حالی که پیش‌بینی می‌شود کل جمعیت جهان بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۷۰ به میزان ۲۹ درصد رشد کند، تنها دو گروه مسلمانان (با ۸۰ درصد رشد) و مسیحیان (با ۳۰ درصد رشد) همگام با رشد جهانی یا فراتر از آن حرکت می‌کنند. در نتیجه، سهم مسلمانان از جمعیت جهان از ۲۶ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۳۶ درصد در سال ۲۰۷۰ افزایش می‌یابد، در حالی که سهم مسیحیان تقریباً در سطح ۲۹ درصد ثابت می‌ماند.

وضعیت سایر ادیان و «بی‌دین‌ها»

  • هندوها و یهودیان: با وجود افزایش تعداد مطلق آن‌ها، سهمشان از کل جمعیت جهان کاهش می‌یابد. سهم یهودیان — که تعدادشان از حدود ۱۵ میلیون به نزدیک ۱۸ میلیون نفر می‌رسد — از ۰.۱۹ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۰.۱۷ درصد در سال ۲۰۷۰ افت خواهد کرد. (در این آمار، ملاک تعریف جمعیت یهودی، خودپنداره مذهبی افراد است و کسانی که تنها به دلایل فرهنگی، قومی یا خانوادگی خود را یهودی می‌دانند، عموماً لحاظ نشده‌اند).

  • بودایی‌ها: در دهه‌های آینده هم از نظر تعداد مطلق و هم از نظر سهم در جمعیت جهان کوچک‌تر خواهند شد.

  • سایر ادیان: این دسته فراگیر (شامل بهایی‌ها، تائوئیست‌ها، جین‌ها، سیک‌ها، پیروان ادیان عامیانه و گروه‌هایی که به دلیل پراکندگی و نبود داده‌های یکنواخت جهانی به صورت یکجا محاسبه شده‌اند) افزایش جمعیتی اندکی خواهد داشت، اما سهم آن از جمعیت جهان تا سال ۲۰۷۰ به زیر ۲ درصد سقوط می‌کند.

  • افراد فاقد وابستگی مذهبی («بی‌دین‌ها»): سهم این گروه — که شامل خداناباوران (آتئیست‌ها)، ندانم‌گرایان (آگنوستیک‌ها) و افرادی است که در سرشماری‌ها گزینه «بدون مذهب» را برمی‌گزینند — کاهش چشمگیری خواهد داشت و از ۲۴ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۱۷ درصد در سال ۲۰۷۰ می‌رسد. (گفتنی است بخشی از افراد این گروه، با وجود نداشتن هویت سازمانیِ دینی، همچنان دارای برخی باورها یا اعمال معنوی در سطوح پایین‌تر هستند).

کشورهایی که در افزایش جمعیت مسلمانان پیشتاز خواهند بود

دکتر محمدرضا دادگستر از گزارش پیو، در کانال خود جزییات بیشتری را استخراج و منتشر کرده است. او نوشته است: «بر اساس این پیش‌بینی‌ها، جمعیت مسلمانان جهان از حدود ۲ میلیارد نفر در سال ۲۰۲۰ به ۳.۶۴ میلیارد نفر در سال ۲۰۷۰ خواهد رسید؛ افزایشی نزدیک به ۸۰ درصد. در همین دوره، جمعیت مسیحیان با رشد حدود ۳۰ درصدی به نزدیک ۳ میلیارد نفر می‌رسد. در نتیجه، سهم مسلمانان از جمعیت جهان از ۲۵.۶ درصد به حدود ۳۵.۸ درصد افزایش می‌یابد، درحالی‌که سهم مسیحیان تقریباً ثابت و در محدوده ۲۹ درصد باقی می‌ماند. نکته مهم آن است که جمعیت جهان در مجموع طی این پنج دهه حدود ۲۹ درصد رشد خواهد کرد و تنها مسلمانان و مسیحیان می‌توانند با این آهنگ رشد جمعیت جهانی همگام شوند.

در مقابل، برخی گروه‌های دینی با وجود افزایش تعداد پیروان، سهم کوچک‌تری از جمعیت جهان خواهند داشت. جمعیت هندوها افزایش می‌یابد، اما رشد آن از متوسط رشد جمعیت جهان کمتر خواهد بود. جمعیت یهودیان نیز از حدود ۱۵ میلیون نفر به نزدیک ۱۸ میلیون نفر می‌رسد، اما سهم آن‌ها از جمعیت جهان اندکی کاهش پیدا می‌کند. بودایی‌ها تنها گروه دینی بزرگی هستند که هم تعداد مطلق پیروان و هم سهم جمعیتی آن‌ها کاهش خواهد یافت. پیروان سایر ادیان نیز در مجموع افزایش محدودی خواهند داشت، اما سهم آن‌ها از جمعیت جهان تا سال ۲۰۷۰ به کمتر از ۲ درصد می‌رسد.

از یافته‌های دیگر گزارش، پیش‌بینی کاهش سهم افراد فاقد وابستگی دینی (Religiously Unaffiliated یا Nones) از ۲۴ درصد جمعیت جهان در سال ۲۰۲۰ به حدود ۱۷ درصد در سال ۲۰۷۰ است. این گروه شامل افراد بی‌دین، خداناباور، ندانم‌گرا و کسانی است که خود را متعلق به هیچ دین مشخصی نمی‌دانند. این پیش‌بینی در نگاه نخست با روند گسترش سکولاریزاسیون در بسیاری از جوامع، به‌ویژه کشورهای غربی، ناسازگار به نظر می‌رسد. بااین‌حال، توضیح اصلی گزارش به تمرکز جغرافیایی این جمعیت در شرق آسیا، به‌خصوص چین، بازمی‌گردد. حدود دو سوم جمعیت فاقد وابستگی دینی جهان در سال ۲۰۲۰ در چین زندگی می‌کردند و کاهش شدید جمعیت این کشور می‌تواند رشد این گروه در سایر نقاط جهان را خنثی کند.

در سطح کشورها، پاکستان تا سال ۲۰۷۰ از اندونزی پیشی می‌گیرد و با حدود ۴۶۱ میلیون مسلمان، بزرگ‌ترین جمعیت مسلمان جهان را خواهد داشت. پس از آن هند و نیجریه قرار می‌گیرند. جمهوری دموکراتیک کنگو نیز از ایالات متحده پیشی خواهد گرفت و به کشوری با بیشترین جمعیت مسیحی تبدیل می‌شود. همچنین، اسرائیل در سال ۲۰۷۰ میزبان ۶۲ درصد جمعیت یهودیان جهان خواهد بود؛ درحالی‌که این سهم در سال ۲۰۲۰ حدود ۴۶ درصد بوده است. جمعیت یهودیان اسرائیل عمدتاً به دلیل نرخ باروری بالاتر و جوان‌تر بودن ساختار سنی، از ۶.۸ میلیون نفر به ۱۱.۱ میلیون نفر افزایش خواهد یافت.

در مورد هندوها، هند همچنان مرکز اصلی جمعیت این دین باقی می‌ماند و حدود ۹۴ درصد هندوهای جهان در سال ۲۰۷۰ در این کشور زندگی خواهند کرد. بااین‌حال، ایالات متحده نیز به پنجمین کشور دارای بیشترین جمعیت هندو تبدیل می‌شود. در مقابل، جمعیت بودایی‌ها از ۳۲۴ میلیون نفر در سال ۲۰۲۰ به حدود ۲۵۰ میلیون نفر در سال ۲۰۷۰ کاهش خواهد یافت. این کاهش به‌ویژه در چین، ژاپن و کره جنوبی چشمگیر است؛ جمعیت بوداییان در هر سه کشور بیش از نصف خواهد شد. کاهش جمعیت عمومی، سالمندی و نرخ باروری پایین از عوامل اصلی این روند هستند.

از نظر تغییر اکثریت دینی کشورها نیز گزارش پیش‌بینی می‌کند تعداد کشورهایی که در آن‌ها یک گروه دینی اکثریت جمعیت را تشکیل می‌دهد، از ۱۹۴ کشور در سال ۲۰۲۰ به ۱۸۵ کشور در سال ۲۰۷۰ کاهش یابد. تعداد کشورهای دارای اکثریت مسیحی از ۱۲۰ به ۱۱۰ کشور می‌رسد و تعداد کشورهای دارای اکثریت مسلمان از ۵۳ به ۵۴ کشور افزایش پیدا می‌کند. فرانسه، بریتانیا و کره جنوبی در سال ۲۰۷۰ اکثریت افراد فاقد وابستگی دینی خواهند داشت و ساحل عاج به کشوری با اکثریت مسلمان تبدیل می‌شود.»

۲۱۶۲۱۶

کد مطلب 2304402

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 3 =

آخرین اخبار