محور ریاض- پاریس در مقابل محور دوحه - آنکارا

تا زمانی که پرونده سوریه در اختیار قطر بود، محور قطر/ترکیه با امتدادهای اخوان المسلمینی مصر و سوریه، در مقابل عربستان دست برتر را داشت و گروه تندرو و افراطی اخوان المسلمینِ سوریه در نهادهای معارض ائتلاف ملی سوریه و شورای ملی سوریه موقعیت محوری پیدا کرده بود.  همچنین دیگر گروه های سلفی افراطی جهادی از حمایت گسترده محور قطر ترکیه برخوردار بودند، اما با جابجایی پرونده از دست قطر به عربستان، محور اخوانیِ قطر/ ترکیه جایگاه محور خود را از دست داده و گروه اخوان السلمین سوریه هم در نهادهای معارض به حاشیه رانده شده است. متعاقب این جابجایی، مدتی قبل امیر ولیعهد عربستان، سلمان بن عبدالعزیز راهی ترکیه شد تا با همراهی سران آنکارا اقدام به ایجاد محوربندی جدیدی با محوریت عربستان در بحران سوریه دست یازد.

ترکیه هرچند خود را از سردمداران مدیریت بحران سوریه و از بازیگران اصلی آن می داند و در این زمینه هزینه های بسیاری صرف کرده و درآمدهای زیادی هم از قِبَل آن از قطر و عربستان کسب کرده است و لذا آماده هرگونه همکاری با هر محور ضد سوری است، اما روابط تشکیلاتی اخوانی خود با قطر را نمی تواند نادیده بگیرد، لذا ترکیه همپیمان قابل اعتمادی برای ریاض در مقایسه با همپیمانی اش با قطر،  به شمار نمی آید. عمده کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس بویژه عربستان و امارات جریان اخوان المسلمین را برای خود دشمن می انگارند و در صدد رویارویی و سرنگونی نظام های وابسته به این جریان در مصر و تونس و تقویت سلفی ها در مقابل آن ها هستند و بالعکس قطر در صدد حمایت از جریان اخوان و مقابله با سلفی هاست. البته در سوریه معادله تغییر می کند یعنی قطر به شدت از سلفی های جنایتکار در کنار اخوان حمایت می کند و عربستان از لیبرال ها و سکولارها!

به هر حال عربستان در پی محور بندی جدیدی با رویکرد تشدید جنگ در سوریه و سرنگونی نظام این کشور از طریق نظامی و مخالفت جدی با هر رویکرد سیاسیِ متضمن بقای اسد بر عرصه قدرت در سوریه و جلوگیری از پیروزی محور مقاومت و لذا بدنبال پیدا کردن همپیمان و عضوگیری است. عربستان در همین چارچوب اخیرا توجه خود را به سمت پاریس متمرکز کرده و در تلاش برای تعمیق همکاری و نوعی رشوه دهی در جهت تقویت رویکرد جنگ طلبانه و خشونت محورانه در بحران سوریه است.

برخی تحلیل گران بر این اعتقادند که فرانسه خواهان راه حل مسالمت آمیز برای بحران سوریه نیست، چون بر این باور است که دستیابی به هرگونه توافق میان مسکو و واشنگتن در مورد دمشق، به معنای رانده شدن فرانسه به حاشیه و حذف آن از عرصه بازیگری در سوریه است. لذا این بیم و نگرانی موجب شده است تا پاریس موانع و چالش‌های بی‌شماری را پیش روی دستیابی به هرگونه راه حل سیاسی و مسالمت‌آمیز در سوریه ایجاد کند. سیاست های تندروانه پاریس در بحران سوریه و تلاش وی با همکاری انگلیس در اتحادیه اروپا برای کسب مجوز ارسال سلاح برای مخالفان و شکستن تحریم تسلیحاتی آنان، با رویکرد جنگ طلبانه عربستان کاملا منطبق است، چنانکه تلاش فرانسه با همکاری انگلیس برای گنجاندن حزب الله لبنان در لیست سیاه تروریسم، مورد پسند و مطلوب ریاض است چرا که حزب الله را در لبنان امتداد ایران و بزرگترین مانع نفوذ خود و همپیمانانش می داند.

این مواضع مشترک و غیر قابل انعطاف فرانسه و عربستان، زمینه همکاری دو قطب غربی/عربی را فراهم کرده و هفته گذشته سعود الفیصل وزیر امورخارجه و همسر خواهرش بندر بن سلطان رئیس سرویس اطلاعات و امنیت عربستان سعودی و متولی پرونده سوریه در عربستان را راهی دیدار از پاریس کرد. سفر سعود الفیصل و بندر بن سلطان به پاریس به هدف بررسی نحوه اقدام و فعالیت مشترک دو طرف برای مبارزه با حزب الله لبنان و ایران بویژه در مسئله سوریه صورت گرفته بود.

از سوی دیگر نیاز فرانسه به درآمدهای اقتصادی و بازار خارجی فروش تجهیزات نظامی به ویژه با توجه رکود بازار فروش تسلیحات نظامی فرانسه، با نیاز عربستان سعودی برای تأمین سلاح برای مخالفان سوری و جلب حمایت قدرتمند اروپا برای ادامه سیاست‌های جنگ طلبانه و فتنه‌ انگیزانه در سوریه، تلاقی پیدا کرده، لذا با سرمایه گذاری عربستان هم کارخانه های اسلحه سازی فرانسه و هم جنگ خونین در سوریه فعال خواهد بود و تداوم خواهد یافت.

منابع آگاه فرانسوی در گفت‌وگو با شبکه لبنانی المنار موارد مورد توافق بین دو طرف سعودی و فرانسوی را به شرح زیر بیان کرده اند:
- تلاش فرانسه برای قرار دادن حزب الله در فهرست سازمان‌های تروریستی در اتحادیه اروپا.
- همکاری اطلاعاتی پاریس و ریاض درباره گروه‌های شیعی ساکن کشورهای مختلف اروپایی و همچنین کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به خصوص شیعیانی که دارای تمایلاتی نسبت به حزب الله هستند و این حزب را تایید می‌کنند.

- ادامه سیاست خشک و انعطاف ناپذیر فرانسه علیه ایران و در پرونده هسته‌ای این کشور و همچنین منافع ایران در کشورهای اروپایی و به خصوص اروپای غربی.

- اقدام فرانسه به دادن سلاح‌های پیشرفته و دستگاه‌های ارتباطی مدرن به معارضان سوری و پرداخت هزینه این تسلیحات و تجهیزات توسط عربستان سعودی.

- از سرگیری همکاری‌های فرانسوی - یمنی که اوایل جنگ صعده در سال 2009 میلادی ثمر بخش بود،

- اقدام عربستان سعودی به خرید برخی کالاها و محصولات و تجهیزات فرانسوی به ارزش سه میلیارد دلار.

از سوی دیگر فرانسه به شدت از قطر به خاطر انعقاد قرارداد خرید تانک از انگلیس خشمگین است چرا که امیدوار بود دوحه برای خرید تانک‌های مورد نیاز خود، تانک‌های فرانسوی را به جای تانک‌های انگلیسی انتخاب کند، خصوصا که سرمایه‌گذاری‌های کلان قطر در فرانسه این انتظار را بیش از پیش افزایش داده بود.

اینک با توافق پاریس /ریاض، فرانسوی‌ها میزان سلاح‌های ارسالی خود به گروه‌های مسلح در سوریه را افزایش خواهند داد که اساسا سلاح‌های ضد تانک و دستگاه‌های مدرن ارتباطی و تصاویر ماهواره‌ای از پایگاه‌های نظامی ارتش سوریه در مناطق درگیری را در برمی‌گیرد.

همزمان آمریکا قرار است، بخشی از ذخایر تسلیحاتی خود در اردن که شامل سپر ضد موشکی حرارتی، زره پوش، دستگاه‌های ارتباطی رمز دار و مرتبط با ماهواره‌ها، توپ و ذخایر نظامی مختلف است را در اختیار گروه‌های تروریستی و عناصر مسلح در سوریه قرار دهد و این جدای از ده‌ها موشکی است که گروه‌های مسلح در حال حاضر برای بمباران مناطق مختلف لبنان از جمله مناطق شمالی این کشور آن را مورد استفاده قرار می‌دهند.

این شرائط موجب شده است تا بسیاری از تحلیل گران بویژه بعد از تحولات شهر استراتژیک قصیر و رویدادهای متعاقب آن در حلب و دمشق و درباره در پیش رو داشتن تابستانی داغ در میادین نبرد در سوریه اتفاق نظر داشته باشد.

منبع: سیاست ما