در بین زلزله‌شناسان این بحث درگرفته که آیا زمین‌لرزه‌های بسیار بزرگ سالیان اخیر، تنها یک تصادف و پیک آماری هستند یا نشان از رخدادهای بزرگ‌تری دارند؟

مجید جویا: از اواخر سال 2004 / 1383، سیلی از زلزله‌های بزرگ و سونامی‌های پیامد آنها، دنیا را تکان داده است، ابتدا تمام آب اقیانوس را به جزایر اندونزی کوبید، سپس شیلی را زیرورو کرد، و در نهایت هم آن بر سر ژاپن آورد که دیدیم و خواندیم. زلزله‌هایی با این قدرت، به ندرت رخ می‌دهند: از سال 1900 تاکنون، تنها 7 زلزله با قدت بیش از 8.8 ریشتر (زمین‌لرزه‌ای که شیلی را لرزاند) در سراسر زمین ثبت شده‌اند.

پس چه شده که سه تا از این هفت زمین‌لرزه تنها در یک بازه زمانی نسبتا محدود شش سال رخ داده‌اند؟ در حالی که برخی از دانشمندان ادعا می‌کنند که این «ابر لرزه‌ها» ممکن است پیش‌قراولان طوفانی از زمین‌لرزه‌های بسیار بزرگ باشند، خیلی‌های دیگر به توضیح دیگری باور دارند که بر مبنای آن، موجی از زلزله‌های بزرگ که زمین را فرا گرفته ، چیزی بیش از یک نوسان آماری نیست.

به گزارش نیچر، چارلز بیوف، زلزله‌شناس بازنشسته سازمان زمین شناسی ایالات متحده (USGS) در دنور کلرادو می‌گوید سیل اخیر زلزله‌ها در اقصی نقاط زمین، تا حد زیادی شبیه به مجموعه زلزله‌هایی است که در نیمه قرن گذشته رخ داده ات. زمین‌لرزه‌های آن دوره که شامل 3 زمین‌لرزه با قدرت بیش از 9 ریشتر بود، ابتدا کامچاتکا، بعد شیلی و در نهایت آلاسکا را در یک بازه زمانی 12 ساله لرزاند. به گفته بیوف که در گردهمایی سالیانه انجمن زلزله شناسان امریکا در ممفیس تنسی سخن می گفت، احتمال این که زلزله‌هایی با چنین قدرتی در چنان بازه زمانی کوتاهی رخ دهند کمتر از 4 درصد است.

در به‌روزرسانی تحلیلی که اولین بار در ژوئن 2005 / خرداد 1384 منتشر شد، بیوف و همکارش دیوید پرکینز، از زمین‍‌شناسان سازمان زمین‌شناسی امریکا، ادعا کرده‌اند که دور تازه زمین‌لرزه‌های بزرگ شاید نشان‌دهنده آغاز یک دوره از ابر لرزه‌ها در سراسر زمین باشد. به گفته بیوف، با توجه به مدل طراحی شده آن دو، احتمال این که یک زمین‌لرزه دیگر با قدرت یبش از 9 ریشتر یا بیشتر در 6 سال آینده رخ دهد، تقریبا 63 درصد است.

با در نظر گرفتن گزارش‌هایی که اکنون دانشمندان در مورد قدرت شگرف زلزله 9.0 ریشتری توهوکو که در 11 مارس 2011/ 20 اسفند 1389 ژاپن را درهم نوردید، می‌دهند، این هشدار ترسناک‌تر به نظر می‌رسد. در جریان این همایش، پژوهشگران اعلام کردند که شوک اصلی زمین‌لرزه، یک واسطه زلزله‌ای تا پیش‌از این قفل شده را، در ناحیه‌ای به درازای 250 کیلومتر و پهنای 170 کیلومتر دچار گسست کرد. به رغم این‌که قسمت عمده انرژی زلزله در دو دقیقه اول آن آزاد شد، پس‌لرزه‌های متعدد (که خیلی از آنها بیش از 6.4 ریشتر قدرت داشتند) در 20 دقیقه پس از آن رخ دادند. به گفته پژوهشگران، زمین‌لرزه و پس‌لرزه‌های آن، روی هم رفته مناطقی را دچار گسست کرد که تا پیش از آن، در 5 زلزله جداگانه می‌لغزیدند. در نتیجه، کل منطقه شمالی هونشو که بزرگ‌ترین جزیره ژاپن است، تقریبا یک متر به سمت شرق جابجا شد، در حالی که ناحیه‌ای که کم‌ترین فاصله را با مرکز زلزله داشت، 5.4 متر به طور افقی جابجا شد و یک متر هم از ارتفاع آن کاسته شد؛ و این فرونشست ناگهانی، سبب افزایش خسارات سونامی مرگباری شد که دقایقی بعد جزیره را در نوردید.

با این وجود، به گفته خیلی از دانشمندان، همسانی ظاهری چنین ابر لرزه‌هایی، که شامل زلزله‌های اخیر در اندونزی، شیلی و ژاپن می‌شود، می‌تواند بدون هیچ ارتباط مستقیمی بین آنها رخ داده باشد. ریچارد آستر، پژوهشگر ژئوفیزیک در موسسه معدن‌کاوی و فناوری نیومکزیکو می‌گوید: «هنگامی که شما تست‌های آماری انجام می‌دهید، غالبا به اعداد هیجان‌انگیزی می‌رسید». این خوشه‌بندی‌ها را می‌توان در مورد زلزله‌های کوچک هم انجام داد. از سال 1900، تنها 4 زلزله با قدرت بیش از 8.5 ریشتر اتفاق افتاده است. وی می‌افزاید در حالی‌که زلزله‌شناسی مدرن تنها کمی بیش از یک قرن قدمت دارد، فرایندهای زمین‌شناختی که منجر به وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ می‌شوند، بیش از صدهاهزار سال زمان برده‌اند تا به اینجا رسیده‌اند.

به دنبال الگو
در یک تحقیق دیگر، اندرو مایکل، زلزله‌شناس سازمان زمین‌شناسی امریکا در منلوپارک کالیفرنیا، داده‌های مربوط به زلزله‌های بزرگ را بررسی کرد تا شواهدی از خوشه‌های زلزله‌ای و ارتباط بین آنها پیدا کند. به جای استفاده از یک حد مشخص برای دامنه زلزله، او تحلیل‌های آماری متعددی را با استفاده از حدهای پایینی متفاوت قدرت زلزله انجام داد تا به الگویی برای زلزله‌هایی که در بازه‌های زمانی چند ماهه تا چند ساله رخ داده بودند برسد؛ و البته هیچ چیزی پیدا نکرد. او می‌گوید: «من خیلی چیزها را آزمودم و هیچ دلیلی نیافتم که به استناد آن بتوانم تصادفی بودن این خوشه‌ها را رد کنم.»

البته این بدان معنی نیست که زلزله‌های بزرگ، سبب تحریک فعالیت‌های زمین‌شناختی دیگر نمی‌شوند. تقریبا 4 ماه بعد از این که زلزله سال 2004 اندونزی را لرزاند، زلزله دیگری با دامنه 8.6 ریشتری، درست در همان ناحیه رخ داد که به گفته دانشمندان، نتیجه باز توزیع فشار در زیر پوسته زمین در اثر زلزله اول بود. به گفته آستر، عموما دامنه این جابجایی فشارها محدود به ناحیه کوچکی در همان همسایگی است. البته وی می‌افزاید به رغم وجود شواهدی دال بر این‌که حرکت زمین در اثر زلزله‌های بزرگ، سبب تحریک زلزله‌های کوچکی در هزاران کیلومتر دورتر می‌شود، هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که بتوان ادعا کرد چنین تحریکی برای زلزله‌های بزرگ هم اتفاق می‌افتد.

تحقیق دیگری نیز که به تازگی منتشر شده، این ادعا را تایید می‌کند. تام پارسونز، زلزله‌شناس سازمان زمین‌شناسی امریکا به همراه آرون ولاسکو از دانشگاه تگزاس در ال‌پاسو، بانک‌های اطلاعات زلزله‌های سازمان زمین‌شناسی را بررسی کردند تا دریابند که آیا زلزله‌های 7 ریشتری و بالاتر، سبب تحریک زلزله‌های متوسط در نقاط دیگر جهان شده‌اند یا خیر. در بازه زمانی 1979 / 1358 تا 2009 / 1388، 205 زلزله بالای 7 ریشتر رخ داده‌اند. به رغم اینکه خیلی از این زلزله‌ها سبب بروز پس‌لرزه‌های محلی در روزهای بعد از وقوع شده‌اند، پارسونز و ولاسکو هیچ افزایش متناظری را در تعداد زلزله‌های 5 تا 7 ریشتری که در فواصل دور از این زلزله‌ها رخ می‌داد، مشاهده نکردند.

در این تحلیل، همچنین ادعا شده که بعد از یک زلزله بزرگ، بازتوزیع فشار در گسل‌های نزدیک به مرکز زلزله، به فاصله‌ای در محدوده 2 یا سه برابر طول گسل اصلی زلزله محدود می‌شود. به گفته پارسونز، این بدان معنی است که حتی ابر لرزه‌ها هم نمی‌توانند سبب بروز زلزله‌های بزرگی در فاصله بیش از 1000 کیلومتر از مرکز خود شوند.

50171

کد خبر 144248

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 0 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 11
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بدون نام IR ۰۷:۵۰ - ۱۳۹۰/۰۱/۲۹
    7 1
    بسم الله الرحمن الرحیم اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسَابُهُمْ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ مَّعْرِضُونَ ﴿۱﴾روز حساب مردم نزدیک شده اما انها در بیخبری از ان رویگردانند مَا يَأْتِيهِم مِّن ذِكْرٍ مِّن رَّبِّهِم مُّحْدَثٍ إِلَّا اسْتَمَعُوهُ وَهُمْ يَلْعَبُونَ )2) هیچ ذکری از جانب خداوندشان گفته نشد مگر انکه انرا به بازی گرفتند. (سوره انبیا ایه 1 و 2 )
  • س ع ی د DE ۰۸:۴۲ - ۱۳۹۰/۰۱/۲۹
    1 1
    نه بابا خیلی ترسیدیم!!!!!!
  • بی نام IR ۰۸:۵۸ - ۱۳۹۰/۰۱/۲۹
    5 1
    اخرالزمان نزدیک است ولی فقط برای ایران.اگه یه زلزله با این قدرت تو ایران بیاد بیشتر شهر های ایران تبدیل قبرستون میشن.
  • بدون نام IR ۱۰:۳۳ - ۱۳۹۰/۰۱/۲۹
    2 0
    به هرحال لایه های زمین در حال حرکت هستند. روزگاری تمام قاره های دنیا بهم چسبیده بودند و سپس با حرکت لایه های زمین به شکل کنونی درآمده اند. حالا باز این لایه ها شروع به حرکت کرده اند و حتما تغییرات جدیدی در کره زمین رخ خواهد داد. در مورد ظهور آقا امام زمان هم بهتر است که انسانها در همه حال به حرکت به سمت کمال ادامه دهند چون هر لحظه ممکن است این اتفاق بیفتد. تعیین زمان آن هدف نیست بلکه تزکیه لحظه به لحظه نفس هدف است.
  • بدون نام IR ۱۰:۴۱ - ۱۳۹۰/۰۱/۲۹
    4 0
    اگر زلزله نیاد باید تعجب کرد... به قرآن رجوع کنید. زلزله یک امر طبیعی است....
  • سامان IR ۱۱:۲۱ - ۱۳۹۰/۰۱/۲۹
    1 1
    پس کو نظر من؟!!!
  • بدون نام IR ۱۷:۴۲ - ۱۳۹۰/۰۱/۲۹
    1 1
    نه بابا با امدن یک یا 2زلزله که اخرالزمان نمیشه.اخرالزمان اونطور که من شنیدم زلزله و سیلهای پی در پی با فاصله زمانی بسیار کم است.ولی نه با این فاصله زمانی اونم در یک منظقه .بلکه بسیار از مناطق دنیا گرفتارش میشه.پس این مال اخرالزمان نیست.
  • بدون نام DE ۲۰:۳۷ - ۱۳۹۰/۰۱/۲۹
    0 2
    ‫دست برارید ،شما هم مردم را هالو فرض کرده اید.اگر زلزله ژاپن در ایران میآمد،الان یک ما بود که ازآخر زمان گذشته بود.ولی فقط در ایران.
  • هما IR ۰۷:۵۹ - ۱۳۹۰/۰۲/۰۱
    6 2
    ممنون عالي بود.به نظر منم ظهور نزديكه.انشاالله.
  • مجتبی بی دل دلداده IR ۰۴:۳۱ - ۱۳۹۰/۰۲/۰۴
    1 12
    بابا اخر زمان کجا بود من بهت قول میدم تا 10هزار سال دیگه هم خبری نباشه
  • مصطفی IR ۰۶:۲۳ - ۱۳۹۰/۰۲/۲۰
    0 7
    دیگه داریم میریم به دایناسورها بپیوندیم.