چرا مجسمه‌ها از روی کاپوت‌ ناپدید شدند؟ /عکس

امیرمسعود عابدین: طراحی خودروهای امروزی برای جلب توجه دست به هر کاری می‌زند؛ از جلوپنجره‌های غول‌پیکر و نوارها و لوگوهای نورانی گرفته تا چراغ‌هایی که هنگام باز کردن درها رقص نور اجرا می‌کنند. اما در این میان، یکی از اصیل‌ترین و جذاب‌ترین المان‌های طراحی تاریخ صنعت خودروسازی یعنی مجسمه‌های روی کاپوت، تقریبا به طور کامل محو شده‌اند. روزگاری فرشته بالدار کادیلاک، چیتای در حال پریدن جگوار، ستاره سه پر مرسدس بنز و مجسمه رولزرویس به خودروها هویت و شخصیت می‌بخشیدند؛ اما به مرور زمان و با تغییر معیارها، این مجسمه‌های کرومی دوست‌داشتنی جای خود را به لوگوهای تخت دادند.

هدف اولیه مجسمه‌ها؛ قطعه‌ای کاربردی یا تزئینی؟

براساس گزارش motor۱، شاید جالب باشد بدانید که مجسمه‌های اولیه روی کاپوت اصلا برای زیبایی ساخته نشده بودند. در خودروهای قدیمی، درپوش رادیاتور به‌صورت بیرونی و دقیقا در جلوی دید راننده قرار داشت. شرکت‌ها با نصب قطعاتی مانند درجه حرارت روی درپوش رادیاتور، امکان پایش دمای موتور و جلوگیر از داغ شدن آن را برای رانندگان فراهم می‌کردند. به مرور زمان، خودروسازان و شرکت‌های جانبی تصمیم گرفتند این درپوش‌های کاربردی را با اشکال هنری مانند بال، حیوانات و نمادهای اساطیری تزئین کنند. بعدها با انتقال درجه حرارت به پشت آمپر و رفتن درپوش رادیاتور به زیر کاپوت، جنبه کاربردی این قطعه از بین رفت اما زیبایی آن باقی ماند.

امضای اختصاصی و نماد غرور مالکان

در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ میلادی، این مجسمه‌ها به تندیس‌های کوچکی تبدیل شدند که هویت برند را فریاد می‌زدند. کادیلاک از «الهه پرواز» استفاده می‌کرد و رولزرویس در سال ۱۹۱۱ مجسمه معروف «روح اکستازی» را معرفی کرد. یک مجسمه خاص روی کاپوت می‌توانست حتی پیش از دیده‌ شدن کامل خودرو، برند آن را معرفی کند. علاوه بر این، شکل مجسمه نشان‌دهنده شخصیت مالک بود؛ یک حیوان در حال جهش نماد سرعت بود، یک پیکر بالدار حس زیبایی و شکوه را منتقل می‌کرد و یک ستاره بزرگ کرومی اعلام می‌کرد که شما سوار بر یک مرسدس بنز هستید.

قوانین سخت‌گیرانه ایمنی و خطر برای عابران پیاده

همان شکل سه‌بعدی و برجسته‌ای که باعث جذابیت خودروها می‌شد، به مرور به یک مشکل بزرگ ایمنی تبدیل شد. یک مجسمه فلزی و صلب در جلوی کاپوت، هنگام تصادف با عابر پیاده خطرات جانی جدی ایجاد می‌کرد. قوانین جدید ایمنی خودروسازان را ملزم کرد که این قطعات برجسته در صورت برخورد، قابلیت خم‌شدن، جداشدن یا فرو رفتن در کاپوت را داشته باشند. اگرچه مکانیسم‌های فنری یا سیستم‌های جمع‌شونده اتوماتیک این مشکل را حل کردند، اما هزینه و پیچیدگی تولید را به شدت بالا بردند. در نهایت بیشتر خودروسازان ساده‌ترین راه را انتخاب کردند: جایگزینی مجسمه با یک لوگوی تخت و صاف!

سرقت‌های پی‌درپی و دغدغه مالکان

مجسمه‌های روی کاپوت هدف بسیار راحتی برای سارقان بودند. در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ میلادی، دزدیده شدن ستاره‌های مرسدس بنز به یک دردسر همه‌گیر تبدیل شده بود؛ تا جایی که برخی مالکان مجسمه‌های متحرک می‌خریدند تا هنگام پارک خودرو، آن را با خود به داخل خانه ببرند! این سرقت‌های مداوم علاوه بر کلافه کردن مالکان، هزینه‌های گارانتی و جایگزینی زیادی را هم روی دست خودروسازان می‌گذاشت.

آیرودینامیک و تحول در فرم طراحی خودروها

با گذشت زمان، زبان طراحی خودروها نیز به کلی تغییر کرد. خودروهای قدیمی جلوپنجره‌های ایستاده و کاپوت‌های کشیده‌ای داشتند که مجسمه به زیبایی روی آن‌ها می‌نشست. اما خودروهای امروزی دماغه پایین‌تر و بدنه آیرودینامیک‌تری دارند که هوا را به روانی از روی خود عبور می‌دهد. در این میان، یک مجسمه برجسته روی کاپوتِ شیب‌دار، همخوانی چندانی با فرم‌های مدرن نداشت. خودروسازان راه‌های جدیدی برای جلب توجه پیدا کردند؛ جلوپنجره‌های کلیوی‌شکل بی‌ام‌و یا جلوپنجره‌های بزرگ لکسوس و آئودی به همراه امضای اختصاصی چراغ‌های LED، وظیفه هویت‌بخشی را از مجسمه‌ها تحویل گرفتند.

مجسمه‌ها هنوز کاملا نمرده‌اند!

اگرچه مجسمه‌های روی کاپوت از خودروهای اقتصادی و معمولی حذف شده‌اند، اما در دنیای خودروهای بسیار لوکس همچنان زنده‌اند. رولزرویس همچنان از مجسمه «روح اکستازی» استفاده می‌کند و حتی فرم آن را برای مدل تمام‌الکتریکی اسپکتر کوتاه‌تر و آیرودینامیک‌تر کرده است. مرسدس بنز و بنتلی نیز در برخی مدل‌های تشریفاتی و خاص خود این سنت را حفظ کرده‌اند. امروزه داشتن یک مجسمه جمع‌شونده روی کاپوت، نمادی از تجمل فوق‌العاده و اصالت به شمار می‌رود.

کلام آخر؛ تغییر ظاهر، بقای هدف

مجسمه‌های روی کاپوت به این دلیل که مردم دیگر آن‌ها را دوست نداشتند کنار نرفتند، بلکه قربانی پیشرفت ایمنی، آیرودینامیک و تغییر قوانین شدند. امروزه جلوپنجره‌های غول‌پیکر، لوگوهای روشن و چراغ‌های خطی مدرن، همان کاری را انجام می‌دهند که روزگاری آن مجسمه‌های کوچک کرومی انجام می‌دادند. تندیس‌های فلزی شاید از روی کاپوت‌ها رفته باشند، اما هدف اصلی آن‌ها یعنی متمایز کردن خودرو در جاده، همچنان زنده است.

۳۲۲