آیا کسی که نماز نمی‌خواند، مسلمان نیست؟ پاسخ به دو پرسش درباره اسلام و عبادت

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، پاسخ به سوال یک پرسشگر از مرکز ملی پاسخگوئی به سوالات دینی ارائه شده است:

پرسش:

1- آیا کسی که نماز نمی‌خواند یا بعضی فروع را انجام نمی‌دهد، مسلمان به حساب نمی‌آید؟ درحالی که به اصول دین اعتقاد دارد و شناخت کافی از خدا و معاد پیامبران و ائمه و قرآن دارد.

2- سوال دوم هم اینکه در قرآن تاکید شده که انسان و جن برای عبادت آفریده شده اند . آیا عبادت منظور فقط نماز است ؟؟ به طور کلی عبادت یعنی چه؟

اعتقاد به اصول نشانه مسلمان بودن نیست ؟

پاسخ:

کفر و خروج از دائره اسلام از دو حیث قابل بررسی است در مباحث فقهی هر کس خدا، یکتایی خدا، نبوت، معاد یا فرعی اعتقادی را که ضروری دین بوده و منجر به انکار مبدأ یا معاد گردد، را معتقد نباشد یا منکر باشد، کافر است. (1)

اما در مباحث کلامی، کفر در انسان، پوشانیدن و کتمان آگاهانه است. از این رو نوعاً در تعریف کفر، کلمة «جحود» و «انکار» بکار می رود. که مخالفت آگاهانه و لجاجت آمیز را می رساند. (2)

با این بیان آنچه سبب خروج از دائره اسلام می شود آن است که اولاً شخص یکی از اصول و مبادی دین را انکار کند و ثانیاً انکار شخص از روی علم و آگاهی باشد بنابراین شخصی که نماز نخوانده و یا روزه نمی گیرد از دو حال خارج نیست.

الف) با علم به اینکه این عمل مانند نماز، روزه و... از فروعات دین بوده و خداوند بر انجام آن دستور داده، اساساً به وجوب آن معتقد نبوده و مثلاً با لج بازی و... عمداً آن را به جای نیاورده است، چنین شخصی از آنجا که منکر فروع دین و به تبع آن منکر یکی از ضروریات دین اسلام می شود از دائره دین اسلام خارج می شود. لذا احکامی مانند نجاست و سائر امور مربوط به کفر بر او صادق است.

ب) اینکه شخص به وجوب آن معتقد بوده، ولی در مقام عمل سستی به خرج داده و آن را به جای نیاورده است مانند بسیاری از افراد که با علم و اعتقاد به وجوب عملی، در انجام آن کوتاهی می کنند. چنین شخصی گناه بزرگی مرتکب شده است و در برخی از روایات ائمه تاکید کرده اند که این افراد نه تنها گناه کرده، بلکه حتی شفاعت ائمه نیز برای این دسته افراد نمی رسد در روایتی از امام صادق (ع) نقل شده است که امام فرمود" شَفَاعَتُنَا لَا تَنَالُ مُسْتَخِفّاً بِصَلَاتِهِ"(3) شفاعت ما نمی رسد به آنکه نماز را سبک میشمارد."

در نتیجه این شخص گناهکار است. اما از دائره اسلام خارج نمی شود. لذا نمی توان کافر و غیر مسلمان بر او اطلاق کرد.

پی نوشت ها:

1. توضیح المسائل مراجع، تهیه و تنظیم سید محمد حسن بنی هاشمی، پانزدهم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1386 ش، ج 1، ص76. (در همین تعریف فقهی نیز تفاوت هایی وجود دارد که در رساله ها آمده است).

2. راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، دارالعلم، بیروت،1412ق، ج 1، ص 187 "ذیل ماده جحود".

3. مجلسی،محمد باقر، بحار الأنوار، چ اسلامیه، تهران، بی تا، ج 79، ص 227.

پرسش: سوال دوم هم اینکه در قرآن تاکید شده که انسان و جن برای عبادت آفریده شده اند . آیا عبادت منظور فقط نماز است ؟؟ به طور کلی عبادت یعنی چه ؟

سوال دوم هم اینکه در قرآن تاکید شده که انسان و جن برای عبادت آفریده شده اند . آیا عبادت منظور فقط نماز است ؟؟ به طور کلی عبادت یعنی چه ؟

پاسخ: با سلام و آرزوی قبولی طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

« وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِیعْبُدُون»(1)؛ و من جن و انس را نیافریدم مگر برای اینکه عبادتم کنند.

منظور از عبادت در این آیه شریفه فقط نماز نیست. بلکه نماز هم یکی از مصادیق عبادت می باشد.

عبادت از ماده عبد می باشد به معنی خضوع و گوش به فرمان بودن و فاعل آن را عابد می گویند و جمع آن عبّاد است.(2)

راغب در مفردات می گوید: عبودیت اظهار تذلّل و عبادت غایت تذلّل است.(3)

بنابراین معنی جامع این کلمه همان تذلّل و خضوع و اطاعت است و عبادت خدا تذلّل و خضوع در پیشگاه اوست با تقدیس ذات مقدّسش و آن مخصوص خداست و هر عملی که اطاعت و خضوع در برابر دستورات خداوند به حساب آید عبادت اوست که انجام واجبات الهی اعم از نماز و روزه و حج و... از مصادیق عبادت است.

آیت الله مکارم درباره حقیقت عبادت می نویسد:

ما همه برای عبادت پروردگار آفریده شده ایم. اما مهم این است که بدانیم حقیقت عبادت چیست آیا تنها انجام مراسمی مانند رکوع و سجود و قیام و قعود و نماز و روزه منظور است؟ یا حقیقتی است ماورای اینها هر چند عبادات رسمی نیز همگی دارای اهمیتند. عبد از نظر لغت به شانسانی می گویند که سر تا پا تعلق به مولا و صاحب خود دارد اراده اش تابع اراده او و خواستش تابع خواست اوست و در اطاعت او هرگز سستی به خود راه نمی دهد و به تعبیر دیگر عبودیت اظهار آخرین درجه خضوع در برابر معبود است و به همین دلیل تنها کسی می تواند معبود باشد که نهایت انعام و اکرام را کرده است و او کسی جز خدا نیست. عبودیت کامل آنست که انسان جز به معبود واقعی یعنی کمال مطلق نیندیشد جز در راه او گام بر ندارد و هر چه غیر اوست فراموش کند. حتی خویشتن را و این است هدف نهایی آفرینش بشر که خدا برای وصول به آن میدان آزمایشی فراهم ساخته و علم و آگاهی به انسان داده است.(4)

پی نوشت ها:

1. ذاریات(51) آیه56.

2. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج8، ص12.

3. راغب اصفهانی، المفردات فی الفاظ القرآن، ج1، ص542.

4. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، انتشارات اسلامیه، ج22، ص387.