فیزیک
-
چرا چشمانمان به ما دروغ میگویند؟ / پشت پرده توهم ماه غولآسا
نجومآیا تا به حال متوجه شدهاید که ماه هنگام طلوع یا غروب، بسیار بزرگتر از زمانی است که در میانه آسمان میدرخشد؟ این پدیده که به «توهم ماه» (Moon Illusion) شهرت دارد، قرنهاست که فیلسوفان باستان و دانشمندان مدرن را بهتزده کرده است. برخلاف تصور عموم، این نه یک پدیده فیزیکی در جو زمین، بلکه بازی پیچیده مغز و سیستم بینایی ماست که هنوز هم پاسخ قطعی برای آن یافت نشده است.
-
وزن واقعی اینترنت چقدر است؟
اینترنتاینترنت بسیار وسیع است، اما آیا وزن هم دارد؟ و اگر بله، وزن واقعی آن چقدر است؟
-
یک دوستی ساده اینشتین را در ساخته شدن بمب اتمی دخیل کرد
تاریخ جهاندر خانواده آینشتاین پیشینهای از کار خاص علمی یا فکری نبود تا جایی که خود او میتوانست رشته نیاکان پدری و مادری را دنبال کند، آنان از بازرگانان و افزارمندان معمولی جامعه یهودیان آلمانی، یا به طورکلی یهودیان اروپایی بودهاند. پدرش، هرمان، کاسبی بود تا حدی بیغم و نه چندان موفق.
-
گواهی پایان تحصیل اینشتین در ۱۷ سالگی
تاریخ جهاناینشتین این گواهی را در سن ۱۷ سالگی دریافت کرد. (عکس درون متن)
-
عکس/ میز کار اینشتین در روز مرگش؛ ۲۸ فروردین ۱۳۳۴
تاریخ جهاناین تصویر نشان میدهد میز کار بزرگترین ذهن قرن بیستم در روز مرگش چگونه بوده است. (عکس داخل متن)
-
پیشبینی نیوتن و اینشتین درست بود / نتایج یک آزمایش بزرگ
دانشهای بنیادییک آزمایش عظیم کیهانی نشان میدهد که نیوتن و اینشتین، گرانش را به طور دقیق توضیح دادهاند و گرانش همانطور که انتظار میرود در سراسر جهان عمل میکند و نظریه ماده تاریک را تقویت میکند.
-
چرا آسمان همهجا یک رنگ نیست؟
طبیعتدانشمندان میگویند دلیل اینکه بعضی آسمانها آبیتر از بقیه هستند، به آلودگی و تغییرات اقلیمی مربوط میشود.
-
جاذبه زمین در همه مناطق یکسان است؟ / نقشه ناسا از گرانش زمین
دانشهای بنیادیویدیویی که از نقشه زمین منتش شده است، با رنگها و پستی و بلندیهای اغراقآمیز، مناطقی را نشان میدهد که میدان گرانشی زمین در آنها نسبتاً قوی و ضعیف است.
-
دانشمندان علت «جیغ کشیدن» چسب نواری هنگام جدا شدن را کشف کردند
دانشهای بنیادیپژوهش جدید نشان میدهد صدای تیز چسب نواری هنگام جدا شدن، ناشی از ایجاد شکستهای بسیار سریع و تولید موجهای ضربهای کوچک شبیه «سونیک بوم» است.
-
جهان در این تاریخ به پایان میرسد / پیشگویی ترسناک نیوتن
شبه علمنیوتن، فیزیکدان بزرگ انگلیسی که درک ما از جهان را زیر و رو کرد، در برخی از موارد نظریات بسیار عجیبی داشته است.
-
چرا پاکسازی چرنوبیل پایانی ندارد؟
دانشهای بنیادیاز فداکاری لیکوییدیتورها که با دست خالی به میدان رفتند تا ساخت بزرگترین سازه متحرک جهان؛ پاکسازی چرنوبیل نبردی ۴۰ساله است که پایانی ندارد.
-
یک اخترفیزیکدان برجسته در کالیفرنیا کشته شد
آمریکارسانههای آمریکایی روز جمعه از کشتهشدن یک اخترفیزیکدان معروف دانشگاه فناوری کالیفرنیا، به ضرب گلوله مقابل خانهاش خبر دادند.
-
GPT-5.2 به کشفی تازه در فیزیک نظری رسید
هوش مصنوعی در جهانبر اساس پیشچاپ (Preprint) منتشرشده، این پژوهش بر «گلوئونها» تمرکز دارد؛ ذراتی که حامل نیروی هستهای قوی هستند. در کتابهای درسی فیزیک، سالها تصور میشد حالتی خاص از برهمکنش گلوئونها در محاسبات ساده (سطح درختی) عملاً صفر و غیرممکن است. اما این پژوهش نشان میدهد در شرایط ویژهای از همراستایی انرژی و جهت حرکت ذرات، این برهمکنش میتواند رخ دهد.
-
همجوشی هستهای در خانه؟ / واقعیت علمی رکوردشکنی نوجوان ۱۲ ساله
دانشهای بنیادی«ایدن مکمیلان»، پسر ۱۲ ساله اهل دالاس با دستیابی به تولید واکنشهای همجوشی هستهای در مقیاس آزمایشگاهی، توجه محافل علمی و رسانهای را به خود جلب کرده است.
-
کشتیهایی که دیگر غرق نمیشوند؛ پایان کابوس تایتانیک؟
فناوریدانشمندان با آبگریز کردن سطح داخلی فلز، به فناوری دست یافتهاند که میتواند کشتیها و سازههای دریایی را تقریباً غیرقابل غرق کند.
-
کشف راز یک قاتل نامرئی/ این باکتری گیاهان را از پا درمیآورد
طبیعتدانشمندان دریافتند که یک باکتری مخرب با ترشح مادهای لجنمانند و فوقالعاده روان، سیستم آوندی گیاهان را مسدود میکند و در عرض چند روز آنها را از بین میبرد. این کشف میتواند راه را برای مبارزه مؤثرتر با این آفت خطرناک هموار کند.
-
عکس/ اینشتین در ۹ سالگی در کنار خواهرش؛ سال ۱۲۶۶ خورشیدی
تاریخ جهاندر ادامه تصویری جالب از آلبرت انیشتین را در دوران کودکی و در کنار خواهرش در سال ۱۸۸۸ م میبینید.
-
«کرمچاله» چیست؟ / پرسش بزرگی که اینشتین دنبال پاسخش بود
دانشهای بنیادینتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد که کرمچالهها آنگونه که تاکنون تصور میشد، به شکل تونل نیستند و مهبانگ یا همان «بیگ بنگ» نیز یک جهش بوده است.
-
گفتاری از رضا ماحوزی درباره ایده دانشگاه علوم انسانی
چرا متخصصان، حوزه تخصصی و دانشگاهی شان را به درستی نمی شناسند؟ / از انزوا تا گفتوگوی نظامهای دانشی
اخبار اندیشهرضا ماحوزی با نقد تخصصگرایی جزیرهای در آموزش عالی ایران، بر ضرورت بازتعریف نسبت علوم انسانی با دیگر حوزههای دانش تأکید میکند و گفتوگوی میانرشتهای را شرط احیای نقش تاریخی و اجتماعی دانشگاه علوم انسانی میداند. دانشگاه علوم انسانی، اگر بخواهد دارای ایدهای فلسفی باشد، نمیتواند به انزوا و خودبسندگی بسنده کند.
-
چرا برف سفید است؟
دانشهای بنیادیچرا تغییر حالت آب به برف، باعث میشود رنگ آن سفید دیده شود؟ پاسخ این سؤال در فیزیک نور، ساختار بلورهای یخ و نحوه پراکندگی نور نهفته است.
-
حل معمای ۱۶۶ ساله / چرا سطح یخ حتی قبل از ذوبشدن نیمهمایع است؟
دانشهای بنیادییخ برخلاف ظاهرش، در دماهای زیر صفر نیز لایهای شبهمایع روی سطح خود دارد و سرانجام این معما که از زمان فارادی ذهن دانشمندان را مشغول کرده بود، حل شد.
-
استاد علوم هستهای دانشگاه امآیتی آمریکا به ضرب گلوله کشته شد
آمریکاتارنمای روزنامه محلی «بوستون هرالد» به نقل از مقامهای انتظامی نوشت که یک استاد ۴۷ ساله علوم هستهای دانشگاه امآیتی دوشنبهشب (۲۴ آذر) و پس از اصابت گلوله در خانهاش درگذشت.
-
اینشتین راست میگفت؛ زمان در مریخ با سرعت بیشتری میگذرد
نجومیک یافته جدید و مهم در حوزه نجوم، نظریه نسبیت عام اینشتین را در ابعادی سیارهای تأیید کرد. بر اساس یک مطالعه، ساعتها در مریخ در مقایسه با زمین، با سرعت بیشتری کار میکنند؛ موضوعی که یک چالش جدی برای هماهنگی ماموریتهای فضایی آینده ایجاد میکند.
-
پایان یک قرن بحث علمی: اینشتین اشتباه میکرد، بور درست میگفت!
وقتی چینیها اینشتین را بهزانو درآوردند
شبه علم"چیدمانی با دقت استثنایی" نسخهای واقعی از آزمایشی ذهنی است که توسط آلبرت اینشتین، نابغه شکاک علم فیزیک طراحیشده بود تا بدین ترتیب یک حوزه نوظهور را رد کند.
-
کمیابترین رنگها در طبیعت
دانشهای بنیادیدر حالی که رنگ سبز بیشترِ چشماندازهای جهان را پوشانده و رنگ های زرد، نارنجی، قرمز و صورتی در میان گیاهان و جانوران فراوان دیده میشود اما رنگ آبی تنها در چند گل، چند پرنده عجیب و تعدادی قورباغه خاص دیده میشود. با این حال، رنگی وجود دارد که از آبی هم نادرتر است: بنفش.
-
توقف چرخش زمین، وحشتناکتر از فیلمهای آخرالزمانی / چه بلایی سر انسانها میآید؟
دانشهای بنیادیهرچند احساس نمیکنیم، زمین زیر پای ما با سرعت ۱۶۷۴ کیلومتر در ساعت حرکت میکند، اما اگر زمین متوقف شود، چه اتفاقاتی در انتظارمان خواهد بود؟
-
عکس | رنگهای گمشده خورشید
نجومهنوز مشخص نیست که چرا نور خورشید برخی از رنگها را ندارد. در این عکس همه رنگهای قابل مشاهده خورشید آورده شده است که با عبور نور خورشید از دستگاهی شبیه به منشور تولید شدهاند.
-
دکتری فیزیک کوانتوم در ۱۵ سالگی /نوجوان نابغه، جهان را شگفتزده کرد
دانشهای بنیادییک نوجوان ۱۵ ساله، دکتری فیزیک کوانتوم گرفت و اکنون مسیر علمی جدیدی را برای ساخت «انسان برتر» آغاز کرده است.
-
برای نخستین بار درخشش مرموز ماده تاریک دیده شد
نجومبهگفته یک پژوهشگر دانشگاه توکیو، این درخشش مرموز بهسادگی قابلتوضیح نیست و میتواند نخستین مشاهده مستقیم مادهتاریک توسط بشر باشد.
-
افشای راز «ذرات شبح» با ردیاب JUNO
چه اتفاقی در اعماق زمین افتاده است؟ / یک کشف بزرگ در زیر کوههای چین
فناوریهر ثانیه میلیاردها نوترینو از بدن شما عبور میکنند. نوترینوها بهندرت به چیزی برخورد میکنند و وجودشان هم بهسختی قابلبررسی است. بااینوجود یک آزمایش گسترده زیرزمینی در جنوب چین بهتازگی نشان داده که این "ذرات شبح" تا حدودی برخلاف تصورات ما رفتار میکنند و ممکن است در حال نقض قوانینی باشند که پیش از آن تصور میکردیم که از آنها پیروی میکنند.