امیرمهدی نادری| خبرآنلاین؛ شش روز پیش از شامگاهِ هفتم تیر که بمبی در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی در منطقه سرچشمه تهران منفجر شد، مجلس شورای اسلامی با ۱۷۷ رأی موافق، ۱۲ رأی ممتنع و تنها یک رأی مخالف، طرح عدم کفایت سیاسی ابوالحسن بنیصدر را تصویب کرد و روز اول تیرماه ۱۳۶۰، امام خمینی(ره) حکم عزل بنیصدر را از مقام ریاستجمهوری صادر کردند. تهران در حالت تعلیق بود؛ خیابانها شاهد تنش و درگیری، و حزب جمهوری اسلامی در اوج قدرت سیاسی.
خبری که سه روز زودتر داده شد
اما کسی نمیدانست که ماجرا با تمام شدن بسیار فاصله دارد و عملیاتی بزرگتر در شرف وقوع است. محمد جواد قدیری، عضو کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق و طراح اصلی انفجار مسجد ابوذر که در آن آیتالله خامنهای مورد سوءقصد قرار گرفت، سه روز قبل از وقوع حادثه به دوستان خود با اطمینان خبر داده بود که «روز هفتم تیر کار یکسره خواهد شد.» (خبرگزاری میزان، ۷ تیر ۹۹، کد ۶۳۲۱۱۸)
صبح یکشنبه ۷ تیر ۱۳۶۰، مطبوعات هنوز در شوک سوءقصد روز قبل بودند. روزنامه اطلاعات با تیتر درشتِ «جزئیات حادثه سوءقصد به جان حجتالاسلام خامنهای» منتشر شد و زیر همان تیتر از دستگیری «۱۰ عامل مشکوک» خبر داد. صفحه دوم همان شماره هم همچنان در فضای پرتنشِ پس از عزل بنیصدر و درگیریهای سیاسی و امنیتی روزها و ساعتهای قبل تنفس میکرد. اگر کسی فقط همان شماره صبحگاهی را میدید، شاید گمان نمیبرد که تا چند ساعت بعد، کشور با فاجعهای بهمراتب بزرگتر روبهرو خواهد شد.
اما شبِ همان روز، همهچیز عوض شد. در ساعت ۲۰:۳۰ روز یکشنبه ۷ تیر ۱۳۶۰، تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اعضای هیأت دولت و دیگر مسئولان بهتدریج به سالن اجتماعات دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی ایران واقع در سرچشمه تهران وارد شدند. پس از پایان قرائت قرآن کریم و اعلام برنامه، آیتالله بهشتی سخنرانی خود را آغاز کرد. موضوع بحث آن شب، تورم و انتخابات ریاستجمهوری آینده بود. آیتالله بهشتی سخنانش را با این جملات آغاز کرد: «ما بار دیگر نباید اجازه دهیم استعمارگران برای ما مهرهسازی کنند و سرنوشت مردم ما را به بازی بگیرند. تلاش کنیم کسانی را که متعهد به مکتب هستند و سرنوشت مردم را به بازی نمیگیرند انتخاب شوند...» (همان)
از زیر آوار تا بیمارستانهای تهران
حسین صادقی، معاون وزیر خارجه که در جلسه حاضر بود و مجروح شد، در مصاحبه با اطلاعات گفت: «ناگهان جرقهای دیدم و بیهوش شدم. وقتی زیر آوار به هوش آمدم زیر خروارها خاک و سنگ و آهن، فریاد تکبیر، لا الله الا الله و تا خون در رگ ماست خمینی رهبر ماست را... به گوشم میرسید.» (اطلاعات، ۸ تیر ۱۳۶۰، ص ۴)
روزنامه کیهان در صبح دوشنبه ۸ تیر ۱۳۶۰، در صفحه نخست خود نوشت: «حدود ساعت ۲۱ دیشب دو بمب بسیار قوی در محل دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی منفجر شد که بر اثر شدت انفجار قسمتهایی از ساختمان فروریخت و موجب شهادت دهها تن از مقامات مملکتی و نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی و چند تن از وزرا گردید.» روزنامه اطلاعات نیز با تیتر سنگین و سیاهِ «در هولناکترین جنایت مزدوران آمریکا دهها تن از مسئولین مملکتی شهید و مجروح شدند» روی دکهها رفت و گزارش داد: «گزارش خبرنگاران از محل انفجار به نقل از شاهدان عینی حاکی است که احتمالاً دو بمب بسیار قوی منفجر شده که صدای انفجار آن تا شعاع حداقل یک کیلومتر به وضوح شنیده شده است.» (روزنامه اطلاعات، دوشنبه ۸ تیر ۱۳۶۰، ص ۱)
روزنامه اطلاعات در شماره هشت تیر خود، گزارش ساعات پس از وقوع انفجار را اینگونه روایت کرده است:
«گزارش خبرنگاران در ساعت ٢٣ دیشب از مقابل دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی ایران حاکی بوده است که در زمان مخابره خبر ٢٠ مجروح بوسیله آمبولانس به بیمارستانهای مختلف تهران ازجمله بیمارستان طرفه و سینا انتقال یافتند. در این گزارش به نقل از شاهدان عینی اضافه شده است که در اثر انفجار، سقف ساختمان دفتر مرکزی حزب به روی کسانی که جلسه داشتند، خراب شده است و حدود ۵۰ آمبولانس برای انتقال مجروحین به بیمارستانها بسیج شدهاند و کلیه بیمارستانها که شهدا و مجروحین این حادثه به آنها انتقال یافتهاند بهشدت از طرف مامورین کمیتهها کنترل میشود. ساعت ٢٢ و سی دقیقه دیشب از بیمارستان طرفه خبر رسید که تا این ساعت ٨ شهید که پیکر آنها بهکلی متلاشی شده به این بیمارستان آوردهاند. این گزارش حاکی است که یکی از شهدا آقای طباطبایی نماینده مجلس شورای اسلامی است و هویت ٧ نفر دیگر هنوز مشخص نشده است. گزارش خبرنگاران ساعت ٢٤ دیشب از محل دفتر حزب جمهوری اسلامی ایران حاکیست که ساختمان اصلی محل تشکیل جلسه در اثر انفجار فروریخته و عملیات برای بیرون آوردن اجساد کسانی که زیر آوار ماندهاند هنوز ادامه دارد. خبرنگاران در گزارش خود اضافه کردهاند که در فاصله ساعتهای حوالی ٢٣ تا ٢٤ دیشب ٢٤ جسد را از زیر آوار خارج شدهاند.... ساعت ٢٤ خبر رسید که محوطه دفتر حزب پر از افرادی بود که برای امداد و کمکرسانی از لحظات اول حادثه خود را به محل رساندهاند. خود این ازدحام سبب ناهماهنگیهایی در امر کمکرسانی شده است، این گزارش حاکی است که نیروهای امدادی مرکب از ارتش، سپاه، پلیس و کمیته در محل حادثه هستند و اگر موفق شوند که افراد متفرقه را از محل دور کنند میتوانند با فراغ بال کار کمکرسانی را ادامه دهند. گزارش خبرنگار خبرگزاری پارس حاکیست که انفجار حدود ساعت ٩ به یکباره رخ داد و گفته میشود که هنگام انفجار ٩٠ نفر در این ساختمان جمع بودند. گزارش دیگر از یک خبرنگار تلویزیون حاکیست که تعداد تلفات خیلی زیاد است و در چند بیمارستان و در هر یک حداقل ٥ نفر شهید شدند. گزارش دیگری حاکی است که یک محوطه به ابعاد ١ در ١٥ متر درهم ریخته و آوار ٢ متر از سطح زمین برجسته است و خبرنگاران با توجه به قرائن موجود، نجات آخرین کسانی را که از زیر آوار بیرون میآورند، بعید میدانند. اطراف دفتر مرکزی حزب و کوچهای منتهی به این دفتر، دقیقا کنترل میشود.» (اطلاعات، هشت تیر ۱۳۶۰، ص ۲)
فردای روز انفجار در نهم تیرماه تشییع پیکر شهدای حزب جمهوری اسلامی با حضور گسترده ای از مردم برگزار شد حجتالسلام هاشمی در برابر تجمعکنندگان آن مقابل صحن مجلس گفت: «آن شب خانوادههای عزادار با هرکس تماس میگرفت اول سراغ بهشتی را میگرفت و بعد سراغ عزیز خودش را. به سراغ مجروحان بیمارستان که میرویم اول از بهشتی سخن میگویند.... این بمب جنایتکاران که در دفتر حزب جمهوری اسلامی ما منفجر شد و چهرههای عزیزی را از ما گرفت انفجاری که در سطح جامعه ایجاد میکند هزاران بار قویتر از انفجار اتمی است که ریشههای نفاق و کفر را در این مملکت و منطقه خواهد سوزاند..» (کیهان، ۱۰ تیر، ص ۳)
دو روز بعد، لحن مطبوعات تغییر کرده بود. اطلاعات در شماره چهارشنبه ۱۰ تیر ۱۳۶۰ دیگر از «دهها تن» نمینوشت؛ تیتر اول روزنامه این بود: «ملت رزمنده ایران با خشم و اندوه ۷۲ شهید مظلوم را به خاک سپرد.» (روزنامه اطلاعات، چهارشنبه ۱۰ تیر ۱۳۶۰، ص ۱ و ۲)
کیهان هم در ۱۰ تیر از دستگیری ۵۰ عضو از مجاهدین خلق و برگزاری جلسه مجلس شورای اسلامی با ۲۷ دسته گل به جای نمایندگان شهید شده خبر می داد. به گزارش خبرنگار کیهان ۲ تن دیگر از نمایندگان مجلس با تن مجروح و یکی از آنها با تخت بیمارستانی در جلسه آن روز شرکت کردند. این ٢ تن عبارت بودند از: محمود مروی سماورچی نماینده طرقبه و بهرام تاجگردان نماینده گچساران که با تخت بیمارستان در جلسه علنی امروز مجلس حضور یافت .
هفتم تیر دیگر فقط یک خبر فوری یا یک تیتر درشت نبود؛ به واقعهای تبدیل شده بود که معادلات سیاسی کشور را برهم زد.
۲۵۹
نظر شما