به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیتالله حائری شیرازی با اشاره به حسرتهایی که ممکن است انسان در جهان آخرت با آنها روبهرو شود، جدالهای بیثمر را یکی از آفتهای مهم زندگی میداند و تأکید میکند که حتی در شرایطی که حق با انسان است، باید در نقطهای از پیروزی، بحث را متوقف کرد؛ چرا که ادامه دادن مراء و بگومگو میتواند زمینهساز کینه و دلخوری شود و حتی جمعها و روابط را از هم بپاشد. ایشان با اشاره به ماجرای اصحاب کهف، قطع سریع گفتوگوهای بینتیجه را نشانهای از نورانیت و رشد انسان میداند.
در زندگی روزمره، کم نیستند جمعهایی که به دلیل اختلافهایی کوچک از هم فاصله گرفتهاند و دلهایی که به خاطر یک مشاجره یا بحث ناتمام، سالها از یکدیگر رنجیدهاند. عادت به ادامه دادن بحث و کش دادن اختلافها، آفتی است که اولیای الهی بارها درباره آن هشدار دادهاند.
پیامدهای جدال و بگومگو تنها به زندگی دنیا محدود نمیشود؛ بلکه انسان ممکن است در آخرت نیز از فرصتهایی که از دست داده، تصمیمهایی که نگرفته و رفتارهایی که میتوانست از آنها پرهیز کند، احساس حسرت کند. آیتالله حائری شیرازی با بیانی قابل تأمل، به همین موضوع پرداختهاند.
انسان در آن دنیا ممکن است از سهلانگاریهای خود حسرت بخورد؛ از اینکه تصمیمی را بهموقع نگرفته، فرصتهایی را از دست داده، بر سر مسائل کوچک سختگیری کرده و برای اختلافهای جزئی، زمان و انرژی خود را صرف بحث و جدل کرده است.
کش دادن یک بحث، خود یکی از آفتهای گفتوگوست و میتواند موجب خستگی، ملال و دلتنگی شود. طعنه زدن و سر به سر گذاشتن نیز به تدریج حقد و کینه ایجاد میکند. گاهی انسان از طرف مقابل نکتهای پیدا میکند و همان را دستاویز قرار میدهد تا او را در بحث شکست دهد؛ طبیعی است که چنین رفتاری طرف مقابل را آزرده کند. گاهی نیز سخن او را به شکلی نادرست معنا میکنیم تا از همان برداشت، نکتهای برای محکوم کردن او به دست آوریم. همه این رفتارها از آفات و پیامدهای منفی جدال به شمار میروند.
اما چگونه میتوان یک بحث را بهموقع متوقف کرد و از گرفتار شدن در جدال جلوگیری کرد؟
پاسخ این است که درست در همان نقطهای که احساس میکنی دلت میخواهد بحث را ادامه دهی، آن را متوقف کن. همان زمانی که احساس میکنی در حال پیروز شدن هستی، دست از ادامه بحث بکش. برخی افراد تصور میکنند تنها زمانی که خودشان بر باطل هستند باید از ادامه جدال دست بکشند؛ اما اگر حق با آنان باشد، میتوانند بحث را تا رسیدن به پیروزی کامل ادامه دهند.
در حالی که چنین نیست. «اتْرُکِ الْمِرَاءَ وَلَوْ کُنْتَ مُحِقّاً»؛ یعنی مراء و بگومگو را رها کن، حتی اگر حق با تو باشد.
هر گفتوگویی باید در نقطهای متوقف شود. اگر در مکالمهها جایی برای بریدن سخن و پایان دادن به مشاجرهها و مباحثهها در نظر نگیریم، یک گفتوگوی ساده یا اختلاف سلیقه میتواند بهتدریج به عاملی برای از هم گسستن یک جمع تبدیل شود.
در اینجا میتوان به ماجرای اصحاب کهف نیز توجه کرد. آنان که به واسطه نورانیت الهی از حال و جایگاه ویژهای برخوردار بودند، پس از آنکه ۳۰۹ سال در غار ماندند و خداوند آنان را برانگیخت، نخستین گفتوگویی که میانشان شکل گرفت درباره مدت زمانی بود که در غار سپری کرده بودند.
یکی از آنان پرسید: «چقدر در اینجا ماندهایم؟» گروهی پاسخ دادند: «یک روز یا بخشی از یک روز.» اما در نهایت، خودشان بحث را ادامه ندادند و گفتند:
«قَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ کَمْ لَبِثْتُمْ قَالُوا لَبِثْنَا یَوْماً أَوْ بَعْضَ یَوْمٍ قَالُوا رَبُّکُمْ أَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْ».
یعنی یکی از آنان گفت: «چه مدت درنگ کردید؟» گفتند: «یک روز یا بخشی از یک روز.» سپس گفتند: «پروردگارتان داناتر است که چه مدت درنگ کردهاید.»
در واقع، آنان وقتی دریافتند که ادامه این بحث نتیجهای ندارد، آن را رها کردند و به موضوعی پرداختند که برایشان اهمیت و فایده بیشتری داشت.
این ماجرا میتواند برای زندگی امروز ما نیز درس مهمی داشته باشد؛ هر بحثی ارزش ادامه دادن ندارد و هر اختلافی نباید تا رسیدن به پیروزی کامل دنبال شود. گاهی عاقلانهترین کار این است که درست در همان لحظهای که میتوانیم بحث را ادامه دهیم، آن را متوقف کنیم؛ حتی اگر یقین داشته باشیم که حق با ماست.
رها کردن جدال به معنای پذیرفتن باطل نیست؛ بلکه گاهی نشانهای از درایت، خویشتنداری و توجه به حفظ دلها و روابط است. انسان میتواند حق را بشناسد، اما برای اثبات آن، هرگز مجبور نیست تا مرز کینه و فروپاشی رابطه پیش برود.
نظر شما