نگاهی به سطح زیر کشت استان با تنش آبی شدید یا مواجهه با کمبود آب نشان می دهد اصلاح الگوی کشاورزی بیش از گذشته حس می شود.

طهورا شهبازی: بی‌آبی، بلایی که می تواند مهلکتر و خانمان سوزتر از هر جنگی باشد. عاقبتی که معمولا همه ترجیح می دهند درباره اش حرفی نزنند. اما اوضاع آبی در همه مناطق ایران خوب نیست. جدیدترین آماری که وزارت نیرو منتشر کرده، نشان می دهد هیچ استان ایران اوضاع آبی خوبی ندارد.

در طبقه‌بندی استان‌های کشور براساس شاخص پایش منابع آب از مهرماه تا اسفندماه سال 93، هیچ استانی وضعیت مناسبی ندارد؛ وزارت نیرو استان‌های کشور را شش دسته مرطوب، نرمال، قابل تحمل، دارای تنش آبی، دارای تنش آبی شدید و کمبود آب طبقه‌بندی کرده است؛

- استان‌های بوشهر، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، فارس، کرمان، هرمزگان و یزد در رده مناطق مواجه با کمبود آب قرار گرفته‌اند.

- 13 استان که در دسته مناطق با تنش آبی شدید قرار دارند؛ اصفهان، ایلام، تهران، البرز، خوزستان، زنجان، قزوین، قم، کرمانشاه، گلستان، لرستان، مرکزی و همدان.

- 11 استان هم در دسته مناطق درگیر با تنش آبی قرار گرفته اند؛ آذربایجان‌شرقی و غربی، اردبیل، چهارمحال و بختیاری، خراسان شمالی و رضوی، سمنان، کردستان، کهگیلویه و بویراحمد، گیلان و مازندران.

نکته اینجاست که حتی استان های گیلان، مازندران و آذربایجان ها در دسته های مرطوب، نرمال یا حتی قابل تحمل هم قرار نگرفته اند تا وضعیت خشکسالی کشور بیش از پیش خودش را به رخ بکشد.

نگران کننده تر اینجاست که بر اساس آمار سال آبی ۹۱-۹۲ هیچ استانی در رده کمبود آب قرار نگرفته بود، دسته بندی تنش آبی شدید در ۷ استان خلاصه می شد و رده قابل تحمل که امسال هیچ استانی را در برنمی گیرد، ۴ استان را زیر مجموعه خود داشت.

وضعیت هشدار

در دسته بندی هایی که برای شاخص منابع آب شهرها درنظر گرفته شده است تعریف هایی گنجانده شده که هر کدام شرایطی را برای شهرها به وجود می آورند.

ردیف

طبقه بندی

تعریف شرایط

۱

مرطوب

امكان افزايش ظرفيت منابع آب به منظور مديريت و مصـرف در سـال هاي آتـي خصوصا در آب گيري مخازن فراهم است.

۲

نرمال

وضعيت منابع آب در شرایط عادی است و مديريت آن مطابق روال معمول اعمال می شود.

۳

قابل تحمل

اين مرحله آستانه ورود به شرایط تنش آبی است و با اعمال مديريت مناسب و بدون نياز به اتخاذ تمهيدات ويژه می توان از بروز آن پیشگیری کرد.

۴

تنش آبی

در اين شرایط محدودیت جدی برای آب در دسترس وجود دارد. اما با اعمال روش هاي ويژه مديريتي وبرنامه ريزي (نرم افزاري) عبور از آن امكان پذير است.

۵

تنش آبی شدید

وضعیت قرمز برای کمبود آب وجود دارد. با اعمال تمهيدات سازه اي (مانند حفر چاه و استفاده از حجم مرده مخازن سدها) و ساير ابتكارات مديريتي ميتوان صدمات را كاهش داد. ليكن تامين نياز بخشهائي از مصارف بويژه كشاورزي بسيار مشكل خواهد بود. تحت چنين شرایطي بايد نسبت به صرفه جويي عملي در بخش هاي مختلف اقدام کرد.

۶

کمبود آبی

اين شرایط بيانگر وضعيت هشدار است و آب كافي براي پاسخگويی به نياز منطقه وجود ندارد. به همین دلیل آمادگی لازم به منظور ورود به آستانه شرایط حاد باید مد نظر قرارداده شود.

هندوانه و چغندر نکاریم

هشدارها برای بی‌آبی مدت‌های زیادی است داده می‌شود. اما آخرین آن را معصومه ابتکار دوباره به زبان آورد. 

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست که اوایل همین هفته به بازدید از تالاب خشک شده گاوخونی رفته بود باز هم مانند گذشته راه حل بهبود الگوی مصرف را پیش روی مسوولان و کشاورزان قرار داد: امیدواریم با همکاری وزارت نیرو و وزارت کشاورزی و کشاورزان عزیز بتوانیم در اصلاح الگوی کشت در استانی مانند اصفهان به الگوی کشاورزی و آبیاری منطبق بر واقعیت ها دست یابیم.

او گفت: نمی توانیم روندهای گذشته گسترش سطح زیر کشت و انواع کشت های  آب بر مانند برنج را ادامه دهیم و یا در آبیاری فضای سبز شهری به هیچ عنوان در شهرهایی مثل اصفهان دیگر نباید از چمن به طور گسترده استفاده شود به دلیل اینکه چمن آب زیاد مصرف می کند و سطح تبخیر آن بالا است و این ها همه باید با مطالعه وبررسی های کافی اصلاح شود تا الگوها را بتوانیم تغییر دهیم.

ابتکار در مصاحبه اخیر خود با خبرآنلاین نیز بارها و در بحث های گوناگون موضوع اصلاح الگوی کشت را بیان کرد: این برآورد کارشناسان است که نزدیک به ۸۰میلیارد متر مکعب طی دوره اخیر یعنی در دولت های نهم و دهم از سفره های زیر زمینی آب برداشت شده که بازگشت آنها به این سادگی ها قابل جبران نیست. کشاورزی باید به سرعت به سمت الگوهای کم مصرف برود. دلیلی ندارد گونه هایی را بکاریم که مصرف آب زیاد داشته باشد، دلیلی ندارد که اطراف ارومیه چغندر بکاریم یا کنار زاینده رود برنج، حتی در بعضی زمین ها هندوانه کاشته می شود. باید الگوی کشت را اصلاح کنیم، درصد سهم کشاورزی را رعایت کنیم و توجه جدی به حقابه های طبیعت داشته باشیم. اگر حقابه طبیعت را در نظر بگیریم سفره های زیرزمینی و رودخانه ها احیا می شوند.

تنش آبی شدید و کشاورزی پربار

اما ایران درحالی با کمبود آب شدید مواجه است که کشت و زرع سهم بالایی در چرخه اقتصادی کشور را بازی می کند و البته همچنان بهره‌وری کشاورزی در عمده مناطق ایران، زیر ۳۰ درصد است.

ردیف

نام استان

سطح زیر کشت(هکتار)

وضعیت خشکسالی

۱

خوزستان

۱۱۰۸۶۰۳

تنش آبی شدید

۲

خراسان رضوی

۹۰۵۳۰۴

مواجهه با کمبود آبی

۳

کردستان

۷۸۸۲۷۴

درگیر با تنش آبی

۴

فارس

۷۵۳۴۳۸

مواجهه با کمبود آبی

۵

کرمانشاه

۷۰۳۰۲۳

تنش آبی شدید

۶

آذربایجان غربی

۶۹۶۰۸۱

درگیر با تنش آبی

۷

آذربایجان شرقی

۶۹۵۲۳۳

درگیر با تنش آبی

۸

اردبیل

۶۶۲۰۶۳

درگیر با تنش آبی 

۹

گلستان

۶۴۶۰۶۳

تنش آبی شدید

۱۰

همدان

۶۰۶۳۱۷

تنش آبی شدید

۱۱

لرستان

۵۶۸۷۸۳

تنش آبی شدید

۱۲

زنجان

۵۴۴۰۷۵

تنش آبی شدید

۱۳

مازندران

۴۳۵۹۹۸

درگیر با تنش آبی

۱۴

مرکزی

۳۶۷۹۸۵

تنش آبی شدید

۱۵

قزوین

۳۱۵۹۲۴

تنش آبی شدید

۱۶

خراسان شمالی

۲۵۳۵۳۲

درگیر با تنش آبی

۱۷

اصفهان

۲۴۵۳۲۲

تنش آبی شدید

۱۸

ایلام

۲۲۰۵۳۲

تنش آبی شدید

۱۹

گیلان

۲۰۱۱۳۹

تنش آبی شدید

۲۰

کرمان

۱۸۷۷۹۷

مواجهه با کمبود آبی

۲۱

بوشهر

۱۶۶۳۱۷

مواجهه با کمبود آبی

۲۲

سیستان و بلوچستان

۱۶۱۸۰۲

مواجهه با کمبود آبی

۲۳

کهگیلویه و بویر احمد

۱۴۷۱۴۹

درگیر با تنش آبی

۲۴

چهارمحال و بختیاری

۱۳۹۷۷۱

درگیر با تنش آبی 

۲۵

سمنان

۱۲۸۴۷۱

درگیر با تنش آبی

۲۶

تهران

۱۰۲۵۰۰

تنش آبی شدید

۲۷

خراسان جنوبی

۸۴۱۲۱

مواجهه با کمبود آبی

۲۸

هرمزگان

۷۸۳۸۸

مواجهه با کمبود آبی

۲۹

یزد

۵۷۳۷۶

مواجهه با کمبود آبی

۳۰

قم

۵۷۰۹۰

تنش آبی شدید

۳۱

البرز

۳۸۳۶۲

تنش آبی شدید

در جدول بالا وضعیت منابع آبی شهرها به همراه هکتارهایی که در سال ۹۱-۹۲زیر کشت داشته اند به ترتیب بیشترین سطح زیر کشت آمده است.
نگاهی به سطح زیر کشت شهرهای با تنش آبی شدید یا مواجهه با کمبود آب نشان می دهد که مصرف کشاورزی آنها نیز بالاست که بیشتر هم از روش آبی و نه دیم در بخش کشاوری استفاده می شود.
رتبه اول کشاورزی مربوط به شهر خوزستان است شهری که تا سال های قبل در رده قابل تحمل جا می گرفت حالا دچار تنش آبی شدید است. نگاهی به جدول نشان می دهد که شهرهایی که دارای تنش آبی شدید هستند رتبه های بالای جدول را به اختصاص داده اند.

۴۷۲۳۳

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 7 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 13
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بی نام IR ۱۲:۱۶ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۷
    67 2
    ای بابا، کو گوش شنوا، استدلال اینه که فعلا شیر رو باز کنیم آب میاد، تا فردا هم خدا بزرگه ...
  • بی نام A1 ۱۲:۵۴ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۷
    56 4
    من موندم تهران کشاورزی میخواد چکار آخه؟ در کنار کشاورزی هیچگونه کاری برای فرهنگ سازی مصرف آب انجام نمیشه، هر روز تو کوچه ها افراد زیادی رو که بیشتر از قشر سالمندان و افراد بی خبر می باشند مشغول شستن آسفالت خیابان میبینی بهشون هم چیزی بگی بهت حمله ور می شوند... آبدارچی های شرکت ها که اکثرا از افراد با سطح فرهنگی پایین تری هستند همه جوره آب را هدر می دهند و اصلا قضیه بحران آب را نمی دانند.
  • بی نام EU ۱۳:۱۹ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۷
    40 12
    با سلام گاها برخی از استان بدلیل دریافت بودجه های مربوط به خشکسالی آمارهای متناقضی ارایه می کنند بطور مثال در گیلان و گلستان تنش شدید آبی بعید است رخ داده باشد .
    • محمد A1 ۰۴:۰۵ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۸
      1 0
      دوست عزيز وضعيت جغرافيايي استان گلستان از اقليم هاي متفاوتي برخوردار است يك سومش جنگلي و پربارنه مابقهيش نيمه بياباني هستش و امسال آبي در پشت سدهاي گلستان نيست
  • بی نام A1 ۱۴:۳۶ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۷
    10 0
    روش توسعه ای غلط، انتقال آب، سدسازی بی رویه و استفاده نادرست از منابع آبی در بخش کشاورزی عامل های عمده کمبود آب هستد. و اینکه اساسا مسائل زیست محیطی در ایران به شکل شوخی درنظر گرفته میشوند.
  • امیر افشار A1 ۱۵:۰۳ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۷
    9 3
    با سلام.با تشکر از تحقیق انجام شده توسط خانم شهبازی و همچنین خانم ابتکار که به فکر کم آبی ایران هستند لطفا اگر امکان دارد تحقیقی هم در مورد آبهای جاری سراسر ایران که با بی توجهی مسولان در حال به هدر رفتن است انجام دهید.فقط به مردم نگویید کم مصرف کنید.به مسولان هم گوشزد کنید که زیر ساختهای لازم برای ذخیره سازی آبهای جاری را فرهم کنند که حداقل در صدی از کم آبی جبران شود.
  • بدون نام ۱۵:۴۲ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۷
    23 12
    باسلام استان جهارمحال بختياري كه داره اب استان هايي مثل اصفهان كرمان يزد را ميده بدون هيج جشم داشتي يكي به دادش برسه به خدا ما اونجا سرما تحمل ميكنيم بعد بقيه مفت مفت اب ميبرن ما كه راضي نيستيم لطفا لطفا چاپ كن
  • بهنام A1 ۱۵:۴۳ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۷
    8 0
    یک کارشناس درست حسابی نیست چه فرهنگ سازی بودجه میخواد نظارت میخواد آپارتمان نو ساخت ببین چه ایرادهایی داره 1 آب سرد باز میکنی 30 ثانیه اول گرم میاد و برعکس چرا زیرا ....2 میری دوش بگیری یک دقیقه طول میکشه شیرهارو بچرخونی آب تنظیم کنی 3 لوله تو خیابون میترکه زنگ میزنی اداره آب شاکی میشه چه خبرته 3 ساعت دیگه به زور میاند
  • محمد IR ۱۵:۵۳ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۷
    4 0
    لازم است دولت به خرده مالکان هم وام و تجهیزات ابیاری قطره ای واگذار کند. فقط نباید عمده مالکان را تجهیزپ نمود . بیشتر تولید کنندگان خرده مالک هستند که ار همه چیز محرومند اما از این طریق ممر اعاشه مینمایند .
  • بی نام US ۱۶:۰۰ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۷
    3 7
    آقا خودشون نمی خوان درست بشه یعنی وزارت نفت نمی تونه یکی از خط لوله هاش رو به انتقال آب مداوم به کویر های ایران اختصاص بده و کم کم هم سفره های آب زیر زمینی پر بشه هم دریاچه مصنوعی اونجا ایجاد بشه ؟ به دو دریا راه داریم از شمال و جنوب دوتا کویر هم داریم ...
  • بی نام IR ۱۸:۴۵ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۷
    7 7
    آخه کی تو کشوری به خشکی ایران کشاورزی میکنه.قیمت آب تو خاور میانه از گندم بیشتره
  • مجید A1 ۰۴:۳۹ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۸
    5 3
    البته ظاهرا یک سری استانها نورچشمی هستند و بقیه مهم نیستند.وقتی با توجه به پتانسیلهای هر استان از منابع آبی استفاده شود نتیجه خوبی خواهیم گرفت اما وقتی باهزینه های سرسام آور آب را انتقال میدهیم تا در کویر هندوانه و برنج بکاریم انتظار کشاورزی سود ده نباید داشته باشیم.
  • hadi IR ۰۹:۵۹ - ۱۳۹۵/۱۲/۱۳
    0 0
    سلام.ببخشید میشه نویسنده ی این مقاله رو ذکر کنید.میخوام قسمتی از این رو در مقاله ای به کار ببرم وبه نام نویسنده احتیاج دارم.ممنونم...........
بلیط هواپیما
‍‍‍