۰ نفر
۱ بهمن ۱۳۹۷ - ۱۰:۳۱
مصحفی با نام شهیدان حرم

هادی انصاری: دیروز یکشنبه ۳۰ دی ماه سال ۱۳۹۷ شمسی ، به دعوت آقای دکتر رهردار ، برای دیدن مصحف شریفی که به قلم ۳۰ نفر از کاتبان قرآن کریم که از خوشنویسان کشور در این زمینه بشمار می روند ، کتابت شده است ، به مرکز ( دار الکتابه ) رفتم.

دار الکتابه زیر مجموعه ای از مرکز چاپ ونشر قرآن جمهوری اسلامی ایران است که با نظر رهبر معظم انقلاب مبنی بر إحیاء سنًت کتابت قرآن کریم وبا هدف « إحیاء نهضت قرآن نویسی » در سال ۱۳۹۰ شمسی تاسیس گردیده است. این مجموعه ، ساختمانی در ضلع شمالی محوطه مصلای امام خمینی در تهران را در اختیار گرفته است.

کتابت قرآن یکی از موضوعات بنیادین در علوم قرآنی و مجموعه علوم و معارف اسلامی است و علم قرائات و نیز علم «رسم المصحف» یا علم «مرسوم الخط» جایگاه و نقش مهمی در ارتباط با حفظ اصالت و جاودانگی قرآن بر عهده دارند.

محققان درباره اولین نویسنده وحی در مکه نام «عبدالله بن سعد» و راجع به نخستین نویسنده وحی در مدینه نام «ابیّ بن کعب» را به میان می‌آوردند. بر اساس روایات ،آن که بیش از همه به نگارش وحی موفق بود، در مرحله اوّل حضرت  علی بن ابی طالب ع و سپس زید بن ثابت می‌باشد، چون این دو بیش از دیگران، ملازم پیامبر ص بوده اند. نویسندگان وحی قرآن را بر استخوان کتف و پوست و چوب می‌نوشتند و نوشته‌ها را در جایی جمع می‌ نمودند.

در آغاز خطً کوفی وسپس خطً ریحان در نوشتن قرآن بکار گرفته شد که از سده سوم تا پنجم هجری ، خطً ریحان که به خطً محقق بسیار شبیه بود ادامه یافت. از این پس بود که بتدریج این خطوط ،جای خود را به خطً محقق داد بطوریکه بایسنقر میرزا ، در قرن نهم ، قرآن خوش خطً وهنرمندانه خود را به خطً محقق نگاشت.

خط نسخ از اواخر سده دوم هجری به بعد رایج شد و از اواخر سده سوم هجری رواج کامل یافت و به تمام سرزمین‌های شرقی که تحت تسلط اسلام بودند گسترش یافت. این خط رفته رفته برای کتابت قرآن، جای خطوط دیگر نظیر کوفی یا محقق را گرفت و از سده پنجم هجری اغلب قرآن‌ها با این خط نگارش یافت و از آن زمان تاکنون نزدیک به ۱۰۰۰ سال است که در کتابت قرآن اغلب از این خط استفاده شده‌است. ایرانیان شیوه ویژه خود را در نسخ دارند و میرزا احمد نیریزی (۱۰۸۷-۱۱۵۵ قمری) از بزرگترین خوشنویسان نسخ‌نویس بوده‌است.


خط ثلث یکی از خطوط زیبای اسلامی است که در کتابت قرآن استفاده شده و از خطوطی است که ابن مقله آن را تنظیم و منزه کرد. به سبب آنکه از خط ثلث خطوط دیگری را به‌وجود آورده‌اند به آن «ام‌الخطوط» گفته‌اند. از خط ثلث اغلب در نگارش کتیبه‌های مختلف در بناها یا در کتیبه‌های سرسوره‌ها استفاده می‌شود و در قرن‌های مختلف از این خط زیبا در نگارش کتیبه‌های اسلامی در اماکن مقدسه و مذهبی و کاشی‌کاری‌ها به کار رفته‌است و در کتابت متن قرآن نمونه‌های زیادی از این خط در دست نیست. خطاطان زیادی در نگارش این خط کوشش کرده‌اند که بعضی از آن‌ها عبارتند از: یاقوت مستعصمی، عبدالله صیرفی، ابراهیم بن شاهرخ، اسدالله کرمانی، علیرضا عباسی.

بطور کلی می توان گفت که کتابت قرآن کریم، بصورت زیبا وهنرمندانه در طول تاریخ از آن ایرانیان بوده است که متاسفانه به علًت بی توجهی به این فنً وهنر در دوقرن اخیر ، کتابت قرآن به ترکیه وهند وجز اینها منتقل گردید وهنر کتابت قرآن کریم که در طول تاریخ بیش از هزار ساله ، همواره از آن خوشنویسان ایرانی بود به بوته فراموشی سپرده شد. خوشبختانه در این دهه اخیر وبا عنایت وتوجه شخص رهبر معظم انقلاب ، تلاش وفعالیتهایی چشمگیر در این راستا صورت پذیرفته وامید آن می رود  که بتوان از این توان نهفته در خوشنویسان ایرانی ، بهره کامل گرفته ودوباره جایگاه کتابت هنرمندانه وزیبای خوشنویسان ایرانی را به جهان اسلام بازگردانند.

به هر تقدیر پس از ورود ، مورد استقبال ولطف آقای مهدی بابایی مدیر اجرایی (دار الکتابه) ودکتر رهردار قرار گرفتم. به اهداف تشکیل این مجموعه وفعالیتهای این مرکز در طول هفت سال گذشته که از عمر آن سپری می گردد ، گوش فرا دادم. به گفته جناب بابایی ، از سیصد نفر خوشنویس در ایران ، پس از آزمون ، یکصد نفر را انتخاب کرده وبا قرار دادن دوره های آموزشی ویژه ، سعی بر آن دارند که این هنر وافتخار کتابت مصحف شریف را دوباره در کشور گسترش دهند.
این مرکز تاکنون بیش از پنج مصحف شریف را کتابت نموده که یکی از آنها، به رسم الخطً هندی بوده که از آن استقبال فراوانی گردیده است. به گفته آقای بابایی ، در سال گذشته ،ایران میزبان صاحبنظران وکارشناسان رسم الخطً
قرآنی در جهان اسلام بوده اند که در این راستا در نظر دارند قرآنی ویژه برای جهان اسلام به نگارش در آورند که تحقق این آرزو ، از چند سو دست آوردهای گسترده ای را برای شیعه وجمهوری اسلامی به همراه خواهد داشت که بنظر می رسد با وجود عربستان ونفوذ فرهنگ وهابیان در جهان اسلام ، کاری بس دشوار خواهد بود.

پس از گوش فرا دادن به توضیحات این دوعزیز ، سرانجام دیدگانم به مصحف شریف که توسط سی نفر از خوشنویسان ، کتابت شده است متبرک گردید. این مصحف که با سی خط از خوشنویسان که یک نفر از آنان بانویی بوده که ظاهرا زیباترین خط نیز از آن وی می باشد ، در ۷۸۷ صفحه به نگارش در آمده است. وزن مصحف بیش از بیست وپنج کیلو گرم بوده و ویژگیهای منحصر به خود را دارد.


به پاس مجاهدت‌های مدافعان حرم ، هر صفحه از این قرآن به نام یکی از شهدای مدافع حرم  از ملیت های مختلف مزین گردیده است.از آنجا که گاه در یک صفحه نام سه تن از یک خانواده وجز اینها نگاشته شده است ، در مجموع نام ۹۰۰ نفر از شهدای حرم ودیگر شهدای مدافع از حریم اهل بیت را بر صفحات این مصحف ،ملاحظه می نماییم. در صفحه شماره ۴۰۰ این مصحف ، نام شهید آیة الله سید محمد باقر حکیم را مشاهده نمودم. نام بسیاری از شهدای آشنا را دیدم که این خود طرحی نو وزیبا در این راستا بشمار می آید. این مصحف مطهر به نیت اهداء به آستان مقدس حضرت موسی بن جعفر ( ع) و حضرت جواد الائمه (ع) نگارش شده است که بر روی جلد وزین آن نیز بدان اشاره گردیده است.

در پایان دکتر رهدار تابلوی دستنویس زیبایی از سوره یاسین را به رسم یادگار به اینجانب هدیه نمود و توفیق برنامه ریزی دیدار مراجع وبزرگان وشخصیت های برجسته عراق وتولیت آستانه های نجف اشرف وکربلا وسامراء ودر پایان کاظمین از این مصحف ویژه ومبارک که طی مراسمی در آنجا از آن پرده برداری می گردد ، به اینجانب واگذار  گردید که امیدوارم توفیق خدمت به قرآن را داشته باشم.

کد خبر 1224390

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 1 =