یک هواشناس متفقین را در عملیات نرماندی نجات داد

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، در ۴ ژوئن ۱۹۴۴ [۱۴ خرداد ۱۳۲۳] برخلاف سپیده‌دمِ روشنی که بر فراز پورتسموثِ انگلستان در حال دمیدن بود، فضای تیره‌وتاری بر فرماندهان متفقین که ساعت ۴:۱۵ صبح در «ساوث‌ویک هاوس» گرد هم آمده بودند، سایه افکند. سال‌ها تدارکات صرف تهاجم به نرماندی شده بود، اما اکنون، تنها چند ساعت پیش از آغاز عملیات «روز دی» (D-Day)، صدای «جیمز استاگ»، سرهنگ گروه هوایی، به گوش رسید که بر یک تأخیر لحظه‌آخری پافشاری می‌کرد. این بریتانیاییِ بلندقامت در مقام افسر ارشد هواشناسی عملیات «اورلُرد»، هرچند یک فرمانده میدان نبرد نبود، اما اکنون سرنوشت نهایی «روز دی» در گروی تصمیم‌گیری او بود. فرماندهان ناامید به‌خوبی می‌دانستند که تاریخ‌های احتمالی برای تهاجم، انگشت‌شمار و بسیار ارزشمند هستند؛ چراکه از یک سو به «ماه کامل» برای روشن کردن موانع و محل فرود گلایدرها نیاز بود و از سوی دیگر، به «جزر» (پایین رفتن آب) در هنگام سپیده‌دم احتیاج داشتند تا استحکامات دفاعی زیرآبی پیچیده‌ای که آلمانی‌ها تعبیه کرده بودند، نمایان شود.

پنجم ژوئن [۱۵ خرداد ۱۳۲۳]، که توسط «دوایت آیزنهاور»، فرمانده کل قوای متفقین، به عنوان «روز دی» (D-Day) برگزیده شده بود، نخستین روز از یک بازه زمانی محدودِ سه‌روزه بود که شرایط نجومیِ لازم را دارا بود. با این حال، عملیات عظیم پیاده‌سازی نیرو در نرماندی، به شرایط جویِ ایده‌آل نیز نیاز داشت. بادهای شدید و دریای طوفانی می‌توانست باعث واژگونی شناورها شده و حمله آبی-خاکی را مختل کند؛ هوای بارانی و مرطوب می‌توانست ارتش را زمین‌گیر کرده و پوشش ابریِ ضخیم نیز می‌توانست مانع از پشتیبانی هواییِ لازم شود.

وظیفه حیاتی اما طاقت‌فرسایِ پیش‌بینیِ وضعیت جویِ کانال مانش - که به بی‌ثباتی و دمدمی‌مزاج بودن شهرت داشت - بر عهده تیمی از پیش‌بینانِ نیروی دریایی سلطنتی، اداره هواشناسی بریتانیا و نیروی هوایی استراتژیک و تاکتیکی ایالات متحده نهاده شد. با نزدیک شدن به «روز دی»، گویی در داخل خودِ اداره هواشناسی نیز ابرهای طوفانی در حال شکل گرفتن بود (کنایه از تنش و اضطراب شدید حاکم بر تیم).

استاگ به دلیل طوفان، خواستار تأخیر می‌شود

مشاهدات انجام‌شده در ۲۹ مه از منطقه «نیوفاندلند»، از تغییر شرایط جوی خبر می‌داد که احتمال داشت تا تاریخ پیشنهادی برای حمله، به منطقه برسد. پیش‌بینان بریتانیایی براساس دانش خود از وضعیت جوی کانال مانش و مشاهدات موجود، پیش‌بینی کردند که هوای طوفانی دقیقاً در ۵ ژوئن فرا خواهد رسید. در مقابل، هواشناسان آمریکایی با تکیه بر روشی متفاوت که مبتنی بر نقشه‌های تاریخی آب‌وهوا بود، معتقد بودند که یک جبهه فشار زیاد باعث انحراف توده طوفانی در حال پیش‌روی شده و آسمانی صاف و آفتابی را بر فراز کانال مانش پدید می‌آورد.

در ساعات اولیه ۴ ژوئن، «استاگ» معتقد بود که تنها چند ساعت تا آغاز هوای نامساعد باقی مانده است. او با همکاران بریتانیایی خود هم‌نظر شد و پیشنهاد تعویق عملیات را داد. آیزنهاور که می‌دانست وضعیت آب‌وهوا پتانسیل تبدیل شدن به دشمنی حتی سرسخت‌تر از نازی‌ها را دارد، با اکراه در نخستین ساعات ۴ ژوئن موافقت کرد که «روز دی» را ۲۴ ساعت به تأخیر بیندازد.

در آن سوی کانال مانش، هواشناسان آلمانی نیز شرایط طوفانی را پیش‌بینی کردند؛ شرایطی که همان‌طور که استاگ و همکاران بریتانیایی‌اش بیم داشتند، به وقوع پیوست. با این حال، مدیر هواشناسی «لوفت‌وافه» (نیروی هوایی آلمان) فراتر رفت و گزارش داد که بعید است تلاطم دریا و بادهای شدید تا اواسط ژوئن فروکش کند. فرماندهان نازی با استناد به این پیش‌بینی، حمله قریب‌الوقوع متفقین را غیرممکن پنداشتند و بسیاری از آن‌ها سنگرهای دفاع ساحلی را برای شرکت در مانورهای نظامی در نواحی اطراف ترک کردند. مارشال «اروین رومل» حتی به خانه بازگشت تا شخصاً یک جفت کفش پاریسی را به عنوان هدیه تولد به همسرش تقدیم کند.

به گفته «جان راس»، نویسنده کتاب «پیش‌بینی برای روز دی: و هواشناسی که پشت بزرگترین قمار آیزنهاور بود»، هواشناسان لوفت‌وافه آلمان نسبت به همتایان متفقین خود، به داده‌ها و مدل‌های ساده‌تری تکیه می‌کردند. او می‌گوید: «متفقین شبکه بسیار قدرتمندتری از ایستگاه‌های هواشناسی در کانادا، گرینلند و ایسلند، کشتی‌های هواشناسی، پروازهای شناسایی جوی بر فراز اقیانوس اطلس شمالی و همچنین مشاهدات مخفیانه (براساس توافقی محرمانه) از ایستگاه‌های هواشناسی در جمهوری ایرلندِ بی‌طرف در اختیار داشتند.»

پیش‌بینی‌ها به نفع حمله در ۶ ژوئن [۱۶ خرداد ۱۳۲۳] رقم می‌خورند

آن ایستگاه‌های هواشناسی، به‌ویژه ایستگاهی در یک اداره پست در «بلک‌ساد پوینت» در دورترین نقطه غربی ایرلند، در تشخیصِ فرا رسیدن یک دوره کوتاه آرامش در میان طوفان‌ها نقشی حیاتی ایفا کردند؛ دوره‌ای که استاگ و همکارانش معتقد بودند اجازه می‌دهد تهاجم در ۶ ژوئن انجام شود. در شب ۴ ژوئن، در حالی که باران و بادهای شدید «پورتسموث» را درمی‌نوردید، استاگ به آیزنهاور اطلاع داد که پیش‌بینی‌ها نشان‌دهنده یک وقفه موقتی در طوفان است. از آن‌جا که تاریخِ مناسبِ بعدی برای حمله نزدیک به دو هفته بعد بود، متفقین می‌دانستند که در صورت انتظار، خطر از دست دادنِ «عنصر غافلگیری» وجود دارد. علیرغم بارش شدید باران و صفیر باد در بیرون، آیزنهاور به پیش‌بینان خود اعتماد کرد و فرمان آغاز عملیات «روز دی» را صادر کرد.

آب‌وهوا در ساعات اولیه «روز دی» هنوز هم ایده‌آل نبود. ابرهای غلیظ باعث شدند بمب‌های متفقین و چتربازان آن‌ها کیلومترها دورتر از هدف فرود بیایند. دریای متلاطم نیز موجب واژگونی برخی شناورها شد و گلوله‌های خمپاره را از هدف منحرف کرد. اما تا ظهر، هوا صاف شد و درستی پیش‌بینی «استاگ» تأیید شد. آلمانی‌ها غافلگیر شدند و روند جنگ جهانی دوم شروع به تغییر کرد.

چند هفته بعد، استاگ یادداشتی برای آیزنهاور فرستاد و در آن نوشت که اگر «روز دی» به اواخر ژوئن موکول شده بود، متفقین با بدترین وضعیت آب‌وهوایی کانال مانش در طول دو دهه گذشته روبه‌رو می‌شدند. آیزنهاور روی آن گزارش نوشت: «خدایان جنگ را شکر می‌کنم که همان وقتی رفتیم که رفتیم.» او همچنین می‌توانست بابت این موضوع سپاسگزار باشد که استاگ نظر هواشناسان آمریکایی را که می‌خواستند طبق برنامه در ۵ ژوئن حمله انجام شود، نپذیرفت؛ تصمیمی که به گفته راس، اگر اجرا می‌شد، فاجعه‌بار بود.

«آب‌وهوای حاکم بر نرماندی ابرناکی بیش از حدی داشت و این مسئله اجازه نمی‌داد بزرگ‌ترین دارایی راهبردی آیزنهاور، یعنی نیروی هوایی متفقین، بتواند به ‌طور مؤثر از نیروهای در حال پیاده‌سازی در برابر زره‌پوش‌ها، توپخانه و نیروهای ذخیره پیاده‌نظام آلمان محافظت کند. بادها برای استقرار چتربازان - که باید پل‌ها و چهارراه‌های داخل خشکی، پشت سواحل را تصرف می‌کردند و مانع تقویت مواضع ساحلی آلمان می‌شدند - بیش از حد شدید بود. امواج نیز آن‌قدر بلند بود که شناورها نتوانند سربازان و تدارکات را به ساحل برسانند. عنصر کلیدی غافلگیری - یعنی مکان و زمان حمله - از بین می‌رفت و فتح اروپای غربی به ‌احتمال زیاد یک سال دیگر به طول می‌انجامید.»

منبع: www.history.com

۲۵۹