گروه اندیشه: گزارش فرزانه قنادی نژاد، در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، در باره جدیدترین گزارش تخصصی با عنوان «تبدیل گوهرهای پنهان به دارایی های استراتژیک» ما را به اصل مطلب رساند. این مطلب نشان می دهد که در عصر هوش مصنوعی، به ویژه کتابخانه ها و کتابداران نیز دارای چه نقش های مهم و استراتژیکی هستند و می توانند در گسترش هرچه سریعتر سواد موثر آکادمیک موثر باشند. ترجمه این مطلب از نظرتان می گذرد:
****
با گسترش مقیاس و پیچیدگی مجموعههای دیجیتال، چالش مدیریت، نمایش و حفاظت از این منابع هر روز حیاتیتر میشود. جدیدترین گزارش تخصصی (Whitepaper) شرکت کلاریویت (Clarivate) با عنوان «تبدیل گوهرهای پنهان به داراییهای استراتژیک»، بررسی میکند که چگونه کتابداران پیشرو از هوش مصنوعی آکادمیک برای ارتقای مجموعههای دیجیتال خاص خود بهره میبرند تا پژوهش، آموزش و هویت سازمانی را تقویت کنند.
نقش در حال تحول مجموعههای دیجیتال
مجموعههای دیجیتال دیگر صرفاً بر موضوع «حفاظت» تمرکز ندارند. این منابع اکنون در قلب مأموریتهای دانشگاهی قرار گرفته و از پژوهش، تدریس و مشارکتهای اجتماعی حمایت میکنند. با این حال، همانطور که «ولفگانگ مایر» از کتابخانه دانشگاه وین اشاره میکند، گردشهای کاری سنتی اغلب برای همگام شدن با تقاضاهای پروژههای دیجیتالسازی مدرن با دشواری روبرو هستند.
«موضوع فقط ایجاد متادیتا (فرا داده) نیست، بلکه اصلاح آن نیز مطرح است. در دهههای گذشته، هزاران ساعت توسط فهرستنویسان صرف اصلاح دادههای نادرست یا انطباق با قوانینی شده که تغییر کردهاند. اگر هوش مصنوعی با شیوهنامههای صحیح آموزش ببیند، این کارها میتوانند بسیار سادهتر انجام شوند.» — ولفگانگ مایر، مدیر بخش محتوا و داده، کتابخانه دانشگاه وین معتقد است
فهرستنویسی، غنیسازی متادیتا و ساخت نمایشگاهها نیازمند تخصص و زمان قابل توجهی است؛ منابعی که در محیطهای آکادمیک امروزی بهشدت تحت فشار هستند.
معرفی Alma Specto: نوآوری مبتنی بر هوش مصنوعی آکادمیک
سیستم Alma Specto که با همکاری نزدیک کتابخانههای پیشرو جهان از جمله کتابخانه دانشگاه وین و دانشگاه بوکونی توسعه یافته، راهکاری نوآورانه برای رفع چالشهای منحصربهفرد مدیریت مجموعههای دیجیتال خاص است. این ابزار با بهرهگیری از هوش مصنوعی در کتابخانههای دانشگاهی، فرآیند ایجاد متادیتا را خودکار کرده و بهبود میبخشد و در نتیجه، مجموعهها را برای پژوهشگران، دانشجویان و کل جامعه علمی، قابلجستجوتر، دسترسپذیرتر و ارزشمندتر میکند.
Alma Specto به کتابخانهها کمک میکند تا:
-
بهبود فهرستنویسی و ارتقای بازیابی: گردشهای کاری مبتنی بر هوش مصنوعی، فهرستنویسی مواد دیجیتال را بهبود بخشیده و یافتن و استفاده از مجموعهها را آسانتر میکنند.
-
بهینهسازی گردش کار: این سیستم تمام چرخه حیات مدیریت اسناد دیجیتال، از ورود داده و فهرستنویسی تا ساخت نمایشگاه را پوشش میدهد.
-
ساخت نمایشگاه برای عرضه مجموعهها: کتابخانهها میتوانند مجموعههای دیجیتال را به شکلی جذاب ارائه دهند که هم از فعالیتهای آکادمیک و هم از ارتباطات عمومی حمایت کند.
-
افزایش دیدهشدن و تعامل با نسل جدید تجربه جستجو (NDE): این پلتفرم با سیستمهای جستجوی موجود ادغام شده و از دادههای پیوندی و باز (Linked & Open Data) پشتیبانی میکند تا بردِ مجموعههای دیجیتال را گسترش دهد.
-
ارائه دسترسی منعطف: تجربههای جستجوی سفارشیسازی شده برای پژوهشگران، دانشجویان و عموم مردم، تعامل گسترده را تضمین میکند.
تاثیر در دنیای واقعی: صدای مشتریان
گزارش جدید، تجربیات کتابدارانی را که در شکلگیری Alma Specto نقش داشتهاند، بازتاب میدهد. برای مثال، در کتابخانه دانشگاه وین، غنیسازی متادیتا توسط هوش مصنوعی به بهبود کارایی، بهویژه در مجموعههای تصویر-محور کمک کرده است. مایر توضیح میدهد:
«ابزار نمایشگاهسازِ Alma Specto روشی آسان و روان — حتی برای افراد غیرمتخصص — فراهم میکند تا مجموعهها را برای نمایشگاههای خاص، معرفی مجموعههای جدید یا خریدهای موزهای به نمایش بگذارند. این یک راه جالب برای گفتن این جمله است که: "این همان چیزی است که برای ساختنش به بودجه نیاز داریم"؛ درکی که برای عموم مردمِ غیردانشگاهی نیز ساده است.»
شکل دادن به آینده کتابخانههای دانشگاهی
نکته حائز اهمیت این است که در Alma Specto، کنترل نهایی در دست کتابداران باقی میماند. هوش مصنوعی آکادمیک به عنوان یک دستیارِ همکار عمل کرده و پیشنهادات متادیتا را تولید میکند، در حالی که متخصصان مسئولیت نظارت، اعتبارسنجی و جهتدهی استراتژیک را بر عهده دارند. این امر تضمین میکند که اتوماسیون، تخصص کارکنان کتابخانه را ارتقا دهد، نه اینکه جایگزین آن شود.
در حالی که مجموعههای دیجیتال برای پژوهش، آموزش و شهرت سازمانی حیاتی میشوند، Alma Specto به عنوان یک توانمندساز کلیدی عمل میکند. این پلتفرم به کتابخانهها قدرت میدهد تا با جوامع خود ارتباط برقرار کنند، از مأموریتهای آکادمیک حمایت کنند و یک هدف اجتماعی گستردهتر را محقق سازند: گسترش دسترسی به میراث فرهنگی و علمی.
۲۱۶۲۱۶
نظر شما