به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، مهدی بوشهریان، در گفتوگو با ایبنا، با اشاره به وضعیت نگرانکننده مطالعه و کتابخوانی، بر ضرورت فرهنگسازی عمیق و ساختاری تأکید کرد و افزود: نظام فرهنگی باید برای نسل جدید، زمینهای فراهم کند تا با کتاب انس بگیرد.
وی افزود: متأسفانه متولدین دهههای ۷۰، ۸۰ و ۹۰ عملاً لذت مطالعه را تجربه نکردهاند و هیچ تعلق خاطر جدی به کتاب ندارند؛ مگر در نمونه های استثنایی که خانوادهها، بهویژه پدر و مادر در خانه آگاهانه، فرزندان خود تربیت کرده اند.
وی با ابراز تأسف از اینکه فرهنگ کتابخوانی هیچگاه بهدرستی در کشور نهادینه نشده است، ادامه داد: این مسئله را نمیتوان به گردن ناشران یا حتی سیاستگذاران فرهنگی انداخت. مسئولیت اصلی بر عهده مجریان است؛ نهادهایی که باید این سیاستها را به عمل تبدیل میکردند اما کوتاهی کردهاند. برای مثال، وزارت آموزش و پرورش میتوانست و هنوز هم میتواند با تعریف یک زنگ رسمی و الزامی کتابخوانی در مدارس، انس با کتاب را در ذهن دانشآموزان نهادینه کند.
مدیر انتشارات ستاک، بیان کرد: در حال حاضر، تنها در برخی مدارس غیردولتی، آن هم سلیقهای و بهعنوان یک فعالیت فوقبرنامه، اقداماتی در این زمینه انجام میشود. حتی این مدارس نیز با آسیبهایی مواجهاند؛ چراکه عمدتاً آثار ترجمهای را در اختیار دانشآموزان قرار میدهند که از کیفیت قابل قبولی برخوردار نیستند و کمتر به ادبیات تألیفی توجه میشود.
بوشهریان، ادامه داد: نتیجه این خلأ را امروزه به روشنی در نسل Z میبینیم؛ نسلی که بهجای کتاب، با تکنولوژی، اینترنت، گوشیهای هوشمند و بازیهای رایانهای رشد کرده است. چنین نسلی، جز کتابهای درسی و تحصیلی، ارتباطی با کتاب نداشته است. برای این نسل، لذت کتابخوانی دهههای قبل غیرقابل درک است.
وی با اشاره به نقش سلبریتیها در بازار کتاب، گفت: برخلاف دهه ۸۰، امروز سلبریتیها دیگر نقش تعیینکنندهای در معرفی و پرفروشسازی کتابها ندارند. جای آنها را بلاگرهای حوزه کتاب گرفتهاند؛ بهویژه در ادبیات ترجمه. بسیاری از این بلاگرها با برخی ناشران همکاری دارند و میتوانند در مدت کوتاهی یک کتاب را به اثری پرطرفدار تبدیل کنند.
مدیر انتشارات ستاک، گفت: چرا ادبیات ترجمه؟ چون در پنج سال اخیر، داستان ایرانی که خواندنی و فراگیر باشد منتشر نشده است. همه آثاری که نوشته و منتشر شدهاند در یک حد هستند و برتری خاص و ویژهای وجود ندارد.
بوشهریان، با این توضیح که تبلیغ کتاب از سوی چهرههای هنری، نهایتاً موجب فروش یک نوبت چاپ میشود، بیان کرد: این نوع تبلیغ بیشتر شبیه یک شوک یا تب زودگذر است؛ موجی ایجاد میشود که عدهای میخواهند بگویند ما هم این کتاب را خواندهایم. امروز ابتدا موج در فضای مجازی و از سوی بلاگرها شکل میگیرد و سپس سلبریتیها سوار این موج میشوند تا تصویری فرهیخته از خود ارائه دهند، نه اینکه واقعاً کتاب را آنها به جریان انداخته باشند.
وی با بیان اینکه سالهاست، کتاب جدی مخاطب ندارد، ادامه داد: در حوزه تبلیغات و حتی سلیقهسازی فرهنگی، تقریباً هیچ توجهی به کتابهای حوزه علوم انسانی و آثار جدی نمیشود. در شرایط فعلی، تنها چند ناشر معدود برای جامعه نخبگانی تولید کتاب انجام میدهند و شمارگان این کتابها معمولاً از هزار نسخه در سال فراتر نمیرود؛ آن هم در دورهای که متوسط شمارگان چاپ اول به ۳۰۰ تا ۵۰۰ نسخه کاهش یافته است.
به گفته وی، گذشت آن زمانی که کتابهای جدی جریانی ایجاد میکردند، تبلیغ و ترویج میشدند.
بوشهریان، با بیان اینکه بحث سلیقهسازی در حوزه کودک و نوجوان بسیار پررنگتر است، گفت: دوسه ناشر هستند که در این حوزه با بستن قراردادهای غیرمنطقی، جمعی از مترجمان را به کار گرفته و در فضای کودک و نوجوان فعالیت میکنند و آثاری را تبلیغ و ترویج میدهند؛ با این رویه هم توانستهاند فعالیت اقتصادی خوبی برای خودشان رقم بزنند. این دسته از ناشران خلأیی را که در بازار وجود داشت شناسایی کردند و توانستند سرمایه خوبی به دست آورند.
مدیر انتشارات ستاک، در حوزه کتابهای ترجمه نیز ناشرانی، بهویژه در زمینه داستان خارجی و روانشناسی و توسعه فردی، در مقاطعی توانستند مخاطب زیادی را جذب کنند.
وی با اظهار تأسف از اینکه بازار کتاب دیگر نمیتواند با روال عادی گذشته ادامه پیدا کند، افزود: این مسئله فقط مختص ایران نیست؛ در سراسر دنیا بازار کتاب با بحران مواجه شده است. فضای تولید محتوا از کتاب و مطبوعات فاصله گرفته و به سمت گوشیهای همراه و رسانههای دیجیتال حرکت کرده است؛ تغییری که پیامدهای فرهنگی خود را به همراه خواهد داشت.
۲۱۶۲۱۶
نظر شما