امیرمسعود عابدین: موتورسیکلت برای بسیاری از افراد وسیلهای برای رفت و آمد روزانه و حتی ابزار اصلی کسب درآمد است. همین موضوع باعث میشود تا یک تصادف، حتی اگر خسارت ظاهری زیادی به موتور وارد نکند، تبعات مالی قابلتوجهی داشته باشد.
اهمیت این موضوع وقتی بیشتر مشخص میشود که بدانیم در سال ۱۴۰۴، ۱۹ هزار و ۵۴۰ نفر در حوادث رانندگی کشور جان خود را از دست دادهاند. در تهران نیز طبق اعلام پلیس راهور، موتورسواران در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۴ درصد متوفیان تصادفات پایتخت را تشکیل دادهاند. پلیس همچنین اعلام کرده بود که در ماههای ابتدایی سال ۱۴۰۵، تعداد متوفیان تصادفات موتورسیکلت در تهران نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۹ درصد کاهش داشته است.
اما یک تصادف برای یک موتورسوار دقیقا چه هزینههایی میتواند داشته باشد؟
۱. هزینه درمان و آسیبهای بدنی
اولین و مهمترین هزینه، آسیبهای بدنی است.
موتورسوار برخلاف سرنشین خودرو، بدنهای در اطراف خود ندارد و در بسیاری از تصادفها مستقیما با خودرو، آسفالت یا موانع کنار خیابان برخورد میکند. شکستگی دست و پا، آسیب به شانه و زانو، جراحتهای پوستی و در موارد شدیدتر آسیبهای سر و ستون فقرات، میتوانند هزینه و دوره درمان قابلتوجهی ایجاد کنند.
قانون بیمه شخص ثالث برای راننده مسبب حادثه نیز پوشش جداگانهای در نظر گرفته است. طبق ماده ۳ قانون، دارنده وسیله نقلیه باید برای خسارتهای بدنی وارد شده به راننده مسبب حادثه، حداقل به میزان دیه مرد مسلمان در ماه غیرحرام، بیمه حوادث راننده دریافت کند.
در سال ۱۴۰۵، دیه کامل در ماههای غیرحرام ۲۱ میلیارد ریال، معادل ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان اعلام شده است. البته مبلغ قابل پرداخت در یک حادثه به نوع و میزان آسیب و مقررات مربوط بستگی دارد و نباید این عدد را به معنای پرداخت خودکار ۲٫۱ میلیارد تومان برای هر نوع آسیب دانست.
۲. از دست دادن درآمد در دوران درمان
این هزینه شاید روی هیچ فاکتور پزشکی نوشته نشود، اما برای بسیاری از موتورسواران یکی از مهمترین تبعات اقتصادی تصادف است.
فرض کنید فردی با موتورسیکلت برای پیک، ارسال کالا، جابهجایی مسافر یا هر شغل دیگری کار میکند. اگر بر اثر تصادف چند هفته نتواند موتورسواری کند، علاوه بر هزینههای درمان، درآمد روزهای کاری خود را هم از دست میدهد.
بیمه شخص ثالث را نباید با بیمهای که قرار است تمام زیانهای اقتصادی فرد را جبران کند اشتباه گرفت. پوشش قانونی بیمه، عمدتا حول خسارتهای بدنی و مالی موضوع قانون تعریف شده است و از دست رفتن درآمد روزهای کاری لزوما معادل یک خسارت قابل پرداخت از محل بیمه شخص ثالث نیست.
به همین دلیل، برای یک موتورسوار حرفهای، هزینه واقعی تصادف میتواند بسیار بیشتر از مبلغ تعمیر موتور باشد.
۳. هزینه تعمیر یا جایگزینی قطعات موتورسیکلت
خود موتورسیکلت هم ممکن است در تصادف آسیب ببیند؛ از شکستگی فلاپ و چراغ گرفته تا آسیب به فرمان، دوشاخ، رینگ، باک، شاسی یا قطعات فنی.
نکته مهم این است که بیمه شخص ثالث برای جبران خسارت شخص ثالث طراحی شده است. بنابراین اگر خود موتورسوار مقصر حادثه باشد، نباید انتظار داشته باشد خسارت وارد شده به موتورسیکلت خودش از محل بیمه شخص ثالث پرداخت شود. قانون نیز راننده مسبب حادثه را از تعریف «شخص ثالث» خارج کرده است.
به همین دلیل، داشتن بیمه شخص ثالث به معنی بیمه بودن خود موتورسیکلت در برابر همه خسارتهای تصادف نیست.
۴. خسارت مالی به خودرو یا اموال دیگران
گاهی در یک تصادف، خود موتورسوار آسیب چندانی نمیبیند اما موتورسیکلت به یک خودرو، موتورسیکلت دیگر یا حتی اموال عمومی خسارت میزند.
در اینجا موضوع کاملا متفاوت است. قانون، دارندگان وسایل نقلیه را مکلف کرده است وسیله نقلیه خود را در برابر خسارتهای بدنی و مالی واردشده به اشخاص ثالث بیمه کنند. بنابراین اگر راکب مقصر باشد، خسارت واردشده به طرف مقابل در چارچوب تعهدات بیمهنامه شخص ثالث قابل جبران است.
اما اینجا یک نکته مهم وجود دارد: بیمه تا سقف تعهدات بیمهنامه مسئولیت دارد.
در سال ۱۴۰۵، حداقل تعهد مالی بیمه شخص ثالث ۷۰ میلیون تومان تعیین شده است و مالک میتواند پوشش مالی بالاتری انتخاب کند. بنابراین برای موتورسیکلتی که در یک تصادف با خودروی گرانقیمت یا چند وسیله نقلیه برخورد میکند، میزان تعهد مالی بیمهنامه اهمیت زیادی پیدا میکند.
۵. خسارت بدنی به عابر، سرنشین یا راننده وسیله نقلیه مقابل
یک تصور اشتباه این است که چون موتورسیکلت وسیلهای کوچکتر از خودرو است، خسارتهای ناشی از تصادف آن هم معمولا محدود خواهد بود. در حالی که یک برخورد با عابر پیاده یا موتورسوار دیگر میتواند خسارت بدنی بسیار سنگینی ایجاد کند.
قانون بیمه شخص ثالث، خسارتهای بدنی اشخاص ثالث را پوشش میدهد و «شخص ثالث» هر فردی است که در اثر حادثه مشمول قانون دچار خسارت بدنی یا مالی شود؛ راننده مسبب حادثه از این تعریف خارج است.
بنابراین اگر راکب موتورسیکلت مقصر حادثه باشد و فرد دیگری آسیب ببیند، اصل وجود بیمه شخص ثالث میتواند از تحمیل مستقیم یک هزینه بسیار سنگین به راکب جلوگیری کند؛ البته در حدود مقررات و تعهدات بیمهنامه. همین موضوع یکی از دلایل اصلی اجباری بودن بیمه شخص ثالث برای موتورسیکلتهاست.
۶. هزینههای ناشی از نداشتن بیمهنامه معتبر
شاید برخی موتورسواران به دلیل استفاده محدود یا قدیمی بودن موتور تصور کنند بیمه شخص ثالث آن اهمیت چندانی ندارد، اما قانون در این زمینه استثنایی برای موتورسیکلتهای کماستفاده قائل نشده است.
طبق قانون، دارندگان وسایل نقلیه موضوع قانون، از جمله موتورسیکلتها، مکلف به تهیه بیمه شخص ثالث هستند. همچنین ارائه برخی خدمات و رفع توقیف وسیله نقلیه فاقد بیمهنامه معتبر نیز با محدودیت قانونی مواجه است.
مشکل اصلی زمانی خود را نشان میدهد که موتورسیکلت فاقد بیمه در یک حادثه مقصر باشد. در چنین شرایطی، دیگر پوشش معمول بیمه شخص ثالث برای جبران خسارت وجود ندارد و ممکن است تبعات مالی حادثه مستقیما متوجه مسئول حادثه شود.
به زبان ساده، صرفهجویی در هزینه بیمه میتواند در صورت وقوع یک تصادف سنگین، به هزینهای بسیار بزرگتر تبدیل شود.
۷. هزینههای جانبی بعد از حادثه؛ از حمل موتور تا تجهیزات آسیبدیده
هزینه تصادف همیشه در قبض تعمیرگاه یا بیمارستان خلاصه نمیشود.
اگر موتورسیکلت بعد از حادثه قابل حرکت نباشد، هزینه انتقال آن، نگهداری یا تعمیرات اولیه میتواند به هزینههای راکب اضافه شود. از طرف دیگر، تجهیزات شخصی مانند کلاه ایمنی، لباس مخصوص، دستکش یا سایر تجهیزات محافظ نیز ممکن است در حادثه آسیب ببینند و نیاز به تعویض داشته باشند.
البته اینکه هرکدام از این هزینهها از محل بیمه قابل جبران باشد یا نه، به نوع خسارت، شرایط حادثه و مفاد بیمهنامه بستگی دارد؛ بنابراین نباید از قبل فرض کرد که تمام هزینههای جانبی تصادف توسط بیمه پرداخت میشود.
چرا بیمه شخص ثالث برای موتورسیکلت اهمیت بیشتری پیدا میکند؟
برای یک موتورسوار، بیمه شخص ثالث فقط یک مدرک اجباری برای تردد نیست. این بیمه در صورت وقوع حادثه میتواند بخش بزرگی از ریسک مالی ناشی از آسیب به دیگران را پوشش دهد.
در عین حال، باید تفاوت دو موضوع را هم در نظر گرفت: خسارت واردشده به دیگران و خسارت واردشده به خود راکب یا موتورسیکلتش.
شخص ثالث برای جبران خسارت اشخاص ثالث طراحی شده و راننده مسبب حادثه در این تعریف قرار نمیگیرد؛ برای آسیب بدنی راننده مسبب، پوشش حوادث راننده پیشبینی شده است. خسارت خود موتورسیکلت نیز موضوع جداگانهای است و نباید صرفاً با داشتن بیمه شخص ثالث، آن را بیمهشده فرض کرد.
یک تصادف کوچک هم میتواند هزینه بزرگی داشته باشد
موتورسیکلت شاید وسیلهای ارزانتر از بسیاری از خودروها باشد، اما هزینه یک تصادف لزوماً به ارزش خود موتور محدود نمیشود.
آسیب بدنی، از دست رفتن درآمد، تعمیر موتورسیکلت، خسارت به خودرو یا اموال دیگران، آسیب به اشخاص ثالث و هزینههای جانبی، همگی میتوانند در یک حادثه وارد معادله شوند.
به همین دلیل، بهتر است موتورسوار قبل از وقوع حادثه، از معتبر بودن بیمه شخص ثالث و میزان تعهدات آن مطمئن شود و فقط به ارزانترین گزینه توجه نکند. در سال ۱۴۰۵ حداقل تعهد مالی شخص ثالث ۷۰ میلیون تومان است، اما انتخاب پوشش مالی بالاتر میتواند برای برخی موتورسواران، بهویژه در شهرهای پرترافیک و هنگام تردد در کنار خودروهای گرانقیمت، اهمیت بیشتری داشته باشد.
اگر قصد خرید یا تمدید بیمه شخص ثالث یا بیمه بدنه خودرو را دارید، میتوانید گزینههای بیمه را از طریق «بیمه شو» بررسی و مقایسه کرده و از تخفیفات آن بهرهمند شوید.
۳۲۲
نظر شما