به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، پلاکها بخش کوچکی از نمای بیرونی خودرو را تشکیل میدهند و در کنار خطوط براق بدنه، چراغهای درخشان و برچسبهای رنگارنگ سپر، بهراحتی نادیده گرفته میشوند. با این حال، پلاک خودرو بخش جداییناپذیر از تجربه رانندگی است؛ همانطور که هرکسی که بخواهد از نصب آن سر باز بزند، به احتمال زیاد از سوی یک مأمور پلیس مورد هشدار قرار میگیرد.
پلاکهای خودرو در اصل برای کارکردی عملی ایجاد شدند، اما بهمرور به ابزاری برای نمایش شخصیت راننده یا حمایت از هدف مورد علاقه او نیز تبدیل شدند. حتی طرحهای استاندارد هم دارای ظرافتهای هنری هستند که در طول دههها تغییر میکنند.
تنوع بسیار زیاد پلاکها باعث شد در سال ۱۹۵۴ «انجمن گردآورندگان پلاک خودرو» یا ALPCA راهاندازی شود و در سالهای اخیر نیز «مرکز تاریخ ثبت وسایل نقلیه» یا VRHC به عنوان نهادی غیرانتفاعی برای مستندسازی تاریخچه عمر این جزء خودرو - که معمولا دستکم گرفته میشود اما برای آن ضروریت است - شکل بگیرد.
پلاکهای خودرو در آمریکا در آغاز قرن بیستم ظاهر شدند
براساس وبسایت «همهچیز درباره پلاکهای خودرو» متعلق به اریک تانر، گردآورنده پلاک و یکی از بنیانگذاران VRHC، از سال ۱۸۳۱ شمارههای فلزی روی تاکسیها و درشکههای کرایهای لندن دیده میشدند. با پیدایش خودروها در اواخر قرن نوزدهم، شهرها نیاز بیشتری به ثبت و نظارت بر ماشینهای سریع و دردسرساز احساس کردند.
«وقتی شهرها متوجه شدند که خودروها باعث آسیبزدن به جادهها میشوند و مردم از آنها میترسند»، جف مینارد، عضو ALPCA و یکی از بنیانگذاران VRHC میگوید: «اینها ایجاد مزاحمت میکنند… دارند اسبهای پلیس را اذیت میکنند.»
با افزایش علاقه عمومی به هویت رانندگان، درخواستها برای ثبت وسایل نقلیه نیز بیشتر شد - معمولاً در ازای پرداخت هزینه. چون خیابانهای خوب نگهداریشده پارکهای شهری برای مالکان خودرو بسیار جذاب بود، هیأتهای مدیریت پارک در کلانشهرها از همان ابتدا نقش پیشرو را در تنظیم مقررات مربوط به وسایل نقلیه برعهده گرفتند. تانر، که همچنین سردبیر مجله Plates متعلق به ALPCA است، نخستین ثبت خودروی موتوری در ایالات متحده را به مجوزی نسبت میدهد که کمیسیون پارک بوستون در سال ۱۸۹۸ صادر کرد. او گزارش میدهد که کمیسیون پارک فرمونت فیلادلفیا نخستین پلاکهای خودرو در کشور را - به شکل برچسبهای چرمی- در سال ۱۹۰۰ توزیع کرد.
در ۲۵ آوریل ۱۹۰۱ [۵ اردیبهشت ۱۲۸۰] بنجامین اودل جونیور، فرماندار نیویورک، لایحهای را امضا کرد که ثبت خودروهای موتوری را الزامی میکرد و از وسایل نقلیه میخواست «حروف ابتدایی جداگانه نام مالک را در پشت آن، در محلی آشکار، قرار دهند، به گونهای که ارتفاع حروف تشکیلدهنده این حروف اختصاری دستکم سه اینچ باشد.» به این ترتیب، آغاز الزام دولتی برای استفاده از پلاک در سراسر کشور رقم خورد، هرچند این قانون مشخصاً از واژه «پلاک» نامی نبرده بود. برخی مالکان فقط حروف اول نام خود را در بخش برجستهای از خودرو رنگ میکردند. بسیاری دیگر ترجیح میدادند این اسباببازی گرانقیمت تازهشان را علامتگذاری نکنند و در عوض با نصب یک برچسب چوبی یا چرمی، الزام قانونی را برآورده کنند.
استانداردسازی ثبت خودرو
در ژوئن ۱۹۰۳ [تابستان ۱۲۸۲ خورشیدی] ماساچوست نخستین ایالتی شد که پلاکهای ساختهشده صنعتی را با استفاده از آهن و لعاب چینی صادر کرد. این ایالت با درک محدودیتِ شناسایی جمعیت روبهرشد مالکان خودرو تنها با حروف اختصاری، به جای آن شمارههای سفید را روی پلاکهای آبی تیره خود چاپ کرد و شماره ۱ به یک علاقهمندِ خوشارتباطِ خودرو به نام فردریک تودور رسید.
پانزده سال بعدی ترکیبی آشفته از قوانین شهری و ایالتی را درباره توزیع پلاکها به وجود آورد؛ خودروها یا از انواع دستساز چرمی و چوبی استفاده میکردند یا از نسخههای رسمیِ صادرشده توسط ایالتها، که ابتدا از جنس چینی و بعداً از فولاد برجستهکاریشده بودند. با این حال، به گفته ریچ دراگون، عضو ALPCA و یکی از بنیانگذاران VRHC، این روند با در دست گرفتن نظارت توسط ایالتها و حذف مقررات محلی و تلاشهای خانگی، نسبتاً منظم شد. دولتهای ایالتی شروع کردند به الزام تمدید سالانه همراه با پرداخت هزینه، و برخی نیز هر سال پلاکهای جدیدی برای خودروها صادر میکردند. ایالتها همچنین توافقنامههای متقابل امضا کردند که به خودروها اجازه میداد بدون نیاز به نصب پلاک متفاوت، از مرز ایالتها عبور کنند.
دراگون میگوید: «ویژگیهای بنیادیِ نظام ثبتنام مدرن ما در همین دوره شکل گرفت.» تا اول ژانویه ۱۹۱۸ [دی ۱۲۹۶]، هر ۴۸ ایالت قوانین ثبت سراسری در سطح ایالت را پذیرفته بودند. هرچند در بیش از ۱۰۰ سال گذشته بهبودهای زیادی در پلاکها و نظامهای ثبتنام ایجاد شده، این ویژگیهای اساسی همچنان بدون تغییر ماندهاند.
تا پیش از جنگ جهانی دوم، بسیاری از ایالتها هر سال برای مالکان خودرو پلاک جدید صادر میکردند.
جنگ جهانی دوم و کمبود مواد اولیه پلاک
در دو دهه بعد، بیشتر تغییرات مهم پلاکهای خودرو از نوع ظاهری و زیباییشناختی بودند. آریزونا نخستین ایالتی بود که در سال ۱۹۱۷ عنصری صرفاً تزئینی را وارد پلاک کرد؛ این ایالت برای تبلیغ صنعت گوشت خود، تصویر سر یک گاو نر را روی پلاکها قرار داد. آیداهو نیز از همین شیوه تبلیغاتی الهام گرفت و از سال ۱۹۲۸ با طرحی به شکل سیبزمینی، محصول مشهور خود را تبلیغ کرد. و در حالی که افراد بانفوذ مدتها میتوانستند شمارهها و حروف دلخواه خود را برای پلاک خودروهایشان بگیرند، مردم عادی در کنتیکت هم همین امکان را یافتند، وقتی که این ایالت در سال ۱۹۳۷ نخستین پلاکهای شخصیسازیشده یا دلخواه را معرفی کرد.
با آغاز جنگ جهانی دوم، صنعت پلاک خودرو دستخوش دگرگونی جدیتری شد، زیرا دولت فدرال بخش بزرگی از فولادی را که پیشتر برای تولید پلاک به کار میرفت، برای نیازهای جنگی مصادره کرد. برخی ایالتها در واکنش، اندازه پلاکهای خود را کوچکتر کردند. بسیاری دیگر نیز شروع کردند به توزیع قطعات فلزیِ سالدار تا نیاز به تولید پیوسته پلاکهای جدید را از بین ببرند.
دراگون توضیح میدهد: «این قطعات فلزی در اصل معادل فلزیِ برچسب هستند، یعنی مثل یک پلاک خیلی کوچک که آن را به پلاک اصلی پیچ میکنید. آن را پرچ میزنید و نشان میدهد که هزینه سال بعد را پرداختهاید.»
برخی ایالتها بهکلی از فلز صرفنظر کردند و با پلاکهایی از مقوا، نیشکر یا سویا آزمایشهایی انجام دادند، هرچند گفته میشود نوع آخر کمی مورد گازگرفتن حیوانات گرسنه مزرعه قرار گرفت.
در کنار راهبردهای صرفهجویی در فلز طی سالهای جنگ، فناوری بازتابی نیز برای کمک به ایمنتر شدن رانندگی در شب پدید آمد. جورجیا در این زمینه تا حدی موفق بود و در سال ۱۹۴۱ پلاکهایی تولید کرد که در آنها دانههای شیشهای بسیار ریز تعبیه شده بود. پیشرفت مهمتر با ورقههای پلاستیکی بازتابنده... رقم خورد. این فناوری نخستین بار در دهه ۱۹۴۰ روی پلاکهای کنتیکت ظاهر شد و در نهایت همه ایالتها آن را پذیرفتند.
۱۹۵۶ تثبیت اندازه ثابت پلاک
علاوه بر رنگهای متفاوت، شعارها و عناصر تصویری گوناگون، پلاکهای خودرو در سراسر ایالات متحده در نیمه نخست قرن بیستم اندازههای متفاوتی داشتند؛ اما این وضعیت در سال ۱۹۵۶ تغییر کرد و اندازهای ثابت برابر با ۱۲ در ۶ اینچ معرفی شد.
تانر توضیح میدهد: «استانداردسازی اندازه صرفاً حاصل تلاش [انجمن آمریکایی مدیران وسایل نقلیه موتوری] بود که میخواست اندازه و شکل یکنواختی ایجاد کند تا خودروسازان بتوانند بدنه خودرو را برای جایگیری بهتر آنها، بهویژه با در نظرگرفتن محل نصب فرورفته و چراغ پلاک عقب، کارآمدتر طراحی کنند. این کارزار از ۱۹۵۳ آغاز شد و اجرای نهایی آن تا اکتبر ۱۹۵۷ به دست آمد، بهطوریکه بیشتر ایالتها و استانها در ۱۹۵۶ یا ۱۹۵۷ به این استاندارد منتقل شدند.»
پلاکهای ویژه و نمایشگرهای دیجیتال از راه میرسند
در دهه ۱۹۷۰، با پیشرفت چاپ سیلکاسکرین، تغییرات بصری بیشتری در پلاکها پدید آمد و افزودن جلوههای گرافیکی برای تولیدکنندگان آسانتر شد. این روش نخستین بار در پلاک ایالت داکوتای جنوبی، با طرحی از نمای بیرونی کوه راشمور، در سال ۱۹۷۴ دیده شد. پس از آن، موجی از پلاکهای رنگارنگِ چاپ سیلکاسکرین به راه افتاد و ایالتها انبوهی از پلاکهای ویژه به مناسبت دویستمین سال استقلال آمریکا تولید کردند.
بهبود تواناییهای چاپ، همراه با افزایش تقاضا برای شخصیسازی، زمینهساز گسترش پلاکهای ویژهای شد که عضویت در یک سازمان یا دلبستگی به یک علت خاص را نشان میدادند. نخستین پلاک ویژه که به طور گسترده محبوب شد، در ژانویه ۱۹۸۷ [زمستان ۱۳۶۵] و به یاد فاجعه شاتل فضایی چلنجر در سال پیش از آن عرضه شد. تا سال ۲۰۲۳، رانندگان میتوانستند از میان بیش از ۸ هزار پلاک از این نوع در سراسر کشور انتخاب کنند؛ پلاکهایی که جایگاه حرفهای، حمایت از یک خیریه، یا هواداری از یک تیم را بازتاب میدادند.
آغاز هزاره جدید، تحولات تازهای را به همراه آورد که میتوانست به برخی سنتهای دیرینه این صنعت پایان دهد. برخی ایالتها پس از دههها استفاده از پلاکهای برجسته، به تولید انبوه پلاکهای تخت آلومینیومی روی آوردند تا روند تولید را سریعتر کنند. حتی تحولآفرینتر، ورود اجتنابناپذیر پلاکهای الکترونیکی بود.
نخستین نسل این پلاکها که در سال ۲۰۱۸ در کالیفرنیا معرفی شد، با فناوری بیسیم LTE کار میکرد و روی صفحههای دیجیتال تکرنگِ جوهری نمایش داده میشد. با اینکه این پلاکها امکان تمدید سریع ثبت خودرو و حتی وعده درآمد تبلیغاتی برای کسانی را که حاضر به مذاکره با کسبوکارهای محلی بودند فراهم میکردند، اما قیمت بسیار بالایی هم داشتند؛ و همین نشان میدهد که احتمالاً هنوز زمان زیادی لازم است تا رانندگان به طور کامل از نشانهای فلزی قدیمی دل بکنند.
منبع: www.history.com
مترجم: امیرمهدی نادری
۲۵۹
نظر شما