-
مردان شیرازی در کنار ویرانههای قصر ابونصر در دوران قاجار / عکس
تاریخ ایرانتصویری از محوطه باستانی قصر ابونصر در شیراز را در دوران قاجار ملاحظه میکنید. قصر ابونصر یا تخت مادر سلیمان بقایای بناهایی چون یک حصار سنگی، دیوارهای آجری، ساختمانهای خشتی و آستانههای سنگی فرو افتاده در شرق شیراز، بر بالای یک تپه است. براساس کاوشهای انجام شده در عهد اشکانیان بنایی محکم و محصور در آنجا احداث شده و در زمان ساسانیان هم مورد استفاده کامل بوده است. برخی بقایای قصر ابونصر در اطراف و بالای تپههایی در حوالی برم دلک واقع شده است. مهرهایی مربوط به اواخر ساسانی و اوایل اسلام، در محل قصر ابونصر یافت شده که حاوی نام شیراز است.
-
هشت سال تلاش ۴۰ هنرمند قاجاری برای تصویرگری «هزار و یک شب»
تاریخ ایرانبه فرمان ناصرالدینشاه، یکی از بزرگترین پروژههای کتابآرایی دوره قاجار در سال ۱۲۶۸ قمری آغاز شد؛ تهیه نسخهای نفیس و مصور از «هزار و یک شب» که سرپرستی هنری آن را صنیعالملک برعهده داشت. نزدیک به ۴۰ هنرمند در این طرح مشارکت کردند و پس از هشت سال، مجموعهای ششجلدی با بیش از ۳۶۰۰ تصویر آبرنگی شکل گرفت که امروز در کاخ گلستان نگهداری میشود.
-
یادداشتهای علم، یکشنبه ۲۵ آبان ۱۳۴۸: شاه فکر میکند هرچه نظامیان میکنند خوب است
تاریخ ایراناسدالله علم در خاطرات روز یکشنبه ۲۵ آبان ۱۳۴۸، از سفر شاه به شیراز، بندرلنگه و جزیره کیش و بازدید از طرحهای عمرانی جنوب کشور نوشت. او در این سفر از وضعیت نامناسب ماهیگیری گلایه کرد، اما شاه واکنشی نشان نداد؛ علم دلیل این سکوت را چنین توضیح داد: شاه فکر میکند هرچه نظامیها میکنند خوب است...
-
تصاویری از تخت جمشید قبل از حفاریهای باستانشناسی
تاریخ ایرانتصاویری از محوطه تخت جمشید را در آخرین سالهای سلطنت قاجار و قبل از آغاز حفاریهای باستانشناسی ملاحظه میکنید. تخت جمشید (در دوره هخامنشیان: پارسه) (در زبانهای غربی: پرسپولیس، پرسهپلیس) (در دوره اسلامی میانه: صدستون یا چهل منار) (در عصر ساسانی: صدستون) مجموعهای از چند کاخ تو در تو در کنار دشت مرودشت و در کوهپایه کوه رحمت در استان فارس واقع در شهر مرودشت ایران است.
-
عشق رهی معیری و مریم فیروز؛ روایتی که خانواده شاعر آن را افسانه میخواند
تاریخ ایرانمحمد حسینی باغسنگانی، پژوهشگر ادب و هنر در یادداشتی به مناسبت بیست و چهارم آبان ماه، سالروز درگذشت محمدحسن رهی معیری، به «ماجرای عشق رهی معیری و مریم فیروز» پرداخته و آن را «دروغ عامهپسند» خوانده است.
-
میدان نقشجهان اصفهان در دوران محمدعلیشاه / عکس
تاریخ ایرانتصویری از میدان نقشجهان اصفهان را در سال ۱۲۸۶ شمی ملاحظه میکنید. میدان امام، یا میدان نقشجهان، میدان تاریخی مرکزی شهر اصفهان است که با نام رسمی میدان امام در سال ۱۳۵۸ در یونسکو به ثبت رسیده است. این میدان از طرحهای مهم شاه عباس برای توسعه پایتخت جدید خود بود. شواهد تاریخی گواه بر اهمیت تاریخی مکان این میدان از دوره سلجوقی به عنوان باغات حکومتی و نیز پیشینه موضوعی آن به عنوان میدان شهری در تداوم میدانهایی همچون میدان کهنه، میدان صاحبآباد تبریز و میدان سعادت قزوین است.
-
هدیه رهی معیری و روحالله خالقی به دکتر مصدق + سند
تاریخ ایراندر آبانماه ۱۳۳۰، همزمان با اوجگیری شور ملی ناشی از ملی شدن صنعت نفت، انجمن موسیقی ملی سرودی با شعر رهی معیری و آهنگسازی روحالله خالقی منتشر کرد که تصویر محمد مصدق بر جلد آن نقش بسته بود. «سرود نفت» با ستایش پیروزی ملت ایران و تأکید بر ضرورت حفظ دستاوردهای نهضت ملی، نمونهای کمتر شناختهشده از بازتاب تحولات سیاسی در موسیقی ایران است.
-
به مناسبت صدودوازدهمین سالمرگ
زندگی دوگانه ستارخان؛ قهرمان مشروطه با گذشتهای پرحاشیه
تاریخ ایرانستارخان، قهرمان انقلاب مشروطه و مدافع تبریز در دوران استبداد صغیر، پیش از آنکه به لقب سردار ملی شناخته شود، زندگی پرفرازونشیبی داشت؛ از راهزنی و زندان تا مبارزه با استبداد قاجار. زندگی او پس از پیروزی مشروطه نیز با حاشیه همراه بود؛ از انتصاب به حکومت اردبیل تا زخمیشدن در پارک اتابک و مرگ در تهران.
-
ملکه الیزابت اول؛ زنی که انگلستان را به قدرتی جهانی تبدیل کرد
تاریخ جهانوقتی الیزابت اول در سال ۱۵۵۸ به تخت سلطنت انگلستان رسید، کشوری را تحویل گرفت که گرفتار اختلافات مذهبی، بحرانهای سیاسی و تهدیدهای خارجی بود. او ۴۵ سال بر این کشور حکومت کرد؛ دورهای که با شکست ناوگان اسپانیا، گسترش تجارت دریایی، ظهور چهرههایی چون شکسپیر و آغاز رقابتهای استعماری همراه شد.
-
کشفِ ظروف ۱۵۰۰ ساله در آلمان
تاریخ جهانکشف پنج ظرف برنزی کمنظیر با قدمتی حدود ۱۵۰۰ سال در شمال آلمان، باستانشناسان را با گنجینهای ارزشمند از دوران باستان روبهرو کرده است. این مجموعه که ابتدا تصور میشد تنها سه ظرف باشد، به کمک فناوری اسکن و روشی ویژه برای بیرون آوردن اشیای آسیبپذیر از دل خاک شناسایی شد و شامل کاسهها، دیگها و یک الک برنزی سالم است.
-
خاطرات هاشمی ۲۵ خرداد ۱۳۸۲: آقای آقازاده درباره توقف غنیسازی در نطنز نوشته مدیران هنگام اقدام گریه میکردند
تاریخ ایرانگزارش آقای [غلامرضا] آقازاده [رئیس سازمان انرژی اتمی] درباره نحوه توقف کار غنیسازی در نطنز را خواندم که نوشته است، مدیران هنگام اقدام گریه میکردند و بسیار ناراحت بودند و خیلی بیشتر از آنچه که تعلیق گازدهی است، پیش رفتهاند؛ با اینکه رهبری از آقای آقازاده خواسته بودند که فقط تعلیق گازدهی را قبول داشته باشند.
-
هیتلر و لنی ریفنشتال، فیلمساز آلمانی، در سپتامبر ۱۹۳۴
تاریخ جهانآدولف هیتلر و لنی ریفنشتال، فیلمساز آلمانی، در سپتامبر ۱۹۳۴ و در جریان گردهمایی حزب نازی در نورنبرگ آلمان، در حالی که لبخند میزنند، در کنار یکدیگر دیده میشوند. این عکس در جریان گردهمایی سال ۱۹۳۴ گرفته شده و هیتلر را در کنار ریفنشتال و زنان محلی با لباسهای سنتی فولکلور آلمانی نشان میدهد. هیتلر امکانات گسترده و دسترسی مستقیم به نهادهای حکومتی را برای ساخت فیلم در اختیار ریفنشتال قرار داد. این حمایت، رابطه کاری نزدیکی میان آن دو شکل داد و مسیر فعالیت هنری ریفنشتال را با جنایتهای رایش سوم پیوند زد.
-
محمدعلی کلی در دوران تبعیض نژادی با نام کاسیوس به دنیا آمد/ او نامش را تغییر داد و اسلام آورد
تاریخ جهانمحمدعلی فقط یکی از بزرگترین بوکسورهای تاریخ نبود؛ او با تغییر نام، دفاع از باورهای دینی و مخالفت با جنگ ویتنام، به نمادی جهانی از شجاعت و ایستادگی تبدیل شد. کتاب «داستان محمدعلی» با روایت زندگی شخصی، مسیر حرفهای و مبارزههای مشهور او، تصویری از مردی ارائه میدهد که حتی در دشوارترین لحظات، ایمانش به خود را از دست نداد.
-
پنج دلیل شکست آلمان از اتحاد جماهیر شوروی در جبهه شرقی
تاریخ جهانحمله آلمان نازی به اتحاد جماهیر شوروی در ژوئن ۱۹۴۱ با پیشرویهای برقآسا آغاز شد، اما چهار سال بعد، ارتش سرخ در برلین حضور داشت و هیتلر خودکشی کرده بود. شکست آلمان در جبهه شرقی حاصل مجموعهای از اشتباهات راهبردی، مشکلات تدارکاتی، سرمای مرگبار روسیه، توان صنعتی شوروی و مقاومت مردمی بود که محاسبات هیتلر را به شکست کشاند.
-
یادداشتهای علم، چهارشنبه ۲۴ آبان ۱۳۵۱: شاه گفت دیگر روزنامهنگار خارجی نمیپذیرم
تاریخ ایران«صحبت بر سر این بود که شاهنشاه میفرمودند: «دیگر من روزنامهنگار خارجی نمیپذیرم و مصاحبه نمیکنم، مگر خودم آنها را خواسته باشم.» بعد هم یک وزیر انگلیسی ضمن مصاحبه در تلویزیون بیبیسی و صحبت درخصوص دوگل گفته بود، از مردان کالیبر چرچیل و دوگل فقط شاه ایران باقی ماندهاند. خوب شد من این موضوع را شنیده بودم. چون شاهنشاه میخواستند گفته شود؛ ولی نمیخواستند خودشان بفرمایند. من تعریف کردم.»
-
نمایشگاه تازه کاریکاتورهای هیتلر در آلمان
تاریخ جهاننمایشگاه تازه کاریکاتورهای آخیم گرزر در آلمان، بار دیگر موضوع بازنمایی هیتلر در قالب طنز را به بحث گذاشته است؛ آثاری که با به تصویر کشیدن زندگی روزمره و رفتارهای مضحک دیکتاتور نازی، تصویر تبلیغاتی او را به چالش میکشند. این نمایشگاه در مرکز مستندسازی اوبرزالزبرگ برگزار میشود و همزمان پرسشی تاریخی و اخلاقی درباره مرز میان تمسخر هیتلر و کماهمیت جلوه دادن جنایتهایش مطرح میکند.
-
عباس شیرخدا: تختی در گوشم گفت برای من نخوان
تاریخ ایرانعباس شیرخدا، مرشد نامآشنای ورزش باستانی ایران، بیش از ۶۰ سال با صدای ضرب و شاهنامهخوانی، صبحگاه ایرانیان را همراهی کرده است. او که در محله بازارچه سعادت تهران بزرگ شده و همسایه غلامرضا تختی بوده، خاطراتی شنیدنی از رفاقت با جهانپهلوان، منش جوانمردی او و روزهایی روایت میکند که زورخانه و پهلوانی بخشی جداییناپذیر از زندگی مردم جنوب تهران بود.
-
سکوت کتیبههای سلطنتی در بابل هخامنشی
تاریخ ایرانفتح بابل به دست کوروش در سال ۵۳۹ پیش از میلاد، آغاز مواجهه امپراتوری هخامنشی با یکی از کهنترین تمدنهای جهان را رقم زد. پژوهشهای تازه درباره «سکوت کتیبهای» در بابل نشان میدهد که چرا در مقایسه با سنت پادشاهان پیشین، آثار سلطنتی پارسی اندکی در فضای شهری این شهر بر جای مانده و این غیبت چه معنایی میتواند داشته باشد.
-
مزرعهای که الهامبخش قلعه حیوانات شد
تاریخ جهانپیوند جورج اورول با منطقه کِنت در انگلستان، از اقامت در مزرعههای محلی و کارگری در مزارع رازک تا بستری شدن در بیمارستانی ویژه بیماران مبتلا به سل امتداد دارد؛ ارتباطی کمتر شناختهشده که به گفته یک مورخ محلی، ممکن است در شکلگیری فضای رمان مشهور «قلعه حیوانات» نیز تأثیر گذاشته باشد.
-
دویست سال از تولد عکاسی گذشت؛ هنری که بارها خبر مرگش اعلام شد
تاریخ جهانعکاسی در دو قرن گذشته بارها با ظهور فناوریهای تازه، از سینما و تلویزیون گرفته تا اینترنت و هوش مصنوعی، در معرض تهدید قرار گرفته و حتی پایان عمر آن پیشبینی شده است. با این حال، این هنر همچنان جایگاه خود را در ثبت واقعیت، روایت تاریخ و حفظ خاطره جمعی بشر حفظ کرده است. دویستمین سالگرد پیدایش عکاسی فرصتی برای مرور مسیر پرفرازونشیب این رسانه تصویری است.
-
محمدکریم خان مختارالسلطنه رئیس نظمیه ایران در دوره مظفرالدینشاه/ عکس
تاریخ ایرانتصویری از محمدکریم خان مختارالسلطنه رئیس نظمیه کل ایران را در اواسط دهه ۱۲۷۰ خواهید دید. محمدکریمخان میرپنجه (میرپنج از القاب پیش پا افتاده عصر قجر است، که مورد توجه نبود.) با القاب نیرالسلطنه (این لقب از آن مادر نایبالسلطنه و زن ناصرالدینشاه هم بود) منظمالسلطنه، مختارالسلطنه و سردار منصور از رجال دوره ناصری و مظفری است. وی از سال ۱۲۸۲ق. در عصر ناصری با ورود به خدمت نظام کار خود را در دستگاه قجر آغاز کرد و تا سال ۱۳۱۷ که از سمت ریاست نظمیه و احتسابیه استعفا کرد در مناصب مختلف به کار ادامه داد و به سال ۱۳۲۱ق. در عهد سلطنت مظفرالدین شاه در گذشت.
-
از بزچرانی قذافی تا رمان عاشقانه موسولینی؛ نگاهی به اولین شغل ۹ دیکتاتور جهان
تاریخ جهانبسیاری از دیکتاتورهای مشهور جهان پیش از رسیدن به قدرت و تبدیلشدن به چهرههایی تأثیرگذار در تاریخ سیاسی، زندگی حرفهای کاملا متفاوتی داشتند؛ از نانوا و معلم گرفته تا نقاش، پزشک، نویسنده، پستچی و بزچران. نگاهی به زندگی ۹ دیکتاتور مشهور نشان میدهد آنها پیش از ورود به عرصه سیاست و قدرت، چگونه روزگار میگذراندند و چه مشاغلی داشتند.
-
کاروانسرای مادرشاه در دوران قاجار
تاریخ ایرانتصویری از محوطه بیرونی کاروانسرای مادرشاه در مورچه خورت اصفهان را در سال ۱۲۸۶ شمسی ملاحظه میکنید. کاروانسرای مادرشاه یا کاروانسرای مورچهخورت مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان شاهینشهر، روستای مورچهخورت و در کیلومتر ۵۰ جاده اصفهان – دلیجان قرار دارد. این اثر در سال ۱۳۸۴ با شماره ثبت ۱۳۶۵۷ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست.
-
خروشچف آمریکا را به یک مسابقه موشکی دعوت کرد؛ ۲۴ آبان ۱۳۳۶
تاریخ جهاندر اوج جنگ سرد و همزمان با افزایش نگرانیها درباره برتری نظامی شوروی، نیکیتا خروشچف آمریکا را به رقابت موشکی دعوت کرد و هشدار داد که در صورت وقوع جنگ، موشکهای شوروی میتوانند خاک آمریکا را هدف قرار دهند. این اظهارات در پی انتشار گزارشی درباره عقبماندگی تسلیحاتی آمریکا، به بحثی گسترده درباره «شکاف موشکی» میان دو قدرت تبدیل شد.
-
وینستون چرچیل در جوانی و در حال قدم زدن در لندن به همراه همسرش؛ سال ۱۲۸۸ / عکس
تاریخ ایرانتصویری دیده نشده از وینستون چرچیل و کلمنتین هوزیر را در لندن و در سال ۱۹۱۰ میلادی بینید. سر وینستون لئونارد اسپنسر چرچیل (۳۰ نوامبر ۱۸۷۴ – ۲۴ ژانویه ۱۹۶۵) سیاستمدار، افسر ارتش و نویسنده بریتانیایی بود. او طی سالهای ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۵، یعنی در طول جنگ جهانی دوم، و بار دیگر بین سالهای ۱۹۵۱ تا ۱۹۵۵ نخستوزیر بریتانیا بود.
-
خاطرات هاشمی ۲۴ آبان ۱۳۸۲: آب هیرمند که سه سال قطع بود، بار دیگر وارد زابل شده
تاریخ ایراندر افغانستان هم وضع به وخامت نزدیک میشود. ملاعمر [رهبر طالبان] پیام داده مبارزه را تشدید کرده است. امروز آب هیرمند که سه سال قطع بود، بار دیگر وارد زابل شده است.
-
کتابهای تاریخی در محاصره کتابسازی و آثار غیرعلمی
تاریخ ایرانهمزمان با برگزاری سیوچهارمین دوره هفته کتاب، رضا مختاری اصفهانی، دانشآموخته تاریخ و سندپژوه، از مشکلات اقتصاد نشر، ضعف نگارش در آثار تاریخی، غلبه ترجمه بر تألیف و آسیب کتابسازی میگوید و در عین حال، چند اثر تازه و قابل توجه تاریخی را معرفی میکند.
-
خرمنکوبی در چهارمحال و بختیاری؛ دوران قاجار / عکس
تاریخ ایرانتصویری از خرمنکوبی در فصل برداشت محصول در اطراف شهر چالشتر را در سال ۱۲۸۶ شمسی ملاحظه میکنید. خرمنکوبی یکی از مراحل مهم پس از برداشت محصولاتی مانند گندم و شلتوک است که با هدف جداسازی دانهها از ساقه و کاه انجام میشود. در این فرآیند، ساقههای محصولات کشاورزی کوبیده میشوند تا دانههای غلات از سایر بخشهای گیاه جدا شوند. به این عمل «خرمنکوبی» و به وسیلهای که برای انجام آن به کار میرود، «خرمنکوب» گفته میشود.
-
سایه چنگیزخان بر فراز کرملین؛ ریشههای مغولی استبداد در روسیه مدرن
تاریخ جهانتهاجم مغولها به سرزمینهای روس در قرن سیزدهم، تنها به ویرانی شهرها و سقوط شاهزادهنشینها محدود نماند، بلکه مسیر تاریخ اروپای شرقی را برای همیشه تغییر داد. باتو خان با بنیانگذاری اردوی زرین، نظامی از قدرت سیاسی، مالیاتستانی و تجارت ایجاد کرد که بیش از دو قرن دوام آورد و بهطور ناخواسته زمینههای شکلگیری دولت متمرکز روسیه و قدرتگیری مسکو را فراهم ساخت.
-
اکبر گلپایگانی آبان ۱۳۵۶: وقتی کار هنری را آغاز کردم ۱۹ ساله بودم و تا آن موقع ده سال تعلیم آواز دیده بودم
تاریخ ایراناکبر گلپایگانی، خواننده سرشناس موسیقی ایرانی، در گفتوگویی با مجله «زن روز» در ۲۱ آبان ۱۳۵۶، از زندگی خانوادگی، همسرش گلرخ و دو دخترش گفت. او که از ۱۹ سالگی فعالیت هنری را آغاز کرده بود، در این مصاحبه از تجربههایش در موسیقی و تجارت، انتقاد از وضعیت موسیقی ایران و ضرورت نوآوری در میان خوانندگان جوان سخن گفت.