احزاب یهود باز هم در خندق ایرانیان شکست می‌خورند

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در دل تاریخ اسلام برخی روزها فقط یک واقعه نیستند، بلکه تبدیل به الگو و چراغ راهی برای همه نسل‌ها می‌شوند.هفدهم شوال، یادآور یکی از همین روزهای سرنوشت‌ساز است، روزی که در آن، ایمان در برابر همه توان مادی دشمن ایستاد و نشان داد که معادله جنگ، فقط با عدد و تجهیزات نوشته نمی‌شود. جنگ خندق یا احزاب، صحنه‌ای از تلاقی ترس و امید، محاصره و توکل، و نهایتاً شکست غرور دشمن در برابر نصرت الهی بود.

وقتی همه دشمنان برای نابودی اسلام یک‌جا جمع شدند

پس از شکست‌های پیاپی مشرکان، به‌ویژه در بدر و ناکامی در احد، دشمنان اسلام به این نتیجه رسیدند که دیگر جنگ‌های پراکنده پاسخگو نیست.

بنابراین، ائتلافی بزرگ از قبایل مختلف شکل گرفت، قریش، یهود بنی‌نضیر، غطفان و دیگر گروه‌ها، همه با هم متحد شدند تا کار اسلام را یک‌سره کنند. قرآن از این صحنه با تعبیر «احزاب» یاد می‌کند، یعنی لشکرهایی که از هر سو هجوم آورده‌اند.

مدینه در محاصره کامل قرار گرفت، شرایطی که قرآن آن را این‌گونه توصیف می‌کند «إِذْ جَاءُوکُمْ مِن فَوْقِکُمْ وَمِنْ أَسْفَلَ مِنکُمْ وَإِذْ زَاغَتِ الْأَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ...» (سوره احزاب آیه ۱۰) چشم‌ها از شدت ترس خیره شده بود و دل‌ها به گلو رسیده بودند. این تصویر، نشان‌دهنده فشار روانی عظیمی است که بر مسلمانان وارد شد.

تدبیر پیامبر و خندقی که معادله جنگ را تغییر داد

در چنین شرایطی، تصمیمی سرنوشت‌ساز گرفته شد. با پیشنهاد سلمان فارسی سردار ایرانی، حفر خندق در اطراف مدینه مطرح شد، روشی که در جنگ‌های عربی سابقه نداشت. این تدبیر، نشان می‌دهد که در کنار توکل، عقلانیت و برنامه‌ریزی نیز جایگاه ویژه‌ای در سنت الهی دارد.

مسلمانان با دستان خود و کمبود امکانات، خندق را حفر کردند. پیامبر(ص) نیز همراه آنان کار می‌کرد، این همراهی، روحیه‌ای مضاعف به مجاهدان می‌بخشید. در میانه کار، با صخره‌ای سخت روبه‌رو شدند که کسی توان شکستن آن را نداشت. پیامبر وارد شد، ضربه‌ای زد و درخشش نوری از آن برخاست. در همان لحظه، بشارت فتح سرزمین‌های بزرگ را داد، بشارتی که در اوج محاصره، امید را در دل‌ها زنده کرد.

این صحنه، تقابل دو نگاه را به‌خوبی نشان می‌دهد، اینکه مؤمنان که در سختی‌ها هم وعده الهی را باور داشتند، و منافقان که می‌گفتند که «ما وعدنا الله و رسوله إلا غرورا» وعده‌هایشان جز فریب نبود!

اما پاسخ مؤمنان چیز دیگری بود، گفتند که «وَلَمَّا رَأَی الْمُؤْمِنُونَ الْأَحْزَابَ... قَالُوا هَٰذَا مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ...» (سوره احزاب آیه ۲۲) وقتی لشکر دشمن را دیدند، گفتند که این همان وعده خدا و رسول اوست.

محاصره‌ای نفس‌گیر و آزمونی بزرگ

با تکمیل خندق، دشمن در پشت آن متوقف شد. جنگ به یک محاصره طولانی تبدیل شد. کمبود غذا، سرمای هوا و تهدید دائمی حمله، شرایط سختی را ایجاد کرده بود. از سوی دیگر، برخی منافقان با ایجاد شایعه و ترس، تلاش می‌کردند روحیه مسلمانان را تضعیف کنند.

در همین میان، خطری جدی از درون نیز شکل گرفت، یهود بنی‌قریظه که پیمان بسته بودند، آن را شکستند و به دشمن پیوستند. این یعنی مدینه از داخل هم در معرض تهدید قرار گرفت. شرایط به‌گونه‌ای شد که قرآن می‌فرماید که «وَتَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا» (سوره احزاب آیه ۱۰) گمان‌های مختلفی درباره وعده الهی در دل‌ها شکل گرفت.

اما در همین تنگناها، ایمان واقعی خود را نشان داد. کسانی که استقامت کردند، به مرحله‌ای از یقین رسیدند که سختی‌ها، آنان را از مسیر جدا نکرد.

مبارزه علی(ع) تاریخ را عوض کرد

در اوج محاصره، یکی از خطرناک‌ترین لحظات جنگ رقم خورد. عمرو بن عبدود، از جنگجویان نامدار عرب، از خندق عبور کرد و مبارز طلبید. او به‌تنهایی، معادل یک لشکر محسوب می‌شد و هیچ‌کس جرأت مقابله با او را نداشت.

در این لحظه، تنها کسی که برخاست، علی بن ابی‌طالب(ع) بود. پیامبر(ص) پس از چند بار مخالفت اجازه داد و او به میدان رفت. این نبرد، فقط یک مبارزه فردی نبود، بلکه تقابل ایمان و کفر در حساس‌ترین لحظه جنگ بود.

علی(ع) با شجاعتی بی‌نظیر به میدان رفت و پس از نبردی سخت، عمرو را به هلاکت رساند. این پیروزی، ضربه‌ای روحی به سپاه دشمن وارد کرد.

پیامبر(ص) درباره این صحنه فرمود که ضربت علی در روز خندق، از عبادت جن و انس برتر است. چرا؟ چون این ضربت، مسیر جنگ را تغییر داد و امید را به اردوگاه اسلام بازگرداند.

امدادهای الهی آشکارا نازل شدند

با وجود همه این تلاش‌ها، پیروزی نهایی هنوز محقق نشده بود. دشمن همچنان در پشت خندق حضور داشت. اما در اینجا، نصرت الهی به شکلی آشکار وارد صحنه شد. قرآن می‌فرماید که «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذکُرُوا نِعمَةَ اللَّهِ عَلَیکُم... فَأَرسَلنَا عَلَیهِم رِیحًا وَجُنُودًا لَّم تَرَوهَا» (سوره احزاب آیه ۹) خداوند بادی سخت بر آنان فرستاد و لشکرهایی که شما نمی‌دیدید.

بادی سهمگین، چادرهای دشمن را کند، آتش‌هایشان را خاموش کرد و ترس و آشفتگی در میانشان انداخت. در شب تاریک و سرد، نظم سپاه احزاب بهم ریخت. این همان لحظه‌ای بود که اراده الهی، نتیجه را رقم زد.

در نهایت، بدون آنکه جنگی گسترده رخ دهد، دشمن با خواری و شکست عقب‌نشینی کرد. قرآن این پیروزی را چنین جمع‌بندی می‌کند که «وَرَدَّ اللَّهُ الَّذِینَ کَفَرُوا بِغَیْظِهِمْ لَمْ یَنَالُوا خَیْرًا...» (سوره احزاب آیه ۲۵) خداوند کافران را در حالی که خشمگین بودند بازگرداند، بدون آنکه به خیری دست یابند.

درس‌های خندق برای امروز

جنگ خندق، فقط یک واقعه تاریخی نیست، بلکه الگویی زنده برای همه زمان‌هاست. در این جنگ، حقیقت اساسی روشن شد.

اول اینکه، پیروزی فقط به تعداد و تجهیزات وابسته نیست. سپاه اسلام از نظر ظاهری در ضعف بود، اما ایمان و توکل، کفه ترازو را تغییر داد.

دوم اینکه، تدبیر و تلاش، مقدمه نصرت الهی است. حفر خندق، یک اقدام کاملاً عقلانی بود، یعنی توکل، هرگز به معنای کنار گذاشتن برنامه‌ریزی نیست.

سوم اینکه، در سخت‌ترین شرایط، ایمان واقعی شناخته می‌شود. همان‌جا که برخی دچار تردید شدند، مؤمنان استوارتر شدند.

چهارم اینکه، نقش افراد مؤمن و شجاع در لحظات حساس، تعیین‌کننده است. اگر علی(ع) در برابر عمرو نمی‌ایستاد، شاید مسیر جنگ تغییر می‌کرد و در نهایت، نصرت الهی زمانی نازل می‌شود که بندگان، وظیفه خود را انجام داده باشند. خداوند وعده داده است، «إِن تَنصُرُوا اللَّهَ یَنصُرْکُمْ» اگر خدا را یاری کنید، او نیز شما را یاری خواهد کرد.

جنگ امروز هم خندق و احزاب است

امروز نیز شرایطی مشابه، در قالبی دیگر تکرار می‌شود. دشمن ممکن است با همه توان رسانه‌ای، اقتصادی یا نظامی خود وارد میدان شود و تلاش کند با ایجاد ترس و تردید، روحیه‌ها را بشکند. همان‌طور که در خندق، امروز هم ممکن است فشارها سنگین باشد. اما تجربه خندق به ما می‌گوید که اگر مقاومت کنیم، اگر نترسیم، اگر در کنار تلاش و تدبیر، به وعده‌های الهی اعتماد داشته باشیم، نتیجه تغییر خواهد کرد.

امدادهای الهی شاید امروز شکل دیگری داشته باشند، گاهی در قالب فروپاشی محاسبات دشمن، گاهی در قالب اختلاف در جبهه مقابل و گاهی در قالب قدرتی که از درون جامعه مؤمنان می‌جوشد. اما اصل وعده تغییر نکرده است.

پیروزی در خندق، پیروزی ایمان بر ترس بود و این همان پیامی است که برای امروز هم زنده است یعنی هیچ محاصره‌ای ابدی نیست، هیچ قدرتی شکست‌ناپذیر نیست، و هیچ وعده‌ای از جانب خدا بی‌پاسخ نمی‌ماند.

اگر ایستادگی باشد، نصرت الهی هم خواهد آمد، امروز پس از ۱۴۰۰ سال باز هم احزاب یهود و متحدان آنها به سدمحکم خندق ایرانیان برخورداند و به لطف و مدد الهی شکست در انتظار آن‌هاست.

منبع:فارس