فیزیک
-
سیر اندیشه، جایگاه علمی و آراء فلسفی بنیان‌گذار فیزیک کوانتوم
تبیین نسبت علیت، علم و ایمان در آرا و آثار ماکس پلانک
اخبار اندیشهماکس پلانک، فیزیکدان نامدار آلمانی و برنده جایزه نوبل، با ارائه نظریه کوانتوم و فرضیه بسته‌های گسسته انرژی، بنیاد فیزیک کلاسیک را دگرگون ساخت و مسیر علم را تغییر داد. او که کاشف آلبرت اینشتین در دنیای فیزیک نیز به شمار می‌رود، علاوه بر دستاوردهای نظری، با تألیف آثار مفاهیم بنیادی علم، به تبیین پیوند میان جهان حواس، قوانین عینی طبیعت و ابعاد فلسفی و دینی هستی پرداخت. این مطلب نوشته محمدرضا توکلی صابری مترجم کتاب‌های فلسفه فیزیک و عالم در پرتو فیزیک نوین که در روزنامه ایران منتشر شده، در ادامه می خوانید:
-
صدای هواپیما مکان ضبط ویدئو را لو می‌دهد؛ روش جدید مکان‌یابی با اثر داپلر
فناوریحتی اگر در ویدئوی شما هیچ نشانه‌ای از محل فیلم‌برداری وجود نداشته باشد، صدای بسیار ضعیف هواپیماها در پس‌زمینه ممکن است موقعیت مکانی دوربین را فاش کند. یک یوتیوبر با استفاده از اثر داپلر و داده‌های عمومی پرواز هواپیماها نشان داده است که می‌توان در شرایط مناسب، محل ضبط یک ویدئو را با دقتی در حدود ۱۰۰ متر تخمین زد.
-
اینشتین در ریاضی مردود نشده بود؛ حقیقت پشت یک شایعه قدیمی
دانش‌های بنیادیشاید بارها شنیده باشید که آلبرت اینشتین، یکی از بزرگ‌ترین فیزیک‌دانان تاریخ، در دوران مدرسه در درس ریاضی مردود شده بود. این داستان معمولا برای دلگرمی دانش‌آموزانی نقل می‌شود که با ریاضی مشکل دارند. اما یک بررسی تاریخی نشان می‌دهد این روایت واقعیت ندارد. اینشتین نه‌تنها در ریاضی ضعیف نبود، بلکه از دوران نوجوانی در این درس عملکرد درخشانی داشت.
-
چرا لاستیک هواپیما را با نیتروژن پر می‌کنند؟ / نیتروژن مانع انفجار لاستیک هواپیما در اثر گرمای شدید می‌شود
فناوریلاستیک هواپیما برخلاف لاستیک خودروهای معمولی، اغلب با نیتروژن خشک پر می‌شود. دلیل اصلی این کار افزایش ایمنی است؛ چراکه چرخ‌های هواپیما هنگام فرود و ترمزگیری با فشار و حرارت بسیار زیادی روبه‌رو می‌شوند و وجود اکسیژن درون لاستیک می‌تواند خطر انفجار را افزایش دهد.
-
تنظیم باد لاستیک‌های پرشده با نیتروژن در زمستان / سرما فشار باد را کم می‌کند
خودروهوای سرد به‌طور قابل توجهی بر باد لاستیک‌های پرشده با نیتروژن تأثیر می‌گذارد و حفظ فشار بهینه آن‌ها برای ایمنی و عملکرد خودرو ضروری است.
-
دانشمندان با امواج فراصوت لوله نامرئی ساختند/ انتقال مایعات بدون هیچ دیواره‌ای در هوا
فناوریپژوهشگران دانشگاه هلسینکی با استفاده از ۲۵۶ بلندگوی فراصوت، مجرایی نامرئی ساخته‌اند که می‌تواند مایعات، ذرات جامد و گازها را بدون تماس با دیواره فیزیکی هدایت کند. این فناوری در آینده می‌تواند انتقال مواد خورنده، چسبناک و حساس به آلودگی را متحول کند.
-
انجمن علمی فلسفه علم شریف برگزار می‌کند
نشست «مروری بر برخی مباحث متافیزیک ذهن»
اخبار اندیشهنشست «مروری بر برخی مباحث متافیزیک ذهن» از سوی انجمن علمی فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف برگزار می شود.
-
اخترفیزیک‌دان مشهور: سفر در زمان از نظر علمی امکان‌پذیر است
شبه علمنیل دگراس تایسون اعلام کرد که سفر در زمان به آینده از نظر تئوری ممکن است، اما بازگشت به گذشته هرگز رخ نخواهد داد.
-
نقد شبهه بی‌نیازی جهان از خالق با استناد به قانون فیزیکی پایستگی انرژی
اخبار دینقانون پایستگی انرژی به معنای ازلی‌بودن انرژی یا بی‌نیازی جهان از خالق نیست؛ زیرا توضیح رفتار انرژی در فیزیک، با تبیین منشأ هستی تفاوت دارد.
-
فرانسیس هالزن برنده نوبل فیزیک ۲۰۲۶ شد
«ذرات روح» دانشمند آمریکایی را به نوبل فیزیک رساندند
دانش‌های بنیادیارزش نقدی جایزه نوبل امسال، تقریبا ۱.۲ میلیون دلار است که طی مراسمی رسمی در تاریخ ۱۰ دسامبر و در روز سالگرد درگذشت آلفرد نوبل، در استکهلم به برندگان اهدا خواهد شد.
-
دانشمندان «توپ اتمی» ساختند / آزمایشی برای محک زدن نظریه اینشتین
دانش‌های بنیادیدانشمندان وسیله‌ای ساخته‌اند که شاید در نگاه اول شبیه یک «توپ اتمی» به نظر برسد، اما هدف آن شلیک گلوله یا ذره نیست. این سامانه قرار است اتم‌ها را به شکلی دقیق به حرکت درآورد تا دانشمندان بتوانند یکی از بنیادی‌ترین اصول نظریه گرانش اینشتین را آزمایش کنند.
-
قهرمانی پیاپی تیم ملی المپیاد نجوم و اخترفیزیک برای سومین سال پیاپی + فیلم
فیلمتیم ملی المپیاد نجوم و اختر فیزیک جمهوری اسلامی ایران در نوزدهمین دوره المپیاد جهانی نجوم و اختر فیزیک (IOAA ۲۰۲۶) که از ۳ تا ۱۳ مهر ۱۴۰۵ (۲۵سپتامبر تا ۵ اکتبر ۲۰۲۶) در شهر هانوی ویتنام برگزار می‌شود، موفق به کسب ۵ مدال طلا شد./صداوسیما
-
جان لاک؛ بازخوانی اندیشه فیلسوفی که عصر روشنگری را رقم زد (قسمت سوم)(دانشنامه استنفورد)
مقابله با تعصب دینی پروژه بزرگ لاک؛ نجات از ذات‌گرایی ارسطویی/ عقل چراغ راه ایمان است نه قربانی آن/ معمای حجاب ادراک
اخبار اندیشهلاک اگرچه وحی را در امور فراتر از دسترسی عقل معتبر می‌داند، اما قضاوت دربارهٔ «اصالت وحی» و «معنای کلام» را منحصراً وظیفهٔ عقل می‌شمارد. او با تندترین عبارات «شورزدگی» یا ادعای کشف بی‌واسطهٔ حقیقت بدون ارزیابی عقلانی را رد کرده و متذکر می‌شود که کنار زدن عقل برای رسیدن به ایمان، مانند درآوردن چشم برای دیدن ستاره‌هاست که به تعصب کور منتهی می شود.
-
عبور از دیوار بتنی ۲ متری با قدرتمندترین لیزر جهان
فناوریپژوهشگران از قدرتمندترین لیزر جهان استفاده کردند تا یک تصویر از اشیای پشت یک دیوار بتنی با ضخامت ۱.۸ متر ثبت کنند. این دستاورد در مرکز پژوهشی ELI-NP رومانی به دست آمده است. تصاویر ثبت‌شده هنوز وضوح و جزئیات زیادی ندارند؛ اما پژوهشگران این آزمایش را پیشرفتی مهم در فناوری تصویربرداری می‌دانند. از این فناوری می‌توان در حوزه‌هایی مانند امنیت و معدن‌کاری استفاده کرد.
-
«صدرالمتألهین»؛ از خلوت کهک تا تدوین پارادایم اصلی فلسفه در حوزه‌های علمیه شرق اسلامی (بخش دوم)
دانشنامه استنفورد و نظریه انقلاب فلسفی عرفانی ملاصدرا/ بازخوانی بنیادهای هستی‌شناسی و خداشناسی صدرایی
اخبار اندیشهبرای ملاصدرا، گزاره‌های وجودی تحلیلی نیستند. او استدلال می‌کند که وجود، جزء تحلیلیِ ماهیت نیست. اگر در گزارهٔ «انسان موجود است»، «انسان» و «موجود» را مترادف بگیریم، معادل این خواهد بود که بگوییم «انسان، انسان است»؛ همان‌گوییِ بی‌فایده‌ای که سودی به ما نمی‌رساند. در گزارهٔ «انسان موجود است»، «انسان» به کلیِ «انسانیت» اشاره دارد. اما «موجود» بر خلاف نظر کسانی که منکر ارجاع وجود به خارج هستند و آن را مفهومی صرفاً ذهنی می‌دانند، دارای مصداق خارجی است.
-
مدیرعامل بانک مسکن به کرمان سفر کرد
کرمانمدیرعامل بانک مسکن با دعوت شهباز حسن‌پور نماینده مردم کرمان و راور و استاندار کرمان، با هدف تسریع در روند اجرای پروژه‌های عمرانی و توسعه‌ای استان وارد کرمان شد.
-
پنجمین همایش ملی فیزیک کاربردی برگزار شد
کرمانپنجمین همایش ملی «پیشرفت‌های فناورانه در فیزیک کاربردی» با حضور استادان، پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های مختلف فیزیک برگزار شد.
-
از مجموعه «دانش و فن برای همه» منتشر شد
جهان‌بینی در «فلسفه فیزیک» و «فیزیک نوین»
اخبار اندیشه«فلسفه فیزیک» و «فیزیک نوین» نوشته ماکس پلانک با ترجمه محمدرضا توکلی‌صابری از مجموعه «دانش و فن برای همه» از سوی جهان کتاب منتشر شدند.
-
به مناسبت سی‌وچهارمین سالروز درگذشت
محمود حسابی که بود؟
تاریخ ایراناز سالن‌های درس در پاریس تا قدم زدن در کنار اینشتین؛ روایت زندگی محمود حسابی، فیزیکدان برجسته‌ای که با تکیه بر دانش مدرن و میراث علمی خود، زیربنای آموزش عالی و اصطلاحات علمی فارسی را در ایران پی‌ریزی کرد.
-
عکس/ اینشتین در حال چرت زدن در حیاط خانه‌اش
تاریخ جهانعکسی از آلبرت اینشتین را در حال چرت زدن در حیاط خانه‌اش در برلین، آلمان در سال ۱۹۳۳ تماشا می‌کنید.
-
هر بار از «GPS» استفاده می‌کنید، از اینشتین کمک می‌گیرید!
دانش‌های بنیادیاگر اصلاحات نسبیتی در ماهواره‌های GPS اعمال نمی‌شد، مکان‌یابی تلفن‌ها روزانه تا حدود ۱۰ کیلومتر خطا پیدا می‌کرد. تقریباً هر بار که روی نقشه گوشی خود مسیریابی می‌کنید، در واقع از نظریه نسبیت آلبرت اینشتین کمک می‌گیرید.
-
اختراع باستانی ایرانی که هنوز مایه شگفتی است / عکس
دانش‌های بنیادیقرن‌ها پیش، وقتی هنوز خبری از برق و یخچال‌های امروزی نبود، ایرانیان باستان با تکیه بر فناوری، معماری و شناخت دقیق اقلیم، راهی برای ساخت و نگهداری یخ در دل کویر پیدا کرده بودند.
-
ریاضی کشف شد یا اختراع؟
دانش‌های بنیادیفرض کنید فردا صبح از خواب بیدار شویم و بفهمیم تمام انسان‌های روی زمین، به شکلی عجیب، مفهوم عدد را فراموش کرده‌اند. آیا با فراموش کردن ما، ریاضیات نیز از جهان حذف شده است؟
-
نقد و معرفی کتاب «درباره آینده؛ چشم‌اندازهای بشریت»
هشدار این اخترشناس در باره آینده / تمدن انسانی از منظر فناوری و مسئولیت جهانی؛آینده محصول انتخاب امروز/ نه خوش‌بینی ساده‌لوحانه و نه بدبینی آخرالزمانی
اخبار اندیشهکتاب «درباره آینده» خواننده را از دو دام رایج می‌رهاند: خوش‌بینی ساده‌لوحانه به فناوری و بدبینی آخرالزمانی. نویسنده با تکیه بر دانش علمی و نگاهی متوازن، نشان می‌دهد که آینده نه تقدیری گریزناپذیر است و نه رؤیایی تضمین‌شده، بلکه نتیجه انتخاب‌هایی است که انسان در زمان حال انجام می‌دهد...برای علاقه‌مندان به آینده‌پژوهی، فلسفه علم، سیاست علم و فناوری، محیط زیست و چالش‌های تمدن معاصر، این کتاب اثری خواندنی و تأمل‌برانگیز است؛ اثری که مخاطب را وادار می‌کند بیش از آنکه بپرسد «آینده چگونه خواهد بود؟»، از خود بپرسد: «ما امروز چه می‌کنیم که آینده چنین خواهد شد؟»
-
پزشکیان: برای ساختن آینده بهتر نیازمند توجه بیشتر به سرمایه‌های انسانی هستیم
دولترئیس جمهور درخشش تیم ملی المپیاد فیزیک جمهوری اسلامی ایران را تبریک گفت و در پیامی نوشت: باور دارم برای ساختن آینده بهتر، نیازمند توجه بیشتر به سرمایه‌های انسانی توانمند، آموزش با کیفیت و فرصت‌های عادلانه برای شکوفایی استعدادها هستیم.
-
آسمان خونین پس از زلزله؛ چرا آسمان «کاراکاس» قرمز شد؟
دانش‌های بنیادیپس از وقوع زلزله‌های شدید در ونزوئلا، تصاویری از آسمان سرخ و خونین کاراکاس در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که بسیاری آن را به فعالیت‌های لرزه‌ای مرتبط دانستند. اما بررسی‌های علمی نشان می‌دهد این پدیده ارتباطی مستقیم با زلزله ندارد و نتیجه‌ی ترکیب شرایط نوری خورشید و ذرات معلق در جو است.
-
شماره پانزدهم نامه علوم پایه منتشر شد
اخبار اندیشهشماره پانزدهم دو فصلنامه تخصصی نامه علوم پایه به همت گروه علوم پایه فرهنگستان جمهوری اسلامی ایران علوم منتشر شد.
-
ادعای دو فیزیکدان: ستاره‌های در حال مرگ شاید محل شکل‌گیری جهان‌های تازه باشند
نجومفیزیک‌دانان آلمانی می‌گویند مرگ ستاره‌ای پرجرم و عظیم ممکن است به‌جای پیدایش سیاه‌چاله، به تولد جهانی نوپا و سرشار از انرژی تاریک ختم شود.
-
اگر موجودات فضایی وجود دارند، چرا هنوز به زمین نیامده‌اند؟
نجومآیا ما در جهان تنها هستیم؟ این یکی از قدیمی‌ترین پرسش‌های بشر است. با وجود میلیاردها کهکشان، تریلیون‌ها ستاره و سیاره فراخورشیدی، بسیاری از دانشمندان احتمال وجود حیات در نقاط دیگر کیهان را جدی می‌گیرند.
-
ماده تاریک ساختار کیهان را به چالش کشید/ کشفی جدید که می‌تواند راز جاذبه و معمای آفرینش جهان را فاش کند!
نجوماخترشناسان و فیزیک‌دانان برجسته با ارائه نظریه‌ای جدید درباره یک فرم به‌شدت عجیب و ناشناخته از «ماده تاریک»، در آستانه حل بزرگ‌ترین معماهای کیهانی قرار گرفته‌اند. این مدل جدید که به «ماده تاریک خودبرهم‌کنش‌گر» معروف شده، برخلاف فرضیات سنتی، نشان می‌دهد که ذرات ماده تاریک مانند یک جمعیت متراکم به یکدیگر برخورد می‌کنند و انرژی حاصل از این تصادفات، می‌تواند کلید درک چگونگی شکل‌گیری جهان و رفتار گرانش باشد.