تهران رو به انفجار است؛ هم زاد و ولد دارد و هم مدام بر مهاجرانش می افزاید. چه عاقبتی برای این ابرشهر بی در و پیکر متصور است؟

امید کریمی: یادتان هست؛ «به جای أو دارم کوکا می‌نوشُم/دیگه نِمِرُم ولایت --- جای گيوه دارم آديداس می‌پوشُم/ديگه نِمِرُم ولايت...» و این فکاهی معروف و سرزبان ابتدای دهه ۷۰ بود. همان زمان‌هایی که جانعلی در برنامه های جنگ هفتگی به طنز، مهاجرت از روستا به شهر و تهران را به چالش می کشید و در دوران سازندگی تلاش می کرد به روستائیانی که بیش از پیش تلویزیون را در خانه داشتند، بقبولاند، در ولایتشان بمانند و زندگی‌شان را کنند. اما اوضاع اجتماعی ایران در آن سالها آنقدر پرشتاب تغییر می‌کرد که این تک تلاش دولتی-حکومتی برای فرهنگسازی پیشگیری از مهاجرت به شهرها، چندان فایده نداشته باشد و جمعیت شهرنشین ایران، بیش از پیش شود و البته تهران هم روبه انفجار برود. (اینجا، اینجا، اینجا، اینجا و اینجا)

و حالا تهران از جمعیت ترکیده است (اینجا) آنقدر که خود شهر دیگر جا ندارد، حومه پایتخت برای مهاجران آغوش می‌گشاید (اینجا) طبق آخرین اطلاعات مرکز آمار ایران،‌ شهر تهران بزرگترین مبدا و مقصد مهاجران در کل کشور است و در فاصله سال های ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰ در مجموع رقمی معادل ۹۷۸ هزار و ۸۱۱ نفر به تهران مهاجرت کرده اند. (اینجا)

هرچند که این آمار با اعتراضاتی همراه شده است (اینجا) اما عمده کارشناسان معتقدند تا وقتی همه هم‌وغم دولتمردان (هر دولتی) ابتدا بسامان کردن اوضاع تهران باشد و تهران بشود الگو توسعه کورکورانه شهرهای دیگر، اوضاع مهاجرت همین است که هست. آش آنقدر شور است که رییس جمهور روحانی هم به آن واکنش نشان داده است: «افزایش بی رویه جمعیت در تهران که با برخی بی انضباطی ها در مقررات تشدید شده، نشانه‌ای از عدم تحقق شعار تمرکززدایی است. باید با ایجاد رونق اقتصادی و تشویق تولید و سرمایه گذاری و اشتغال زایی و افزایش جاذبه‌ها در استان های دیگر، در جهت کنترل مهاجرت به تهران و افزایش جمعیت در این استان اقدام کرد.» (اینجا)

 روایت وزیر کشور هم از این اتفاق هم قابل تامل است: بیش از ۶۰ تا ۷۰ درصد منابع و امکانات درست مصرف نمی‌شود. در حال حاضر در بسیاری از نقاط کشور همه چیز وجود دارد ولی خالی از جمعیت است. در پهنه جغرافیای کشور با کانون‌های جمعیت و مراکز اقامتی و سکونتی مواجه هستیم که توازن و تعادل ندارد. از جمله با کلانشهرها و روستایی‌های مواجه‌ایم که توازن و تعادل از نظر جمعیتی در آن‌ها اصلاً رعایت نشده است و این عدم توازن و تعادل مشکلات و مسائلی را پیش آورده است. از استفاده خیل منابع و امکانات کشور محروم هستیم. خیلی از منابع جغرافیایی ایران از جمله مناطق مرزی بلااستفاده مانده است و جمعیت و مهاجرت معکوس جمعیت را شاهد هستیم. برخی از نقاط و مناطق انباشتگی جمعیت دارد که مشکلاتی از جمله زیستی محیطی، امنیتی، و انسانی به وجود می‌آورد. (اینجا)

اما دولت نهم و دهم که مدعی رسیدگی به کوچکترین روستاها بود و ادعا می کرد همه ایران را دیده است، عملا هرسال ۶۰۰ هزار نفر بر جمعیت تهران افزود. (اینجا) این درحالی است که قرار بود تهران فقط ۷.۵ میلیون نفر جمعیت داشته باشد،‌ اما اکنون ۱۲.۵ میلیون نفر جمعیت دارد. (اینجا)

در این میان سوالی که ظاهرا جوابش مشخص است، همچنان در مغز می چرخد: چرا تهران آمال مهاجران است؟ پاسخ سهل و ممتنع است؛ «میان مهاجرت به شهرهاي بزرگ و رکود اقتصادي رابطه مستقیمی وجود دارد. علت اصلی مهاجرت برخلاف آن چه در افواه رایج است، کمبود امکانات و خدمات در روستاها یا شهرهاي کوچک نیست، بلکه کمبود فعالیت اقتصادي است. و به هرحال از نظر اقتصادي هیچگاه نمی توان امکانات شهرهاي بزرگ را به روستاها و شهرهاي کوچک برد.» و همین بر پیچیدگی راه حل ها می افزاید. 

پس برای مقابله با مهاجرت روستاییان به شهرها باید چه کرد؟ یک کارشناسان اقتصادی می گوید: «هزینه فرصتی که یک روستایی دارد کلید حل و عامل اصلی مهاجرت از روستا به شهر است. یک فردی که مهاجرت می کند محاسبه می کند در این هجرت، چه چیزی بدست می آورد و چه چیزی از دست می دهد. یک روستایی در مهاجرت زمین، خانه و روایط اجتماعی اش را از دست می دهد و اگر کارگر ساده باشد دستمزدش را اما او انتظار دارد در شهر درآمد بیشتری داشته باشد و یک درامد انتزاعی در درنظر دارد و برای رسیدن به همان مهاجرت می کند. درواقع نرخ اشتغال مقصد ضربدر دستمزد واقعی، درآمد انتزاعی را بدست می آورد، در نتیجه اگر فاصله دستمزد حقیقی با دریافتی انتزاعی در مقصد بیشتر باشد مهاجرت بیشتر است. باید هزینه فرصت را افزایش دهیم تا مهاجرت گران تمام شود.» (اینجا)

نگرانی از مهاجرت بی رویه به دلیل افزایش آسیب های اجتماعی ناشی از تقابل فرهنگی است. هرچند که برخی معتقدند مهاجران به خودی خود موجب جرم و جنایت نمی شوند: «متاسفانه این باور غلط وجود دارد که مهاجران مجرم هستند و با آمدن آن ها جرم وجنایت زیاد می شود که این حرف هم با مطالعه رد شده است. آن چه ما می دانیم این است که در برخی محله هاي حاشیه اي مهاجر پذیر جرم بالاتر از محلات مرکزي است اما نمی توانیم بگوییم که این مهاجران هستند که مرتکب جرم می شوند. اتفاقاً مهاجران فقیر مردم بسیار محتاط و اهل مصالحه هستند، زیرا براي حل مشکلات معیشتی خود باید محتاط باشند.» (اینجا)

البته برخی هم معتقدند مهاجران فقیر نمی توانند به قلب تهران نفوذ کنند: «تهران جمعیت فقیر را در خودش راه نمی دهد و بیرون می کند. اگر جریان زندگی مستاجران را دنبال کنید متوجه می شوید مثلا ابتدا در غرب و مناطق شمال غربی ساکن هستند بعد به مرور زمان به جنوب و حتی شهرهای اطراف کشانده می شوند چون تهران گران می شود و پول آنها زیاد نمی شود. پس تهرانی ها نگران نباشند و رشد قارچ گونه شهرهای اطراف مانند اسلامشهر و ملارد به خاطر این جمعیتی که تهران از خود رانده یا جرات مهاجرت به آن را نداشته اند. تهران جای سکونت پولدارانی است که می توانند هزینه های زندگی خود را در این شهر گران بدهند. کسانی که نتوانند از عهده هزینه مسکن و زندگی در تهران برآیند باید اطراف تهران ساکن شوند.» (اینجا)

نکته اینکه این روند را رییس پلیس پیشین هم اعلام کرده بود: مهاجرت از جنوب به شمال تهران افزایش یافته است. یعنی در قلب مهاجرت، اتفاقاتی می افتد، که روند اجتماعی را تغییر می دهد. روندی که گاه آسیب‌زاست.

اما یک پیش بینی جالب توجه هم از آینده تهران وجود دارد؛ تهران در ۲۱۸ سال بعد: در پنجاه سال گذشته با آهنگ رشد متوسط 1.015 درصد جمعیت تهران افزوده شده است، و بدین ترتیب از حدود 2 میلیون نفر در سال 1340 به حدود 8 میلیون نفر در سال 1390 رسیده است (در سال حدود 120000 نفر به جمعیت تهران افزوده می شود (بر مبنای گزارش "تهران" در وبگاه درگاه ملی خدمات الکترونیکی ایران، 1390). با ادامه این روند (افزوده شدن حدود 1 میلیون و دویست هزار نفر در هر دهه به جمعیت تهران) تهران در سال 1490 جمعیتی بالغ بر 20 میلیون نفر و در سال 1590 جمعیتی در حدود 32 میلیون و در نوروز 1611 حدود 35 میلیون نفر جمعیت خواهد داشت!

۴۷۴۷

کد خبر 438877

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 7 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 23
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 3
  • بی نام A1 ۱۲:۱۱ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    90 4
    بخاطر اینکه: کار میخوای؟تهران بیمارستان تخصصی میخوای؟ تهران امکانات زندگی میخوای؟ تهران و ......
  • بهروز IR ۱۲:۱۷ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    90 5
    وقتی تقسیم امکانات عادلانه نیست وقتی شهر ما کوچکترین امکانات تفریحی وحتی یک سینما ندارد همین میشود...حالا بماند بیکاری و معضلات دیگر...
  • بی نام A1 ۱۲:۲۰ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    44 13
    من الان نوزده سالمه.9سال پیش ازتهران به شیراز مهاجرت کردیم.واقعا راضیم هم از مردم و هم از امکانات.تازه چون به خلیج فارس نزدیکتره اجناس کیفیت بهتری دارن.مثلا نوشابه ها تو سوپرمارکت ها و رستوران ها اماراتی هستن.خواهشا تایید کنید
    • بی نام US ۱۵:۳۹ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
      35 6
      شما فقط براتون نوشابه مهمه؟
  • بی نام A1 ۱۲:۳۵ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    35 5
    همه چیز تو این جمله ک صب تا شب بخورد مردم میدن نهفتس "تهران و شهرستان ها" 1درصد خاک این مملکت 40سال است برسر 99درصد دیگر کوبیده شده است... پس جای تعجب ندارد ک تبدیل به یه برند شده و هرکسی برای زندگی بهتر اولین و اخرین گزینه اش تهران باشد...
    • بی نام RO ۱۵:۱۴ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
      18 3
      کاملا
  • م.ع IR ۱۲:۴۳ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    41 26
    به نظر من تهران بهترین شهر ایران دو ساله اومدیم همه جور امکاناتم داره . پیشنهاد میکنم بقیه مردم هم بیان تهران زندگی کنن.
  • لبخند IR ۱۲:۵۲ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    46 2
    خب وقتی نصف بودجه مملکت تو یه شهر خرج میشه، وقتی یبیشتر صنایع بزگ یا توی تهران هستند یا توی اصفهان، وقتی امکانات رفاهی فقط توی شهرهای بزرگ معنا پیدا میکنه و حتی کسی به فکر گرد و غبار شدید در دیگر شهرها نیست و .... خب معلومه که ملت میرن جایی که لااقل از پس نیازهای روزمره اشون بر بیان. ضمنا موقعیت جغرافیایی و آب و هوای تهران هم واقعا خوبه. مجاورت با شمال کشور و مرکزیت جغرافیایی مزید بر علت شده .
  • بی نام A1 ۱۳:۰۶ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    30 1
    وقتی تمامی امکانات کشور نهاد های حکومتی نظامی سفارت خانه ها بهترین بیمارستانها و دانشگاه ها و...در این شهر تجمیع می شود ، ابراز نگرانی از افزایش مهاجرین آن هم توسط مسوولین گزافه گویی است..
  • .شهرستانی A1 ۱۳:۱۵ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    47 0
    من خوزستانی ام جایی که درصد زیادی از درامد و ثروت کشور رو تامین میکنه ، لطفا مقاله ننویسید، یک سری به شهرههای خوزستان بزنید ... از نظر خدمات شهری ، حقوق شهروندی ، امکانات و فضاهای ورزشی ،فرهنگی ، تفریحی ..... تهران با شهرههای ما به هیچ وجه قابل قیاص نیست ، تفاوت فوق العاده زیاد است. بیایید شعار ندهیم،
  • بی نام A1 ۱۳:۳۵ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    29 0
    وقنی کل رسانه ها ایران رو معادل تهران می دونند همین میشه دیگه یه نگاه به تیتر اخبار خودتون بندازید، انگار تهران یه طرفه بقیه شهرها یه طرف دیگه
  • ایافیل A1 ۱۴:۰۷ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    21 1
    بایدم مسخره کنی/چی کم دارید؟کشاورزی را نابودکردین ونشستین چون میوه خارجی میخواید/
  • m A1 ۱۴:۲۳ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    52 0
    من الان 28 سالمه شهر محل زندگیم سومین استان از نظر آمار بیکاریه کرمانشاه بعد از ایلام و لرستان تا الان هم مهاجرت نکردم... هرکاری هم که بگین کردم ولی دیگه نمیشه یه خبر خوب واسه تهرانی های عزیز: دوستان نترسین نمیخوام بیام تهران میخوام کلا از ایران برم نگران نباشین
  • محسن IR ۱۴:۲۸ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    33 2
    چون امکانات و فرصت شغلی در تهران زیاد هست....
  • بی نام IR ۱۵:۳۸ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    29 2
    نیویورک که نمی زارید ادم بره توافق هم کردید تهران هم نیاییم نظر ادم رو هم تایید نمی کنید
    • بی نام IR ۱۶:۱۸ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۳
      11 17
      تهران مال تهرونیاس نه کل ایران،خواهشا بذارید ما هم آسایش داشته باشیم
  • بی نام A1 ۱۶:۴۳ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    12 1
    من 8 سال تهران درس خوندم بهترین سال های جوانیم رو تهران بودم اما واقعا نمی شد اونجا دووم آورد. درسته که تهران پارک لاله و ساعی و در بند و پارک آب و آتش داره. درسته که رستوران های خوبی داره و بهترین امکانات پزشکی و خدماتی اونجاست. درسته که انقلاب داره با کلی کتاب درسته که ولی عصر و تجریش داره ولی ترافیک دیوونه کنندش امان آدم رو میبره ساعتها موندن تو ترافیک و تلف کردن وقتش پدر آدم رو در میاره آخرش هم برسی خونه با لباسایی که بوی دود ماشین میده و سری که درد می کنه. بعضی چیزها هم هست که از این امکانات مهم تره مثل اعتماد و صداقت مثل هم نوع دوستی که به هر دلیلی به هم شهریت توهین نکنی مثل آستانه ی تحمل که هر روز کم و کمتر میشه. بله شهرستان امکانات نیست ولی من ترجیح دادم زندگی کنم نه زنده بمونم
  • شوشی IR ۱۶:۴۸ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    3 3
    چرا این همه مناطق محروم داریم خصوصاشهرهای جنوبی کشور و غیره چرا حالا همه محاجرت ها از دو استا ن شمال غربی. وغربی کشور با منابع غنی وامکانات فراوان به نظر بنده باید مهاجرتشان را بیشتردر زیاده خوواهیشان جستجو کرد وگرنه تمام هموطنان محروم ما درشهرهای محروم جنوب کشور باید سرازیر شوند تهران خواهشا چاپ کنید
    • m A1 ۰۷:۲۴ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۲
      2 2
      اولا شما آمار دقیق از کجا داری که مهاجرتها فقط از غرب کشوره دوما انسان آزاده و زندگی کوتاه... به نظرت دو قدم اونورتر باید امکانات زیاد باشه اونوقت عمرت رو توی یه شهر کوچیک که حتی یه مجله هم بهش نمیرسه بگذرونی که چی بشه
  • شایان A1 ۱۷:۳۶ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    8 0
    من تو مشهد زندگی میکنم،با اینکه یه جورایی دومین کلان شهر ایران محسوب میشه ولی همه دوستای برادرم برای کار رفتن تهرانباهاشونم که صحبت میکنم میگن موقعیت شغلی تو تهران و مشهد قابل مقایسه نیست،وقتی از مشهد برای کار به تهران مهاجرت میشه دیگه انتظار دارین از شهرهای کوچیک کردستان و سیستان بلوچستان نرن تهران؟؟؟
  • فرشاد A1 ۱۸:۲۷ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۱
    6 2
    برگشتن به شهرستان اشتباهی بسیار بزرگ است...این تجربه زندگی من بعد از 13 سال برگشت از تهران است.7 سال عدم فعالیت شرکت پدرم و هزااااااااااااار دلیل دیگر که برخی از دوستان به آن اشاره کردند...مشکلات را حل کنید تا بهترین پاسخ را از مردم شریف ایران و از تمام اقوام نجیب و مظلوم ایران اعم از ترک ولر و بلوچ و کرد و گیلک و.....دریافت کنید...دنیا فرصتی است برای زندگی کردن و این حق مسلم هر انسانی است که به دنبال سعادت و پیشرفت و زندگی بهتر در شرایط فعلی به تهران و شهرهای در حال پیشرفت مهاجرت کنند....
  • بی نام RO ۰۸:۲۹ - ۱۳۹۴/۰۵/۰۲
    18 4
    دولت باید در تمام ادارات دولتی و خصوصی شرط اقامت ۱۵ساله در تهران یا متولد تهران بذاره,و همچنین هرچه سریعتر پارس جنوبی و پروژه های جنوب رو فعال کنه تا برن اونجا برای کار,با توجه به خشکسالی های اخیر و بیکار شدن بخش عظیمی از کشاورزان و اینکه هرکدام ۶پسر بیکار دارند همه زمینارو میفروشن میان تهران و این یعنی اوج فاجعه,الان طرف دانشگاه ازاد فلان روستا هم درس خوانده بازهم میاد تهران
  • بی نام IR ۲۰:۱۷ - ۱۳۹۴/۰۸/۰۷
    7 1
    پیشنهاد میکنم همه جمعیت ایران بیان تهران همه با هم زندگی کنیم اینجوری حداقل بقیه جاها سالم میمونه ، دوستان باور کنید تهران تا 80 میلیون نفر ظرفیت داره ، تشریف بیارید