تاملی در جامعه‌شناسی اقتصادیِ فرسایش قدرت خرید در ایران

سقوط ارزش پول؛ رانت‌خواران علیه حقوق‌بگیران

اقتصاد کلانتورم در ایران دیگر فقط به معنای گران‌شدن کالاها نیست؛ فرسایش قدرت خرید، الگوی مصرف، روابط اجتماعی و حتی توان خانوارها برای برنامه‌ریزی آینده را نیز دستخوش تغییر کرده است.

رویکردی متفاوت به توسعه و پساجنگ 

اقتصاد کلانطرح ایده «پساجنگ و توسعه» از این منظر قابل توجه است که جنگ، با وجود همه خسارت‌های انسانی، اجتماعی و اقتصادی، می‌تواند نظم‌های تثبیت‌شده را با پرسش‌های تازه مواجه کند و زمینه‌ای برای بازاندیشی در مسیر توسعه فراهم آورد.

مدیریت ذخایر راهبردی کالاهای اساسی و لجستیک تجاری؛ از ذخیره‌سازی دفاعی به سکوی صادرات غیرنفتی

اقتصاد کلاندر سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، مدیریت ذخایر راهبردی کالاهای اساسی ایران دستخوش یک تغییر پارادایمی شده است: گذار از انبارداری دفاعی و هزینه امنیتی صرف، به سوی دارایی راهبردی زنجیره تأمین و سکوی صادرات غیرنفتی.

تعرفه ۱۰۰ درصدی خودرو؛ عدول از قانون یا تصمیمی علیه مردم؟

بازرگانیشنیده‌ها حکایت از آن دارد که دولت درصدد است تعرفه واردات خودرو را به‌صورت یکنواخت و ۱۰۰ درصدی تعیین کند؛ تصمیمی که در صورت اجرا، با حکم قانون ساماندهی صنعت خودرو درباره نحوه تعیین حقوق ورودی خودروهای سواری، محل تأمل جدی است.

۱۴۰۵؛ سال بازگشت بزرگ بورس و پول حقیقی

بازار مالیبازار سرمایه در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ با ثبت بازدهی‌های کم‌سابقه، ورود گسترده پول حقیقی و رشد درآمد شرکت‌ها، نشانه‌هایی جدی از آغاز دوره‌ای تازه در بازار سهام را به نمایش گذاشته است.

درس‌های «جهش به جلو» چین مائو برای ایران

اقتصاد کلانطرح تبدیل هر خانه به یک واحد تولیدی و تبدیل جوانان به تولیدکنندگان خرد توسط دبیر شورای عالی امنیت ملی، در نگاه نخست می‌تواند جذاب و حتی امیدبخش به نظر برسد؛ به‌ویژه در شرایطی که اقتصاد کشور با مسئله اشتغال، کاهش قدرت خرید، محدودیت سرمایه‌گذاری و دشواری ورود جوانان به بازار کار مواجه است. استفاده از ظرفیت‌های خانوارها و تشویق فعالیت‌های کوچک اقتصادی، فی‌نفسه ایده‌ای نادرست نیست. دربرخی از موارد، بخشی از فرایند توسعه و کارآفرینی محسوب می‌شود.

نظارت شرعی و مسئولیت شورای فقهی؛ از انطباق قراردادها تا صیانت از عدالت در نظام بانکی

اقتصاد کلانولی‌الله سیف، رییس کل پیشین بانک مرکزی در نشست «تطبیق و نظارت شرعی» سی‌وششمین همایش بانکداری اسلامی سخنانی مهم پیرامون مساله‌ی نظارت شرعی و مسئولیت شورای فقهی داشت. این یادداشت در بردارنده‌ی متن کامل سخنرانی وی در این نشست است که در پی می‌آید:

از سرمایه انسانی تا فناوری، نقشه راه حکمرانی هوشمند در توانیر

انرژیناترازی برق، رشد تقاضا، محدودیت منابع سرمایه‌ای، فرسودگی بخشی از زیرساخت‌ها و پیچیده‌تر شدن الگوی مصرف، صنعت برق را با مسئله‌ای فراتر از یک چالش فنی مواجه کرده است؛ مسئله امروز، کیفیت حکمرانی و توانایی نظام مدیریتی برای تصمیم‌گیری دقیق، به‌موقع و مبتنی بر شواهد است.

آوار تورم روی دنیای کودکان

اقتصاد کلان-تورم بر روی طیف وسیعی از نیازهای کودکان و نوجونان اثرهای مخربی داشته و باعث شده کیفیت زندگی آنها در ایران بسیار پایین آمده و سبب ایجاد چالش‌های عمیق برای آنها شده است.

مشکل بنزین، بنزین نیست/ نقد حقوقی یک چالش ملی

انرژیدر تصویب  قوانین و سایر مقررات قبل از هرچیز باید شناخت دقیق و همه جانبه از سوژۀ قانون و مقررات وجود داشته باشد و متناسب با آن مقررات را وضع کرد.

دیوار همیشه کوتاه مردم در بحران بنزین

اقتصاد کلاننقدی آماری بر روایت «مصرف بالای بنزین ایرانیان» و سهمی که خودرو، فرسودگی ناوگان و زیرساخت حمل‌ونقل در این مسئله دارند.

چگونه می‌توان اصلاحات را آغاز کرد و به سرانجام رساند؟

اقتصاد سیاسیدر پنج یادداشت گذشته، تلاش شد از زاویه‌ای متفاوت به مسئله اصلاحات اقتصادی در ایران نگریسته شود. نقطه آغاز این بحث، این فرض بود که اقتصاد ایران بیش از آنکه از کمبود شناخت نسبت به مشکلات یا فقدان راه‌حل‌های کارشناسی رنج ببرد، با ضعف در حکمرانی اصلاحات مواجه است.

آپارتاید نظام پرداخت کارکنان دولت؟

انرژیبسیاری از اهل فن در دولت ها و بیرون از آن، شهادت داده و می دهند یا تصدیق می نمایند که نظام پرداخت ایرانی جاری، نادرست و غلط است اما علیرغم این غلط بودن، مدل همان است که هست و راه همچنان چون همیشه، ادامه دارد.

بنزین؛ یک روایت و دوبحران

انرژی هر بار که مقامات کشور درباره بنزین صحبت می‌کنند، یک عدد در صدر خبرها می‌نشیند: «کسری». امسال هم اسماعیل سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، همین الگو را تکرار کرد. او گفت مصرف روزانه بنزین کشور به‌طور میانگین حدود ۱۳۵ میلیون لیتر است که از این میزان حدود ۱۱۲ میلیون لیتر در پالایشگاه‌های کشور تولید می‌شود و نزدیک به ۹ میلیون لیتر نیز از طریق تبدیل محصولات پتروشیمی به بنزین تأمین می‌شود. ریاضی ساده‌ای که از این ارقام بیرون می‌آید، کسری‌ای در حدود ۱۴ میلیون لیتر در روز است؛ یعنی چیزی نزدیک به ده درصد مصرف کل.

اصلاحات اقتصادی، بدون حکمرانی منسجم به مقصد نمی‌رسد

چرا هماهنگی میان سیاست‌های مالی، پولی و ارزی یک ضرورت است؟

اقتصاد سیاسیدر چهار یادداشت گذشته، چهار رکن اساسی موفقیت اصلاحات اقتصادی مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا نشان داده شد که مشکل اصلی اقتصاد ایران، کمبود شناخت نسبت به راه‌حل‌ها نیست، بلکه ضعف در حکمرانی اصلاحات است. سپس بر ضرورت ایجاد اجماع میان ارکان تصمیم‌گیری و جامعه تأکید شد. در ادامه، نقش ثبات و پیش‌بینی‌پذیری به عنوان شرط استمرار اصلاحات مورد بحث قرار گرفت و در نهایت، اهمیت اولویت‌بندی و ترتیب  اصلاحات برای استفاده بهینه از منابع محدود تبیین شد.

چه باید کردهای عبور از تنگنای فعلی ایران

اقتصاد سیاسیدرباره وقایع اخیر جنگ، تفاهم­نامه و نقض آن، شرایط سخت اقتصادی ناشی از تحریمهای اقتصادی و جنگ، ابتدا چند پیش فرض را بیان داشته و براساس این پیش فروض برساخته، راهکارهای عقلانی و توام با واقع­گرایی برای عبور از این تنگنای اقتصادی و جنگ ارائه خواهد شد:

اصلاحات اقتصادی را از کجا باید آغاز کرد؟

اقتصاد سیاسیترتیب اجرای اصلاحات، به اندازه خود اصلاحات اهمیت دارد.

ابهامات برخورد قضایی با تراستی‌ها

انرژیسخنان رئیس سازمان بازرسی کل کشور حاوی نکات جالبی از نفوذ و چپاول برخی افراد رانت خوار تحت عنوان تراستی از بودجه ملی فروش نفت بوده؛ هرچند این گزارش به مردم از منظری نیز قابل ملاحظه قاداست:

بدون ثبات و پیش‌بینی‌پذیری، اصلاحات به نتیجه نمی‌رسند

اقتصاد سیاسیدر دو یادداشت گذشته گفته شد که مسئله اصلی اقتصاد ایران، کمبود برنامه‌های اصلاحی نیست، بلکه ضعف در حکمرانی اصلاحات است. همچنین تأکید شد که اصلاحات اقتصادی، پیش از هر اقدام اجرایی، به اجماع میان ارکان تصمیم‌گیری، نهادهای کارشناسی و جامعه نیاز دارند. اما اگر فرض کنیم چنین اجماعی نیز شکل گرفته باشد، آیا موفقیت اصلاحات تضمین خواهد شد؟

از ناترازی انرژی تا تاب‌آوری ملی

انرژیخاموشی‌ها باردیگر به خانه‌های مردم و کارگاه‌ها و کارخانه‌های صنعتی بازگشته است.

مرابحه هوشمند و بانکداری اسلامی؛ هم افزایی فناوری و فقه برای ارتقای تأمین مالی مولد

اقتصاد کلانبانکداری اسلامی طی چند دهه توانسته است الگویی متمایز از تأمین مالی را بر پایه دارایی‌های واقعی، پرهیز از ربا، تقسیم منافع اقتصادی و پیوند سرمایه با فعالیت‌های مولد ارائه کند. گسترش این الگو در کشورهای مختلف و افزایش حجم دارایی‌های صنعت مالی اسلامی، بیانگر آن است که قراردادهای اسلامی توان پاسخگویی به نیازهای اقتصاد معاصر را دارند. با وجود دگرگونی‌های گسترده در فناوری‌های مالی، مرابحه همچنان پرکاربردترین ابزار تأمین مالی بانک‌های اسلامی باقی مانده است، زیرا ساختاری روشن، قابلیت اجرای گسترده و انطباق مناسبی با نیازهای خانوارها، بنگاه‌های اقتصادی و زنجیره‌های تأمین دارد. مرابحه هوشمند مرحله‌ای تازه در تکامل همین قرارداد به شمار می‌آید؛ مرحله‌ای که فناوری را در خدمت اجرای دقیق‌تر احکام شرعی، افزایش شفافیت و ارتقای کارآمدی نظام بانکی قرار می‌دهد.

درباره‌ی این‌روزهای ما؛ معجون جنون!

اقتصاد کلانبیش‌از دو هفته از اختلال دیوانه‌وار چندین بانک مهم کشور گذشته‌، اما در این مدت وزیر اقتصاد فقط به زحمت افتاده‌ و ۲بار دستور پیگیری‌ صادر کرده‌اند و بانک مرکزی هم با سکوت تاریک خویش مشغول رژه رفتن روی مرکز اعصاب ملت است. در هر کشور عقب‌افتاده‌ای اگر چنین فاجعه‌ی عجیبی رخ می‌داد تابحال مسئولان مربوطه را بدل به سکه می‌کردند و به دست‌ مردم می‌رساندند، این‌جا اما سرزمین عجایب است، سرزمین تکثر و توارد و دژاووی‌ِ بحران‌ها. سرزمین رویاهای مدفون و آینده‌ی بی‌تصویر.

تلاش برای پاسخ به یک پرسش بنیادی

چرا برنامه‌های اصلاحات اقتصادی به نتایج پایدار منجر نشد؟

اقتصاد سیاسیاقتصاد ایران طی دهه‌های گذشته با چالش‌های ساختاری متعددی روبه‌رو بوده است. درباره بسیاری از این چالش‌ها و راهکارهای اصلاح آنها، مطالعات، پژوهش‌ها و دیدگاه‌های کارشناسی ارزشمندی ارائه شده است.

گورستان زیرزمینی برق با چاه‌های غیرمجاز

انرژیایران امروز با دو بحران همزمان دست و پنجه نرم می‌کند که هر یک به تنهایی برای به زانو درآوردن یک کشور کافی است: یکی کم‌آبی فزاینده و دیگری ناترازی شدید برق.

توافق کافی نیست؛ دلار نسخه اقتصادی می‌خواهد / هشدار کارشناسی درباره دام «ارز چندنرخی»

بازار مالیاصغر سمیعی، کارشناس بازار ارز، با تأکید بر اینکه نوسانات در بازار ارز و طلا در بسیاری از موارد ساختگی و ناشی از رفتار سودجویان است، گفت بهانه‌هایی مانند اخبار سیاسی و اقتصادی می‌تواند ابزار ایجاد تلاطم در بازارها باشد.

حداقل دستمزد در ایران: جبران تورم یا موتور توسعه؟

اقتصاد کلانمسئله حداقل دستمزد در ایران، در ظاهر یک اختلاف سالانه میان کارگران، کارفرمایان و دولت است، اما در عمق خود بازتاب یک اختلال ساختاری بسیار بزرگ‌تر در اقتصاد کشور است.