به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، حضرت آیتالله العظمی مکارم شیرازی درباره انفاق پاسخ گفتهاند: متن پرسش مطرح شده و پاسخ این مرجع تقلید شیعیان بدین شرح است:
ده شرط قرآن برای انفاق ارزشمند کدام است؟
پاسخ اجمالی:
قرآن درباره انفاق در راه خدا ده شرط بیان کرده است:
۱. از بهترین قسمت مال انتخاب شود، نه از اموال کم ارزش.
۲. مورد نیاز مردم باشد.
۳. انفاق به نیازمندان واقعی با در نظر گرفتن اولویّتها.
۴. پنهان باشد.
۵. همراه با منّت و آزار نباشد.
۶. توأم با اخلاص و پاکی نیّت باشد.
۷. مال انفاق کردنی را کوچک و کم اهمیت بشمارد، ولو ظاهراً بزرگ باشد.
۸. از اموال مورد علاقه و دل بسته باشد.
۹. خود را مالک حقیقی نداند و تنها واسطه ای میان خالق و خلق بداند.
۱۰. انفاق از اموال حلال باشد؛ چون خدا فقط آنرا می پذیرد.
پاسخ تفصیلی:
قرآن مجید تعبیر لطیف و بزرگوارانه ای در مورد انفاق در راه خدا دارد و از آن به عنوان وام دادن به خدا تعبیر می کند؛ وامی که سود کلانی از سوی خدا به آن پرداخته می شود. جالب این است که از آن تعبیر به «قرض الحسنه» می کند؛ این تعبیر، اشاره ای به این حقیقت دارد که وام دادن انواع و اقسامی دارد که بعضی را «وام نیکو» و بعضی را وام کم ارزش و یا حتّی بی ارزش می توان شمرد! قرآن مجید شرایط وام نیکو را در برابر خداوند یا به تعبیر دیگر، «انفاق ارزشمند» را در آیات مختلف بیان کرده است و بعضی از مفسّران از جمع آوری آن، ده شرط به شرح زیر استفاده کردهاند.
۱. انفاق از بهترین قسمت مال انتخاب شود، نه از اموال کمارزش. از این رو می فرماید: «یأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُوا أَنْفِقُواْ مِنْ طَیّبَاتِ مَا کَسَبْتُمْ وَ مِمَّا أَخْرَجْنَا لَکُم مّنَ الْأَرْضِ وَ لَاتَیَمَّمُوا الْخَبِیثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَ لَسْتُمْ بَآخِذِیهِ إِلَّا أَن تُغْمِضُواْ فِیهِ وَ اعْلَمُواْ أَنَّ اللَّهَ غَنِیٌّ حَمِیدٌ»؛ (ای کسانی که ایمان آورده اید!از اموال پاکیزه ای که به دست آورده اید، و از آنچه از زمین برای شما خارج ساخته ایم [از منابع و معادن و درختان و گیاهان]، انفاق کنید؛ و برای انفاق، به سراغ بی ارزش آن نروید در حالی که خودِ شما، [به هنگام پذیرش اموال] حاضر نیستید آنها را بپذیرید؛ مگر از روی اغماض و کراهت. و بدانید خداوند، بی نیازو ستوده است).
۲. از اموالی که مورد نیاز مردم است، باشد، همان گونه که می فرماید: «وَ یُؤْثِرُونَ عَلَی أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ کَانَ بِهِمْ خَصَاصَهٌ»؛ (آنها دیگران را بر خود مقدّم میدارند، هر چند خودشان بسیار نیازمند باشند).
۳. به کسانی انفاق کند که سخت به آن نیازمندند و اولویّتها را در نظر گیرد: «لِلْفُقَرَاءِ الَّذِینَ أُحْصِرُواْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ»؛ ([بهتر است انفاق شما] برای نیازمندانی باشد که در راه خدا، در تنگنا قرار گرفته اند).
۴. انفاق اگر مکتوم باشد، بهتر است: «وَ إنْ تُخْفُوهَا وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَیْرٌ لَّکُمْ»؛ (و اگر آنها را مخفی ساخته و به نیازمندان بدهید، برای شما بهتر است).
۵. هرگز منّت و آزاری با آن همراه نباشد: «یَأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُوا لَاتُبْطِلُوا صَدَقَاتِکُم بِالْمَنّ وَ الأَذَی»؛ (ای کسانی که ایمان آورده اید! صدقات خود را با منّت و آزار، باطل نسازید).
۶. انفاق باید توأم با اخلاص و پاکی نیّت باشد: «یُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ»؛ (و [عمل] کسانی که اموال خود را برای خشنودی خدا انفاق می کنند).
۷. آنچه را انفاق می کند، کوچک و کم اهمّیّت بشمارد، هر چند ظاهراً بزرگ باشد: «وَ لَاتَمْنُن تَسْتَکْثِرُ»؛ (و منّت مگذار و عملت را بزرگ مشمار).
۸. از اموالی باشد که به آن دل بسته است و مورد علاقه او است: «لَن تَنَالُواْ الْبِرَّ حَتَّی تُنفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ»؛ (هرگز به [حقیقتِ] نیکوکاری نمی رسید مگر این که از آنچه دوست می دارید، [در راه خدا] انفاق کنید).
۹. هرگز خود را مالک حقیقی تصوّر نکند؛ بلکه خود را واسطه ای میان خالق و خلق بداند: «وَ أَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَکُمْ مُسْتَخْلَفِینَ فِیهِ»؛ (و از آنچه شما را جانشین و نماینده [خود] در آن قرارداده انفاق کنید).
۱۰. و قبل از هر چیز باید انفاق از اموال حلال باشد، چرا که خداوند فقط آن را می پذیرد: «إِنَّمَا یَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِینَ»؛ ( خدا، تنها از پرهیزگاران می پذیرد).
آنچه گفته شد در واقع قسمت مهمّی از اوصاف و شرایطِ لازم، انفاق مقبول است؛ ولی منحصر به اینها نیست و با دقّت و تأمّل در آیات و روایات اسلامی به شرایط دیگری نیز میتوان دست یافت. ضمناً آنچه گفته شد، بعضی از شرایط، «واجب» است (مانند عدم منّت، آزار و ریاکاری) و بعضی از شرایط کمال است (مانند ایثار به نفس در موقع حاجت خویشتن) که عدم آن، ارزش انفاق را از میان نمی برد هر چند در سطح اَعلی قرار نگیرد.
منبع:شفقنا
نظر شما