به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین؛ [۱۵ اوت ۱۹۱۴ برابر با ۲۳ مرداد ۱۲۹۳] کانال پاناما، آبراههای که آمریکاییها در باریکه خاکی پاناما ساختند و اقیانوس اطلس را به اقیانوس آرام وصل میکند، با عبور کشتی آمریکایی «آنکون» ــ یک کشتی باری و مسافربری ــ رسماً افتتاح شد.
هجوم مهاجران به کالیفرنیا و اورگن در میانه قرن نوزدهم، انگیزه اولیه تمایل ایالات متحده برای ساخت یک آبراهه مصنوعی در سراسر آمریکای مرکزی بود. در سال ۱۸۵۵، ایالات متحده یک خطآهن را در سراسر باریکه پاناما ــ که در آن زمان بخشی از کلمبیا بود ــ تکمیل کرد و همین امر باعث شد گروههای مختلف طرحهایی برای ساخت کانال پیشنهاد کنند. درنهایت، کلمبیا حق ساخت کانال را به «فردینان دو لسپس»، کارآفرین فرانسوی که در سال ۱۸۶۹ ساخت کانال سوئز را به پایان رسانده بود، واگذار کرد. ساخت کانالی همسطح دریا در سال ۱۸۸۱ آغاز شد، اما برنامهریزی ناکافی، بیماری میان کارگران و مشکلات مالی، شرکت لسپس را در سال ۱۸۸۹ به ورشکستگی کشاند. سه سال بعد، «فیلیپ-ژان بونو-وارییا»، مهندس ارشد پیشین پروژه کانال و شهروند فرانسه، داراییهای شرکت فرانسوی ازکارافتاده را خریداری کرد.
با آغاز قرن جدید، در اختیار داشتن انحصاری کانالی در این باریکه برای ایالات متحده به ضرورتی حیاتی تبدیل شد؛ کشوری که در پایان جنگ اسپانیا و آمریکا به نوعی امپراتوری فرادریایی دست یافته بود و میخواست بتواند کشتیهای جنگی و بازرگانی خود را بهسرعت میان اقیانوسهای اطلس و آرام جابهجا کند. در سال ۱۹۰۲، کنگره آمریکا خرید شرکت فرانسوی سازنده کانال را ــ مشروط به انعقاد معاهدهای با کلمبیا ــ تصویب کرد و بودجهای برای ساخت کانال اختصاص داد. در سال ۱۹۰۳، معاهده «هِی-بونو-وارییا» با کلمبیا امضا شد که براساس آن، ایالات متحده در ازای پرداخت غرامت مالی، حق استفاده از آن قلمرو را به دست میآورد. سنای آمریکا این معاهده را تصویب کرد، اما سنای کلمبیا، از بیم از دست رفتن حاکمیت ملی، آن را رد کرد.
در واکنش، رئیسجمهور «تئودور روزولت» به طور ضمنی از جنبش استقلالطلبی پاناما حمایت کرد؛ جنبشی که تا حد زیادی به دست فیلیپ-ژان بونو-وارییا و شرکت کانال او طراحی و هدایت شده بود. در ۳ نوامبر ۱۹۰۳ [۱۱ آبان ۱۲۸۲]، گروهی از پاناماییها اعلامیه استقلال از کلمبیا را صادر کردند. راهآهنی که تحت اداره آمریکا بود، قطارهای خود را از پایانه شمالی در «کولون» خارج کرد و به این ترتیب نیروهای کلمبیایی که برای سرکوب شورش اعزام شده بودند، در آنجا گرفتار شدند. نیروهای دیگر کلمبیایی نیز با ورود ناو جنگی آمریکایی «نشویل» از حرکت به سوی پاناما منصرف شدند.
در ۶ نوامبر [۱۴ آبان ۱۲۸۲]، ایالات متحده جمهوری پاناما را به رسمیت شناخت و در ۱۸ نوامبر [۲۶ آبان ۱۲۸۲] معاهده «هِی-بونو-وارییا» با پاناما امضا شد؛ معاهدهای که مالکیت انحصاری و دائمی منطقه کانال پاناما را به ایالات متحده واگذار میکرد. در مقابل، پاناما ۱۰ میلیون دلار و یک پرداخت سالانه ۲۵۰ هزار دلاری دریافت کرد که پرداخت آن از ۹ سال بعد آغاز میشد. این معاهده را «جان هِی»، وزیر خارجه آمریکا، و بونو-وارییا مذاکره کردند؛ بونو-وارییا اختیارات تام داشت تا از طرف پاناما مذاکره کند. تقریباً بلافاصله، بسیاری از پاناماییها این معاهده را محکوم کردند و آن را تجاوزی به حاکمیت ملی تازهبهدستآمده کشورشان دانستند.
در سال ۱۹۰۶، مهندسان آمریکایی تصمیم گرفتند کانالی دارای قفلهای آبی بسازند و سه سال بعد صرف ایجاد تأسیسات ساختمانی و ریشهکن کردن بیماریهای گرمسیری در منطقه شد. در سال ۱۹۰۹، عملیات اصلی ساخت آغاز شد. در یکی از بزرگترین پروژههای عمرانی تاریخ، مهندسان آمریکایی نزدیک به ۲۴۰ میلیون یارد مکعب خاک را جابهجا کردند و برای ساخت این کانال ۴۰ مایلی ــ یا ۵۱ مایلی، اگر بستر دریای عمیقسازیشده در دو انتهای کانال نیز در نظر گرفته شود ــ نزدیک به ۴۰۰ میلیون دلار هزینه کردند. در ۱۵ اوت ۱۹۱۴ [۲۳ مرداد ۱۲۹۳]، کانال پاناما به روی رفتوآمد گشوده شد.
پاناما بعدها برای لغو معاهده «هِی-بونو-وارییا» تلاش کرد و در سال ۱۹۷۷، «جیمی کارتر»، رئیسجمهور آمریکا، و «عمر توریخوس»، دیکتاتور پاناما، معاهدهای امضا کردند که براساس آن کانال تا پایان قرن به پاناما واگذار میشد. انتقال مسالمتآمیز کانال در ظهر ۳۱ دسامبر ۱۹۹۹ [۱۰ دی ۱۳۷۸] انجام شد.
منبع: HISTORY.com
۲۵۹
نظر شما