راز زیبایی مسحورکننده رقص «سماع» چیست؟

رقص سماع که سال‌هاست به جاذبه گردشگری تبدیل شده، فیزیک خاص خودش را دارد. دامن دراویش در حال سماع را همان عاملی به رقص در می‌آورد که طوفان‌های مخرب را به راه می‌اندازد.

مجید جویا: اگر دراویش را در حال سماع دیده باشید، احتمالا مسحور الگوهای سه بعدی پیچیده تولید شده در اثر چرخش دامن‌های آنها شده‌اید. اکنون آشکار شده که این الگوی زیبا در اثر نیروی کوریولیس ایجاد می‌شود که عامل شکل گیری توفان‌های سهمگین نیز محسوب می‌شود.

به گزارش نیوساینتیست، دراویش، مسلمانانی صوفی مسلک هستند و سماع یا رقص‌های مذهبی آنها که ریشه‌اش به ایران قرن هفتم هجری بر می‌گردد، در زمان حال به جاذبه توریستی مکان‌هایی همانند استانبول ترکیه تبدیل شده است. این نوع رقص فیزیکدانانی همچون جیمز هانا در دانشگاه صنعتی ویرجینیا در بلکسبورگ، جمال گوون در دانشگاه ملی آتونوموس مکزیک و مارتین مولر در دانشگاه لورایئن در متز را چنان مجذوب خود ساخت که تصمیم به تحقیق روی فیزیک این چرخش دامن گرفته‌اند.

آنها به ویژه می‌خواستند به توضیحی برای این سوال برسند که چرا برخی مواقع، دامن رقصنده حالت یک هرم با پایه مثلثی که راس آن زیر قفسه سینه  قرار دارد، به خود می گیرد. این شکل خاص سه وجه با تقعری کم دارد که با سه برامدگی تیز که از کمر درویش آغاز می‌شوند، از هم جدا شده‌اند. هانا می‌گوید: «ما یک مدل ساده می‌خواستیم که بتواند ویژگی‌های کیفی دامن را بازتولید کند».

این خواسته بدان معنی بود که می‌شد از پیچیدگی‌هایی همچون تاثیر گرانش، سختی پارچه دامن و برهمکنش آن با محیط اطراف چشم‌پوشی کرد. در مقابل، آنها تنها اینرسی دامن و کشش داخل پارچه تشکیل دهنده آن را در مدل خود در نظر گرفتند.

دامن کوریولیس
این سه دانشمند دریافتند که با چشم پوشی از همه موارد فوق، باز هم می‌توانند اشکال سه وجهی را در مدل خود بازتولید کنند؛ اما تنها در صورتی که اثر نیروی کوریولیس را در محاسبات خود وارد کنند.

این نیرو بر روی اجسامی که روی سطح یک جرم در حال چرخش حرکت می‌کنند، اثر می‌گذارد. مهم‌ترین نمود آن، اثر این نیرو بر اتمسفر زمین است، که برخی اوقات، در دل بادهایی که به دور سیاره در حال چرخش زمین، می‌چرخند، منجر به طوفان‌های سهمگین می‌شود. 

چرخش، آشکارا مهم‌ترین بخش سماع دراویش است: رقصنده و دامن لباسش، در هر ثانیه یک دور کامل می‌چرخند. و این شکل هرمی ناشی از چرخش دامن هم می‌چرخد؛ اما با سرعتی کمتر از سرعت خود دامن. این بدان معنی است که پارچه دامن، به آهستگی روی هرم می‌چرخد، درست مثل اتمسفر سیاره زمین که با سرعتی بیشتر از چرخش زمین، جریان می‌یابد. در نتیجه؛ به رغم این که این هرم بیشتر یک شکل فضایی است تا یک ماده جامد؛ پارچه دامن هم همانند اتمسفر، نیروی کوریولیس را تجربه می‌کند.

پژوهشگران هچنین دریافته‌اند که این عامل کوریولیس در صورتی برای مدل آنها ضروری بود که می‌خواستند از همان ابتدا یک هرم در حال چرخش تولید کنند؛ و اگر این عامل از مدل ساده آنها حذف می‌شد، دیگر الگوی هرمی ظاهر نمی‌شد. هانا می‌گوید: «چرایش را اما، نمی‌دانیم».

باید امکان استفاده از این مدل به عنوان پایه‌ای برای نوع پیچیده‌تر آن که عواملی چون گرانش را نیز دربر گیرد، وجود داشته باشد. در صنعت هم استفاده از چنین مدل‌هایی می‌تواند برای محاسبه فشار وارد شده به اجزای متحرک ماشین‌ها، مفید و موثر باشد. اما این کاربردهای عملی برای هانا در درجه اول اهمیت قرار ندارند. او می‌گوید: «علت اصلی انجام این آزمایش، تنها کنجکاوی بود».

53271

کد خبر 325126

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
6 + 7 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 41
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بی نام A1 ۰۴:۲۵ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    83 28
    چه دل خجسته ای دارین صبح اول صبحی شماها .
    • ابی IR ۰۶:۱۱ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
      10 6
      اونم صبح شنبه
    • مهسا A1 ۰۸:۲۵ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
      9 4
      خيلي باحال گفتي!!!!!!!!!!!
  • بی نام IR ۰۴:۲۸ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    راز زیبایی رقص سماع قطعا در دامن نیست!!!
    • بی نام IR ۰۵:۱۹ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
      25 2
      اشتباهی منفی دادم...
    • بی نام IR ۱۲:۴۲ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
      45 14
      اتفاقا دقیقا به ان دامن زنانه برای مردان است که دیدن دارد چون ... دیدن دامنهای بلند ارزویی شده بود برای خلق الله
    • پروانه A1 ۱۴:۱۸ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
      16 6
      دقیقا
  • دکتر IR ۰۴:۴۶ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    17 78
    این تبلیغ فرقه تصوف لطفا از روی سایت بر دارید
  • بی نام A1 ۰۴:۴۹ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    18 5
    عالي بود
  • بی نام IR ۰۵:۲۹ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    54 10
    حالا میشه این رقصی که "ریشه‌اش به ایران قرن هفتم هجری بر می‌گردد" تو خود ایران (آذربایجان) هم انجام شه. نمی شه توریست ها بیان اینجا این رقص و ببینن.
    • فرید DE ۱۰:۳۲ - ۱۳۹۲/۰۹/۱۰
      21 2
      گل گفتی. این دیگه شده آرزوی ما ایرانی ها که جاذبه های توریستیمونو حداقل به اسم خودمون به دنیا بشناسونیم.
  • بی نام A1 ۰۵:۳۹ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    39 8
    این راز در جدا شدن از زمین و رفتن به آسمان است اگر این آزمایش علمی می خواهد بگوید چیزی شبیه طوفان اتفاق می افتد این طوفان در دل و درون شخص است که برپا می شود اگر این طوفان بر همه نیروهای زمینی غلبه می کند رقص می خواهد بگوید عارف هم بر همه نیروهای کششی زمین غلبه می کند و به آسمان می رسد
  • بی نام A1 ۰۶:۱۴ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    24 5
    چقدر زيباست که در مورد هر پديده اي که ميبينيم در مورد دلايل آن تحقيق و تفکر کنيم اميدوارم دانشمندان ما هم اين روش را در پيش بگيرند
  • بی نام A1 ۰۶:۳۲ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    سلام خواهش میکنم این همه از رقص ورقاصی تبلیغ نفرمایید حالا چه سماع باشه چه غیر آن .اگه قرار باشه یه مدل رقص روبهش وجاهت بدین هر قوم وگروهی مدلی از رقص را دارن .خواهش میکنیم با اعتقادات مردم بازی نکنین شما که خودتون رو انقلابی ودینی میدونید .اینجوری هم فکر نکنید که ملت دارن ماهواره می بینن پس ما بیایم یه مدل به خیال خودمون خوبش رو تبلیغ کنیم .حالا هر کسی میبینه ببینه شما که ازاین نظام ارتزاق میکنید لا اقل به خون شهیدان خوتون رو لااقل پایبند نشون بدید .
    • جی اچ A1 ۱۴:۳۳ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
      17 73
      هزارتا مثبتم کمه برات .حرف دل منو زدی
    • بی نام A1 ۰۲:۲۸ - ۱۳۹۲/۰۹/۱۰
      41 8
      سلام دوست عزیز به هیچ عنوان این نوع رقص تضادی با اعتقادهای ما ندارد شهیدان ایران زمین هم برای دفاع از کشورشون و فرهنگ و دینشان جانشان را تقدیم کردند که فرهنگ بومی ما بماند نه اینکه ما جوری عمل کنیم که دربرابر همه چیزها منفعل باشیم!
    • بی نام DE ۰۸:۵۳ - ۱۳۹۲/۰۹/۱۰
      23 5
      مردم به خدا میرسند تو به کجا میرسی؟
  • بی نام IR ۰۶:۵۶ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    12 87
    به نظرم این رقص یک جور عبادت شیطانی است!
    • محمد A1 ۱۸:۰۶ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
      8 48
      قطعا. به پژوهشهای علمی اخیر درباره این فرقه انحرافی (صوفیان جدید!) و رابطه ش با فراماسونری مراجعه کنین.
    • بی نام A1 ۱۶:۲۳ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۲
      39 4
      هر چی باشه مولانا مقامش از تو بیشتره
  • حسین IR ۰۷:۲۹ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    17 68
    باز یه ذره آزادی دادن به مطبوعات موضوعات مسخره و عجیب و غریب شروع شد آخه تعوذبالله امام حسین (ع) برای عرفان و رسیدن به خدا از این کارا میکرده که حالا شما در خصوص این جور عرفانهای کاذب مطلب میزنید نویسنده محترم برخی هستند که از لابلای خبرها اهداف !! پنهان رو میبینند
  • بی نام A1 ۰۷:۵۳ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    34 4
    اشعار شعرای ایرانی و بویژه آنانی که بیشتر اهل عرفان بوده و سلوک حق پرستی بوده اند از سماع و مراتب آن پر است که می توان به حضرت مولانا و حافظ اشاره کرد .
  • بی نام A1 ۰۸:۰۹ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    15 57
    من که زیبایی ندیدم، خنده داره اصلا
    • سط US ۲۰:۳۳ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
      20 5
      تمرکز میخوا..ببینم تو میتونی ۱ ساعت بچرخی...بیشتر از ۲ ثانیه سرت گیج میره
  • ايمان A1 ۰۹:۴۱ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    45 5
    بنده خدا مولانا هواسش به چي بود شما ها به چي!
  • هر کس A1 ۰۹:۵۴ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    14 57
    بدبخت کسی است که نفهمد پشت این خبر چه خبر است؟ همین مانده که خبر آنلاین محل تبلیغ رقص سماع و صوفی گری و ... باشد.
    • مهسا A1 ۰۹:۴۹ - ۱۳۹۲/۰۹/۱۰
      9 10
      واااا شما حالتون خوبه؟
  • بی نام A1 ۱۴:۳۹ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    38 8
    من عاشق رقص سماع هستم
    • عبدالمجید A1 ۱۲:۱۱ - ۱۳۹۲/۰۹/۱۰
      10 1
      باریکلا به شما
  • بی نام A1 ۱۵:۱۸ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    14 8
    اول رقص بود بعد شد حرکات موزون الآن دوباره شده رقص پس فردا میشه حرکات موزون و این داستان ادامه دارد...
  • بی نام IR ۲۰:۱۱ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    33 1
    خوبه همه چیز مال ایرانه ولی در ایران خبری نیست
  • بی نام IR ۰۹:۴۵ - ۱۳۹۲/۰۹/۱۰
    31 2
    حضرت جلال الدین مولوی بلخی دیوان شمس: سماع آرام جان زندگانیست کسی داند که او را جان جانست کسی خواهد که او بیدار گردد که او خفته میان بوستان‌ست ولیک آن کو به زندان خفته باشد اگر بیدار گردد در زیان‌ست سماع آن جا بکن کان جا عروسیست نه در ماتم که آن جای فغانست کسی کو جوهر خود را ندیدهست کسی کان ماه از چشمش نهانست چنین کس را سماع و دف چه باید سماع از بهر وصل دلستان‌ست کسانی را که روشان سوی قبله‌ست سماع این جهان و آن جهانست خصوصا حلقه‌ای کاندر سماعند همی‌گردند و کعبه در میانست اگر کان شکر خواهی همان جاست ور انگشت شکر خود رایگانست ------------
  • عرفانه IR ۱۰:۰۳ - ۱۳۹۲/۰۹/۱۰
    3 41
    با سلام تصور نمی‌کنم هدف دوستان در خبر آن‌لاین ترویج فرق ضاله و شیطانی و نفسانی صوفیه و کلا دراویش بوده باشد . ( هرچند خوانندگان از همه اقشار جامعه می‌باشند و بایستی دقت لازم صورت گیرد ) و بیشتر اطلاع رسانی درخصوص یک یافتة علمی دانشمندان است .
  • بی نام IR ۲۰:۱۹ - ۱۳۹۲/۰۹/۱۱
    15 2
    افسوس میخورم از نظراتی که بدلیلی بی پایه و بدون فکر محکوم میکنن و به جان کلام نمیپردازند
  • بی نام IR ۲۲:۰۱ - ۱۳۹۲/۰۹/۱۱
    7 13
    چرا توبه نمی کنید و بسوی خدا باز نمی گردید..آیه 57 سوره احزاب ...
  • laleh A1 ۰۸:۳۸ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۶
    30 2
    دوستان بهتر نیست به دور از غرض ورزی های گوناگون ، کمی هم به جنبه علمی موضوع توجه کنیم که چقدر عجیب و جالبه و اینکه دانشمندان چقدر زیبا و دقیق به مسائل نگاه می کنند و قیاس این رقص با حالات کره زمین و طوفان ها چقدر جذاب و گیراست!!!!!!!!!!!!!! این طور نیست؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟/ مرسی خبر آنلاین
  • طراحی سایت IR ۰۷:۰۵ - ۱۳۹۳/۰۵/۰۹
    16 2
    ممنون از مطالبتون
  • پریسا IR ۱۳:۵۰ - ۱۳۹۳/۰۹/۱۷
    25 1
    خیلی عالی بود.ممنون. ظرز فکر یک سری از آدم ها واقعا تاسف برانگیزه.
  • حسین A1 ۲۱:۰۳ - ۱۳۹۳/۱۰/۱۹
    1 13
    جنبه علمی سماع فقط به نوع حرکت دامن و چرخش اون ارتباط داره نه به ماهیت غیر منطقی سماع این دانشمندا مثل اینکه سوژه دیگه ای نداشتن اومدن سراغ سماع اثر کوریولیس به چرخش و انحراف اجسام در اثر چرخش ربط داره و این نوع چرخش هم تو این سماع وجود داره به نظر من این تحقیق علمی بیشتر مثل یه آزمایش عملی برای توضیح این اثر فیزیکی هست
  • مجاهد A1 ۱۷:۴۷ - ۱۳۹۴/۰۳/۲۶
    0 26
    سلام تمام کارهای صوفیه حرام هست .
  • شیلان A1 ۰۹:۱۹ - ۱۳۹۶/۰۵/۰۱
    3 0
    کجاش حرامه؟ به نظر من خیلی آرامش بخشه از همه حرکات موزون تو عروسیا یا تو رقصای دیگه بهتره . بهترین نوع رقصه مثل دیوونه ها دیگه بالا پایین نمی پره ناشی ناشی که تو عروسیا شورشو در میارن ...مثلا با تکون بده...اه اه ....خخخخ