چگونه حمایت دولتی، بدون افزایش منابع، موثرتر خواهد بود؟

باز نمایی

جامعه ایران از سال‌ها پیش با افزایش مشکلات و چالش‌های اقتصادی مواجه شده است. این امر موجب شده پی در پی بر نرخ فقر اضافه شود. در پایان سال ۹۰ جمعیت زیر خط فقر در ایران کمتر از ۲۰ درصد بود ولی در سال ۱۴۰۳ گفته می‌شود بیش از ۳۶ درصد از مردم ایران در تامین حداقل نیازهای زندگی خود دچار مشکل شدند و به ورطه فقر افتادند.د

از سال ۱۴۰۳ تا به امروز نه تنها این وضعیت سر و سامان نگرفتند که حتی بحران‌ها هم تشدید شدند. به طور خاص در یک سال گذشته ایران دو بار درگیر حمله ایالات متحده و اسراییل شد و در کنار آن با شوک درمانی ارزی زمینه انواع نابسامانی‌ها را گسترده‌تر کرد. بنابراین تورم در پایان اردیبهشت ماه به بیش از ۸۳ درصد رسیده است.

دولت که درگیر انواع کمبود منابع است، در نهایت پس از حذف ارز ترجیحی و بحران گرانی چشمگیر مواد غذایی چاره را در پرداخت کالابرگ به همه مردم دید. این اقدام گرچه در ماه‌های اول اثر بیشتری داشت، در ماه‌های بعدی با تورم بالا یکسره بی اثر خواهد شد. افزایش پرداخت کالا برگ قبل از هر چیز نیازمند منابع بیشتر است. به نظر می‌رسد تا زمانی‌که کشور درگیر جنگ یا تحریم باشد، تامین منابع در هاله‌ای از ابهام قرار بگیرد.

اشتباه دولت پرداخت کالابرگ به همه است

از انتقادات مهمی که به پرداخت کالابرگ می‌شود، پرداخت کالابرگ به همه مردم است. دولت در حالی‌که تجربه پرداخت یارانه دولت احمدی‌نژاد را داشت و با وجود کمبود منابعی که به آن دچار شده هم حاضر نشد تا به جای حمایت یکسان از همه، به حمایت موثر تر از اقشار نیازمند دست بزند. نفس این اقدام موجب می‌شود بخشی از منابع کالا برگ به جیب اقشار برخورداری برود که نیازی به این ارقام هم ندارند. درواقع دولت به جای تخصیص بهینه منابع، آن را به همه اختصاص داد.

علی قنبری، عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس،  با انتقاد از این رویه گفت: دولت چهاردهم از همان ابتدا که کالابرگ را به همه پرداخت، کار اشتباهی کرد. دولت باید حمایت‌های خود را تنها به اقشار نیازمند محدود کند تا استفاده بهتری از منابع ناچیز فعلی داشته باشد. با روش فعلی، منابعی بزرگ خرج می‌شوند که بخش بزرگی از آن هدر رفته است. دولت اگر اراده کافی را داشته باشد، می‌تواند با اصلاح همین نظام حمایتی فعلی، تاثیرگذاری حمایت‌هایش را افزایش دهد.

قنبری توضیح داد: دولت می‌تواند با حذف دهک‌های برخوردار، تمام منابع را به فرودستان اختصاص دهد. مثلا می‌تواند سه دهک برخوردار را  از دریافت کالابرگ حذف کند و کل این منابع را به کالا برگ سه دهک فقیرتر اختصاص دهد. این‌طور هم حمایت موثرتر است و هم به معنای واقعی کاهش فقر در دستور قرار می‌گیرد. این روش که به همه، به یکسان منابعی اختصاص یابد، به سود عدالت نیست و درنهایت منابع زیادی را هم از بین می‌برد.

متن کامل این گفتگو و تحلیل قنبری از سیاست‌های حمایتی و چالش‌های آن را می‌توانید در این‌جا بخوانید.

۲۲۳۲۲۹