ابهام در قانون هدفمندسازی و دو نرخی شدن قیمت ارز چالش جدیدی را پیش روی دولت و مجلس قرار داده است.

 علی پاکزاد: در زمانی که مجلس در حال بررسی قانون هدفمندسازی یارانه ها بود، ارز در کشور تک نرخی بود و کسی هم تصور نمی کرد دوباره شاهد چند نرخی شدن نرخ ارز در کشور باشیم، ولی به فاصله تنها یک سال از اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها بنا به هر دلیل (از مشکلات ناشی از تحریم گرفته تا مدیریت ضعیف نظام پولی و بازار ارز توسط بانک مرکزی که تلاش به اثبات با تکذیب هیچ کدام را نداریم) در بازار ارز شاهد فضای دو نرخی و به عقیده برخی از کارشناسان اقتصادی چند نرخی هستیم.
این چند نرخی شدن ارز به غیر از تمام مشکلات معمولی که در پی داشته است، قانون هدفمندسازی یارانه ها را دچار ابهام کرده، در قانون هدفمندسازی یارانه ها مبنای تعیین قیمت حاملهای سوخت قیمت فوب خلیج فارس اعلام شده ، قیمتی که به دلار اعلام می شود ولی در مورد نحوه تبدیل این قیمت به پول ملی کشورمان یعنی ریال هیچ روشی پیش بینی نشده است، البته با توجه به تک نرخی بودن ارز در زمان بررسی قانون به نظر هم نمی رسید که نیازی به تعریف یک فرمول جهت تبدیل دلار به ریال در این قانون می بود.
اما امروز شاهد فضایی هستیم که در آن قیمت دلار در بازار آزاد حدود 1900 تومان رسیده و این در حالی است که قیمت رسمی برای دلار 1226 تومان تعیین شده ، نگاهی به نوسان قیمت رسمی و آزاد دلار در طول ماههای سال 90 نشانه می دهد که طی یک سال گذشته شکاف بین قیمت رسمی و آزاد 8 برابر شده، یعنی از یک تفاوت 79 تومانی در فروردین ماه سال 90 به 674 تومان در اسفند همان سال رسیده است.
طی این روند به طور قطع قیمت بنزین نیز بر مبنای قیمت جهانی بعد از تبدیل دلار به ریال افزایش پیدا کرده است، این قیمت بر مبنای فوب خلیج فارس در فرورین ماه سال 90 برای بنزین سوپر معادل 875 تومان و برای بنزین معمولی معادل 814 تومان بوده است، در حالی که در اسفند ماه این قیمت ها بر اساس دلار آزاد به ترتیب 1596 و 1451 تومان بوده است، یعنی در اسفند در مقایسه با فروردین قیمت هر لیتر بنزین سوپر معادل 82 درصد و هر لیتر بنزین معمولی معادل 75 درصد رشد داشته است این وضعیت اگر بر مبنای قیمت دلار رسمی صودر بگیرد در همین دوره هر لیتر بنزین سوپر با 27 درصد رشد از 813 تومان به 1030 تومان وهر لیتر بنزین معمولی با 24 درصد رشد از 756 تومان به 936 تومان افزایش پیدا کرده است.
 
روند تغییر قیمت بنزین بر اساس قیمت فوب خلیج فارس طی سال 1390
دوره زمانی قیمت هر تن( دلار) قیمت هر لیتر(سنت) متوسط قیمت دلار درایران معادل تومانی قیمت بنزین
براساس دلار آزاد براساس دلار رسمی
بنزین سوپر بنزین معمولی بنزین سوپر بنزین معمولی آزاد رسمی بنزین سوپر بنزین معمولی بنزین سوپر بنزین معمولی
فروردین 1054 980 78 73 1122 1043 875 814 813 756
اردیبهشت 1074 989 80 73 1155 1052 918 845 836 770
خرداد 1003 911 74 67 1200 1109 891 809 823 747
تیر 1038 917 77 68 1154 1065 887 783 818 723
مرداد 1020 909 75 67 1154 1058 871 777 798 712
شهریور 1044 909 77 67 1236 1069 955 831 826 719
مهر 1017 860 75 64 1254 1066 945 798 803 679
آبان 972 851 72 63 1317 1082 948 830 779 682
آذر 927 853 69 63 1374 1094 942 867 750 691
دی 1014 899 75 67 1620 1121 1216 1078 841 746
بهمن 1081 963 80 71 1810 1226 1448 1290 981 874
اسفند 1135 1032 84 76 1900 1226 1596 1451 1030 936
متوسط 1031 923 76 68 1358 1101 1041 931 842 753
منبع: اموربین الملل وزارت نفت، بانک مرکزی

یعنی تفاوت شدید بین دو نرخ دلار در بازار در محاسبه قیمت هر لیتر بنزین تفاوتی تا 560 تومان ایجاد می کند، نکته جالب آنکه در همین دوره قیمت هر لیتر بنزین سوپر بر اساس فوب خلیج فارس از با 6 سنت افزایش از 78 به 84 سنت رسیده یعنی تنها 7.7 درصد و در مورد بنزین معمولی این افزایش تنها 3 سنت یا 5.3 درصد بوده است.
حال سئوال اینجاست نوسان نرخی دلار تا چه حد باید در تعیین قیمت حاملهای سوخت لحاظ شود؟ ارز مبنا برای قیمت حاملهای انرژی کدام ارز خواهد بود؟
آیا دولت می تواند قیمت ارز در بازار آزاد را مبنا قرار دهد، به معنی این خواهد بود که دولت به بازار سیاه ارز رسمیت بخشیده است و تعیین قیمت ارز را در فضایی به رسمیت شناخته که در بهمن ماه گذشته این فضا را تحت تاثیر باندهای مافیایی و سودجو می دانست.
اما اگر بخواهد ارز رسمی را مبنای قیمت سوخت قراردهد، در آن صورت باید به متوسط قیمت حاملهای انرژی طی سال 90 مراجعه کند (که البته این موضوع هم متاسفانه در قانون هدفمندسازی مبهم باقی مانده است)، بر مبنای متوسط قیمت در طول سال 90 هر لیتر بنزین سوپر 842 تومان و هر لیتر بنزین معمولی 753 تومان است و بر اساس قیمت 800 و 700 تومانی فعلی می توان گفت، دولت در حال حاضر بنزین سوپر و معمولی را معادل 95 و 93 درصد قیمت فوب خلیج فارس به فروش می رساند در حالی که در قانون هدفمند سازی عنوان شده است که در یک دوره پنج ساله قیمت بنزین نباید کمتر از 90 درصد قیمت فوب خلیج فارس باشد، با توجه به این نکته می توان گفت افزایش قیمت حاملهای انرژی با قانون هدفمند سازی منطبق نیست.
حال باید پرسید، اگر دولت قصد افزایش قیمت بنزین را دارد، بر چه مبنایی عمل خواهد کرد؟ مجلس در این مقطع باید از دولت بخواهد قبل از اعلام قیمت جدید حاملهای انرژی اول با شفاف سازی ابهامات موجود اعلام رویه ای مشخص در تعیین قیمت کند تا حداقل فعالین اقتصادی در سالی که قرار است مورد حمایت قرار بگیرند تصویری تا حدی روشن از قیمت حاملهای انرژی در پیش روی خود داشته باشند، در غیر این صورت امکان هر نوع فعالیت مولد اقتصادی از صاحبان مشاغل و کار افرین های کشور سلب خواهد شد، آنهم در سالی که بنابر تاکید مقام معظم رهبری باید مورد حمایت قرار گیرند.
یادمان نرود که در همین روزها مقامات اتحادیه اروپا اعلام کرده اند افزایش قیمت سوخت اقتصاد این اتحادیه را به چالش کشیده و اتحادیه اروپا خود را در آستانه سقوط به ورطه برشکستگی می بیند، حال نکته جالب اینجاست که بحران انرژی در اتحادیه با 17 درصد در افزایش قیمت حاملهای انرژی ایجاد شده است، این در حالی است که اقتصاد ایران در سال گذشته رشدهای چندصد درصدی را در قیمت حاملها پشت سر گذاشته و باید فرصت کافی برای متعادل شدن داشته باشد.
/222

کد خبر 206430

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 5 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 25
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بدون نام A1 ۱۸:۳۸ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۸
    31 1
    مقاله ای بسیار دقیق است. و مدتها است که چنین مساله ای را در نظرات سایتهای مختلف عنوان میکنم. و لی اولین بار است که به آن اشاره میشود. افزایش قیمت ارز در ایران، که به صورت مشکوکی افزایش یافت، به خاطر این بوده که دست دولت را برای افزایش قیمت حاملهای انرژی باز بگذارد. باید جلوی این بی قانونی را گرفت. طبعا نرخ ارز دولتی باید مبنای محاسبه قیمت حاملها قرار گیرد. با این حساب مثلا بنزین، در حال حاضر حتی بیش از قیمتی که در قاون پیش بینی شده در حال فروش است و نباید دیگر گران شود. خواهشا این مساله را پیگیری کنید.
  • بدون نام IR ۲۰:۵۴ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۸
    42 1
    وقتي گفته ميشود بنزين وارد نميكنند چه دليلي داره با دلار محاسبه شود؟
  • بدون نام IR ۲۱:۱۰ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۸
    45 0
    حالا كه انقدر به روز هستيم كه قيمت حامل هاي انرژي كه جزء سرمايه هاي ملمونه رو قراره دولت با نرخ دلار و آزاد با مردم محاسبه كنه ايا نبايد حقوق كارمند و كارگر هم با همين وسواس و دقت نظر تعيين بشه و براش سينه چاك بكنند مسئولين و نمايندگان ملت!!!!!!! نميدونيم چرا هميشه مردم بدهكارند و تو مخارج و وظايف بايد بين المللي باشند اما دولت در حد جهان چندم وظيفه داره فقط!!!
  • زامتین دادو IR ۲۱:۳۷ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۸
    33 0
    سلام به ایرانیان عزیز برای بنده این سوال ایجاد شده که بنزین مورد استفاده در بازار داخلی بصورت 100 درصد از تولید داخلی میباشد و بار ها تمام دولتمردان ابراز کرده اند که در زمینه تولید بنزین به توان کامل در داخل کشور رسیده ایم ، حالا چرا نرخ فروش داخلی آن بر مبنای نرخ FOB خلیج قرار است محاسبه گردد ؟ مگر نباید فرمول محاسبه نرخ بنزین نهایتا بر اساس نرخ تمام شده تولید محاسبه شود ؟ و من الله التوفیق
  • سعید DE ۲۲:۵۴ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۸
    51 0
    دخلمون به ریال، خرجمون به دلار!
  • ana IR ۲۳:۵۷ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۸
    12 18
    بنزین با هر قیمتی باید برای جلوگیری از رانت و فساد تک نرخی باشد
  • بدون نام IR ۰۰:۳۳ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۹
    15 1
    انصاف نیست با دلار 1900 یاهر دلاری به غیر از دلار رسمی محاسبه شود اگر گران تر می خواهند بفروشندباید مالیات باشد که صرف کار مشخصی مثل توسعه حمل و نقل عمومی هم شود
  • بی نام US ۰۰:۴۱ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۹
    41 1
    بهتره به این نکته هم اشاره بشه که کشور های همسایه اگر بنزین رو به این قیمت میخرن اما اتومبیل رو 2 تا 5 برابر ارزون تر از ما هم میخرند.مگر یک اتومبیل در هر ماه چند لیتر بنزین مصرف میکنه ! در واقع بنزین رو یک ایرانی خیلی گرون تر از تمام کشور های دنیا با احتساب تمام مالیات ها میخره !!!
  • بدون نام DE ۰۰:۵۹ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۹
    20 1
    فرقی نداره ولی با هر قیمتی که محاسبه بشه مبلغ یارانه پرداختی به مردم هم باید با همان نرخ حساب شود. میزان صادرات روزانه نفت ایران بالغ بر 2200000 بشکه بوده که بنا به اظهارنظر مسئولین محترم علیرغم تحریم ها کاهش نیافته . با توجه به اینکه سایر هزینه های کشور ازمحل مالیات ها و صادرات غیرنفتی و میعانات گازی تامین میشه ، با حذف یارانه ها باید ماهیانه تقریبا معادل قیمت یک بشکه نفت به هر ایرانی پرداخت گردد.
  • بدون نام IR ۰۴:۱۷ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۹
    44 0
    این حرفارو ول کن.اینو بگو ببینم مگه زمانی که میخواستن بنزین رو سهمیه بندی کنند نگفتن که این سهمیه بندی برای دو ساله که با پولی که میمونه پالایشگاه بزنیم و دوباره بنزین رو بانرخ پایین عرضه کنیم چون تولید داخلیه.حالا آقای احمدی نژاد چرا سر حرفت نایستادی؟منتظر جواب قانع کننده ات هستم دکتر.البته اگر جوابی داشته باشی.خبرآنلاین جان عزیزت این حرف دل مارو به دکتر برسون...
  • بدون نام IR ۰۷:۳۸ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۹
    8 1
    خوش خبر باشید!
  • بدون نام IR ۰۷:۵۰ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۹
    26 0
    اگر بنزین تو کشور تولید میشه .... همونی که هر از گاهی میگید پس چرا به نرخ دلار حساب میکنید .... شما میگید اقتصاد اروپا و غرب اشتباه هست اما خودتان همان سیاست ها را انجام می دهید
  • احسان IR ۰۸:۰۳ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۹
    20 0
    شده یه بام ودو هوا بنزین بر اساس دلار واسه مردم حساب میشه یارانه بر اساس ریال یعنی یارانه از 40 دلار رسیده به 20 دلار یعنی یه مدت دیگه یارانه خود بخود ناچیز میشه نیازی به حذف کردن نیست
  • بدون نام IR ۰۸:۱۶ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۹
    10 0
    پس چطوره که افزایش حقوق را به راحتی حساب میکنن
  • ابهري IR ۰۹:۱۵ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۹
    27 0
    لطفا همين كار را در مورد حقوق كارمندان انجام دهيد تا بلكه هم كار مفيدي انجام داده باشيد و هم نتيجه ملموسي بدست آيد.
    • کاکتوس IR ۱۰:۰۵ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۹
      2 15
      جناب ابهری نتیجه ان موقع ملموس خواهد شد که زمان کار مفید هر کارمند هم در محاسبه لحاظ شود.
  • رامیتن IR ۱۰:۲۱ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۹
    15 0
    سلام به ایرانیان عزیز این سوال مثل بقیه دوستان برای من هم مطرح هست که چرا بنزینی که به گفته دولتمردان در داخل کشور بصورت 100 درصد در حال تولید است چرا به جای قیمت تمام شده داخلی باید با قیمت فوب خلیج محاسبه شود؟ درضمن چرا زمانیکه یارانه پرداخت میشود ، اختلاف قیمت ارز آزاد و ارز مرجع مبناء محاسبه پرداخت یارانه قرار نمیگیرد ؟ لطفا کارشناس محترم که مقاله فوق را نوشته اند به سوالات ما هم پاسخ دهند . با تشکر رامتین دادو
    • شیراز IR ۰۲:۵۹ - ۱۳۹۱/۰۱/۲۰
      5 0
      بسیار نظر هوشمندانه و دقیقی بود ضمنا اضافه میکنم که چرا قیمت نفت را برای ما ایرانیان که خودمان صاحب این نفت هستیم به قیمت جهانی حساب میکنید؟؟من میدانم که یکی از استدلال هایتان این هست که قشر کم درآمد جامعه یا هر قشری که به دلایلی اتوموبیل ندارد و بنزین استفاده نمیکند از سهم خود بهره نمیبرد که من در جواب این استدلال میگویم اولین کسی که از بنزین گران ضرر میبیند همین قشر کم درآمدند که باید برای خرید کالا یا رفت و آمدشان به دلیل گران شدن هزینه حمل و نقل پول بیشتری بپردازند وقشر مرفه کمتر ضرر میکند چون هزینه ی حمل و نقل کالا را از خریدار کالا که از همه ی قشر ها هستند میگیرد.پس اگر نفت(بنزین و ...) را ارزان کنیم هزینه های کالا به شدت پایین می آید و چرخ اقتصاد هم به دلیل افزایش خرید ها بهتر میچرخد
  • بدون نام IR ۱۱:۲۲ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۹
    13 0
    گرانی بنزین همه کالا ها را گران میکند.آنها که 2 یا 3 ماشین دارند و مرفه اند ،باید مالیات تصاعدی بپردازند.
  • بدون نام IR ۱۳:۰۱ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۹
    15 2
    من پارسال ماهانه 400 دلار حقوق می گرفتم ولی امسال با افزایش قیمت دلار 210 دلار می کیرم!!!
  • بدون نام US ۱۶:۰۷ - ۱۳۹۱/۰۱/۱۹
    6 0
    شما از قیمت های FOB صحبت می کنید اما این ملاک اشتباهه..چون مگه سرانه درآمد ما با کشور ها خلیج فارس یکی هست ؟؟؟پس اگر به این صورت قرار حساب بشه به هر ایرانی باید ماهی 1000000 تومان تعلق بگیرد؟!!!چرا انقدر بر مردم فشار میارن...مگه ما چه گناهی کردیم که باید تورم 300% رو ببیبینم.این دوستانی که می گن اروپا بحران توجه کنن که تو این مدت چند بار قیمت ها گرون شد؟؟؟هیچ کجا مثل ایران در طول یک سال چندین بار قیمت یک محصول بالا نمیره...
  • سالارس IR ۰۳:۲۷ - ۱۳۹۱/۰۱/۲۰
    5 1
    ما ایرانی ها موقع خرید خودرو هزینه تمامی بنزین مالیات و ... خودرو رو پرداخت میکنیم برای مثال آزرا که 9 هزار دلار هست را 60 میلیون میخریم.یا باید قیمت بنزین پایین باشه و قیمت خودرو گرون یا قیمت خودرو بیاد پایین و بنزین گرون بشه نمیشه که هر دو باهم برن بالا ... یعنی بشیم مثل همه دنیا
  • بدون نام IR ۰۷:۴۷ - ۱۳۹۱/۰۱/۲۰
    5 1
    بابا اکثر مردم ماهی 210دلر میگیرند ولی بزرگان 21000دلار میگیرند ....این کجاش شکاف ...بابا این یه لاف
  • احمد US ۱۱:۴۸ - ۱۳۹۱/۰۱/۲۰
    0 1
    بهترین مقاله ای است که تا به حال در این سایت خوندم
  • بدون نام IR ۱۶:۳۰ - ۱۳۹۱/۰۱/۲۰
    0 0
    با دلار 1900 بهتر است چون در اروپا 2 یوره است