دومینوی استعفاها در دولت سیزدهم/ تغییر شش وزیر در دو سال اول/ بیشترین خروجی از دولت، در کدام حوزه بود؟+ جدول

تارا مهدویان: دولت سیزدهم به ریاست شهید ابراهیم رئیسی در مرداد ماه ۱۴۰۰ شروع به کار کرد. در حالیکه عمر ریاست رئیسی در پاستور به سه سال نرسیده بود، بالگرد حامل او و همراهانش در حوالی ورزقان، در آذربایجان شرقی، دچار سانحه شد و به شهادت رسید و بدین ترتیب پرونده هشتمین رئیس جمهور ایران بسته شد.

از میان ۱۹ وزیر کابینه رئیسی، در دو سال اول دولت وی، ۶ عضو تغییر کردند، سه وزیر استعفاء داده؛ یک وزیر فوت شد؛ یک وزیر استیضاح و دیگری هم برکنار شد.

تغییر شش وزیر در دولت رئیسی

اولین وزیری که  کابینه دولت سیزدهم را ترک کرد، حجت عبدالملکی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی بود. وی که کمتر از یک سال وزیر بود، در ۲۴ خرداد ۱۴۰۱ استعفاء کرد. او علت استعفای خود را «افزایش هماهنگی» در دولت عنوان کرد.

رستم قاسمی وزیر راه و شهرسازی، دومین وزیری بود که نه استعفا داد، نه عزل شد و نه استیضاح. بلکه  در ۱۷ آذر ۱۴۰۱ بر اثر بیماری درگذشت.

سیدرضا فاطمی امین، وزیر صنعت، معدن و تجارت، تنها وزیر دولت رئیسی بود که ۲ بار استیضاح شد. اما از تیغ تیز دومین استیضاح نمایندگان سر سلامت به در نبرد و سرانجام عزل شد.

استیضاح اول وی سه شنبه دهم آبان ۱۴۰۱ در صحن مجلس مطرح شد. پس از استماع دلایل و توضیحات نمایندگان متقاضی استیضاح و همچنین توضیحات و دفاع وزیر از عملکرد خود در این وزارتخانه، با ۸۴ رأی موافق، ۱۸۲ رأی مخالف، شش رأی ممتنع و ۲ رأی باطله از مجموع ۲۷۴ نماینده حاضر در مجلس، با عزل وی مخالفت شد.

دومین استیضاح فاطمی امین در تاریخ دهم اردیبهشت ۱۴۰۲ بود. استیضاح‌کنندگان، او را بخاطر عمل نکردن به وعده‌هایش، با ۱۶۲ رأی موافق، ۱۰۲ رأی مخالف و ۲ رأی ممتنع، شش رأی باطله از مجموع ۲۷۲ رأی ماخوذه، از وزارت صمت برکنار کردند.

سجادی پس از سه بار استعفا، رفتنی شد/ وزیر کشور جان سالم به در برد

یوسف نوری وزیر آموزش و پرورش شرایطی همچون عبدالملکی داشت. او نیز در ۱۵ فروردین ۱۴۰۲ استعفا داد.

بعد از نوری، سید جواد ساداتی‌نژاد وزیر جهاد و کشاورزی برکنار شد. خبر عزل وی ۲۲ فروردین ۱۴۰۲ رسانه ای شد. بهادری جهرمی سخنگوی دولت در این باره گفت: این اقدام در راستای استفاده بهتر از ظرفیت مدیران است.

در دوم مرداد ۱۴۰۲ استعفای حمید سجادی وزیر ورزش و جوانان نیز رسانه‌ای شد. سجادی به بهانه بیماری و پس از سه بار استعفا، حکم خروج از دولت رئیسی را دریافت کرد و صندلی خود را به کیومرث هاشمی، رئیس پیشین کمیته ملی المپیک، واگذار کرد.  او دلیل استعفای خود را آسیبی که به طحال وی در سانحه هلیکوپتر اسفند ۱۴۰۱، اعلام کرد.

نکته دیگر در میان وزرای دولت سیزدهم که باید به آن اشاره کرد، استیضاح احمد وحیدی وزیر کشور به دلیل ابلاغ بخشنامه‌ای به استانداران که فحوای آن به تمرکز نمایندگان بر امور مربوط به خود و عدم دخالت در مسائل اجرایی بود. طرح این استیضاح با امضای اکثریت نمایندگان مجلس یازدهم کلید خورده بود، اما به مرحله اجرا نرسید.

* در جدول زیر زمان آغاز و پایان وزرای جدا شده از دولت سیزدهم را مشاهده می کنید؛

جدایی محسن رضایی از تیم اقتصادی دولت رئیسی/ رئیس سازمان برنامه و بودجه هم رفت

اما شمار خروج‌ها از قطار کابینه دولت سیزدهم در بخش اقتصادی بسیار چشمگیر بوده است. علاوه بر ۶ وزیر کابینه شهید رئیسی، که سه تن از آنها در حوزه اقتصادی فعالیت می کردند، برخی دیگر از اعضای دولت سیزدهم نیز که از تیم این دولت جدا شدند، در برگیرنده تیم اقتصادی  بوده اند. 

همزمان با برکناری سیدجواد ساداتی نژاد وزیر جهادکشاورزی، مسعود میرکاظمی رئیس سازمان برنامه و بودجه به عنوان یکی از پایه های اصلی حوزه اقتصادی نیز برکنار شد.

محسن رضایی، کاندیدای سیزدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری نیز در ۲۱ خرداداه سال ۱۴۰۲، در حالی که سمت معاونت اقتصادی ریاست جمهوری را برعهده داشت، از سمت خود استعفا داد. رئیس‌جمهور وقت، محسن رضایی را به عنوان مسئول دبیرخانه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا منصوب کرد.

همچنین در ۸ دی ۱۴۰۱ پس از جلسه فوق‌العاده هیئت دولت، محمدرضا فرزین به عنوان رئیس کل جدید بانک مرکزی از هیئت وزیران رأی اعتماد گرفت و جایگزین علی صالح‌آبادی شد. 

حسین قربان زاده رئیس سازمان خصوصی سازی در ۳۱ خرداد ۱۴۰۲ از سمت خود برکنار شد. سعید محمد دبیر شورای عالی مناطق آزاد عضو دیگری تیم اقتصادی دولت سیزدهم بود که در مهر ۱۴۰۱ برکنار شد.

سورنا ستاری معاون علمی ریاست جمهوری از جمله استعفا دهندگان از دولت رئیسی بود که در ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ از دولت جدا شد.

رضا شیوا رئیس شورای رقابت نیز از جمله جداشوندگان از تیم اقتصادی دولت سیزدهم بود که در ۱۵ فروردین ۱۴۰۱ کار خود را تمام کرد.

نگاهی گذرا به کارنامه خروجی های دولت سیزدهم نشان می دهد که از میان چهارده شخصیت مهم جدا شده از این دولت، یازده مقام سمت اقتصادی داشتند؛ جایگاه‌هایی که اتفاقا به پاشنه آشیل دولت مرحوم رئیسی تبدیل شد و انتقادات زیادی را نسبت به علکرد اقتصادی دولت روانه کرد.

۲۹۲۱۸