به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین؛ سلسله «گوریو» الهامبخش نام مدرن کشور کره بود و کتاب «جیکجی» را با استفاده از قدیمیترین حروف متحرک فلزیِ باقیمانده در جهان به چاپ رساند.
زمانی که فیلم «انگل» (Parasite) برنده جایزه بهترین فیلم اسکار شد و گروه BTS استادیومهای سراسر جهان را پر کرد، به نظر میرسید کره جنوبی تقریباً یکشبه به یک ابرقدرت فرهنگی تبدیل شده است. اما داستان کره بسیار پیش از آنکه کیپاپ و سینما توجه جهان را به خود جلب کنند، آغاز شده بود. برای بیش از دو هزار سال، پادشاهیهای مختلف در شبهجزیره کره ظهور کردند و سقوط کردند و تاجهای طلا، معابد بودایی، نوآوریهای فناوری و یک سیستم نگارش منحصربهفرد از خود به جای گذاشتند. از پادشاهیهای باستان گرفته تا «موج کرهای» امروز، تاریخ کره نشاندهنده فرهنگی است که بارها و بارها از طریق تبادلات، مناقشات و بازآفرینی، دستخوش تحول شده است.
سده پنجم میلادی. عکس از آنا اشتاین، ۲۰۲۶.
سه پادشاهی که هویت فرهنگی اولیه کره را شکل دادند
در سال ۱۹۲۱، کشفی درخشان در شهر باستانی گیونگجو، نمایی از کره را در بیش از ۱۵۰۰ سال پیش به نمایش گذاشت. در داخل یک مقبره سلطنتی، تاجی طلایی و پرجزئیات قرار داشت؛ تاجی بلند با تزئینات شاخهمانند که قطعاتی از یشم و زیورآلات کوچک طلایی از آن آویزان بود. این تاج متعلق به اشراف «شیلا» بود؛ یکی از پادشاهیهای شبهجزیره کره، مدتها پیش از آنکه کره به عنوان یک کشور واحد وجود داشته باشد.
بخش اعظم این شبهجزیره درنهایت تحت سلطه سه پادشاهی رقیب قرار گرفت: گوگوریو، باکجه و شیلا. هر یک قلمرو خود را کنترل میکردند و دربار سلطنتی، ارتش و سنتهای هنری خود را توسعه دادند. آنها مرتباً برای زمین و قدرت با یکدیگر میجنگیدند، اما جنگ تنها بخشی از داستان آنها بود. این پادشاهیها همچنین بخشی از یک شبکه فرهنگی بسیار گستردهتر در شرق آسیا بودند.
آئین بودا یکی از مهمترین اندیشههایی بود که از طریق این ارتباطات وارد شد. این آئین که ریشه در هند داشت و از طریق چین به شبهجزیره رسید، درنهایت توسط هر سه پادشاهی پذیرفته شد. معابد، مجسمهها و نقاشیها چشمانداز فرهنگی کره را دگرگون کردند. این تبادلات به بیرون نیز جریان داشت؛ راهبان، پژوهشگران و صنعتگران کرهای به خارج از کشور سفر کردند و به انتقال آموزههای بودایی، تکنیکهای هنری و فناوریها به ژاپن کمک نمودند.
تا سده هفتم میلادی، شیلا به قویترین پادشاهی در میان این سه بدل شد. این پادشاهی با کمک سلسله «تانگ»ِ چین، باکجه را در سال ۶۶۰ و گوگوریو را در سال ۶۶۸ شکست داد و بخش زیادی از شبهجزیره را تحت کنترل خود درآورد.
گوریو نام کره را شکل داد
سلسله جدیدی در اوایل سده دهم میلادی ظهور کرد. «گوریو» که در سال ۹۱۸ میلادی تأسیس شد، درنهایت بخش اعظم شبهجزیره را زیر یک حکومت واحد جمع کرد. نام این سلسله نیز ماندگاری غیرمعمولی داشت؛ از طریق تماس با بازرگانان خارجی، متغیرهای واژه «گوریو» به خارج از شرق آسیا رفت و درنهایت به نام «کره» (Korea) تغییر شکل یافت.
گوریو به خاطر سرامیکهای سلادون (لعاب سبز) خود مشهور بود. صنعتگران کرهای یک لعاب سبز متمایز را به حد کمال رساندند و ظروف را با درناها، ابرها، گلها و دیگر طرحهای پیچیده تزئین کردند. این اشیاء ارزش بسیار بالایی یافتند و همچنان در زمره شناختهشدهترین آثار هنری کره باقی ماندهاند.
این دوره همچنین شاهد دستاوردی بود که روایت آشنای اروپایی درباره اختراع چاپ را به چالش میکشد. در سال ۱۳۷۷ میلادی، چاپگران کرهای کتاب بودایی «جیکجی» (Jikji) را با استفاده از حروف متحرک فلزی به چاپ رساندند. این قدیمیترین کتاب باقیمانده است که با استفاده از این فناوری چاپ شده و دههها پیش از آن است که یوهانس گوتنبرگ انجیل معروف خود را در اروپا چاپ کند، پدید آمده است.
نکته: کرهایها معمولاً کشور خود را «کره» نمینامند. در کره جنوبی، نام کشور هانگوک (한국) و به صورت رسمی دِهان مینگوک (대한민국) است، در حالی که کره شمالی از نام چوسان (조선) استفاده میکند.
شاه سجونگ الفبای جدیدی خلق کرد
برای قرنها، کرهایها برای نوشتن بهشدت به زبان چینی کلاسیک متکی بودند. با این حال، کاراکترهای چینی با ساختار زبان گفتاری کرهای همخوانی نداشتند و یادگیری آنها بدون سالها آموزش بسیار دشوار بود.
شاه سجونگ از سلسله چوسان میخواست این وضع را تغییر دهد. در سده پانزدهم میلادی، او بر خلق یک سیستم نگارش جدید که اختصاصاً برای زبان کرهای طراحی شده بود، نظارت کرد. این سیستم در سال ۱۴۴۶ میلادی در کتابی به نام «هونمینجونگاوم» رسماً معرفی شد؛ عنوانی که به «صداهای درست برای آموزش به مردم» ترجمه میشود.
امروزه آن الفبا با نام هانگل (Hangul) شناخته میشود.
هانگل از این جهت غیرمعمول بود که یک سیستم نگارش بود که از صفر خلق شد، نه اینکه طی قرنها بهمرور تکامل یافته باشد. چند صامت اصلی، منعکسکننده حالت اندامهای گفتاری بودند که برای تولید آن صداها استفاده میشدند. حروف در قالب بلوکهای فشردهای قرار میگرفتند که نشاندهنده هجاها بودند.
سادگی نسبی این الفبا، سوادآموزی را آسانتر و دستیافتنیتر کرد. اگرچه برخی از اعضای نخبگان تحصیلکرده در ابتدا در برابر آن مقاومت کردند، اما هانگل دوام آورد. امروزه، این الفبا یکی از قدرتمندترین و شناختهشدهترین نمادهای فرهنگ کرهای است.
که شکل اندامهای گفتاریِ مورد استفاده برای تولید صداهایشان را منعکس کنند.
عکس از آنا اشتاین
سلسله چوسان بیش از پنج قرن به کره شکل داد
سلسله چوسان از سال ۱۳۹۲ تا ۱۹۱۰ میلادی بر کره حکومت کرد و تأثیری شگرف بر جامعه کره برجای گذاشت. اندیشههای کنفوسیوسی به حکومت، آموزش، روابط خانوادگی و آداب و رسوم اجتماعی شکل دادند، در حالی که اندیشمندان و مقامات، یک دولت دیوانسالار (بروکراتیک) پیشرفته را توسعه دادند.
این دوره همچنین با دستاوردهای هنری و علمی همراه بود. دانشمندانی که زیر نظر شاه سجونگ کار میکردند، ابزارهای نجومی، تقویمها و فناوریهای دیگری را توسعه دادند. هنرمندان به خلق مناظر، پرترهها، خوشنویسی و سرامیک پرداختند و کاخهای سلطنتی چهره پایتخت را دگرگون کردند.
بسیاری از چیزهایی که امروزه بلافاصله با فرهنگ سنتی کره مرتبط دانسته میشوند، در دوران چوسان شکل شناختهشده خود را گرفتند. با این حال، این سلسله با تحولات و بحرانهای مکرری نیز روبهرو شد، ازجمله تهاجمات خارجی و فشارهای فزاینده قدرتهای امپریالیستی در سده نوزدهم.
تا آغاز سده بیستم، کره با تحولی روبهرو شد که شبیه هیچ یک از اتفاقات گذشته نبود.
سلطه ژاپن و جنگ، کره را دگرگون کرد
ژاپن در سال ۱۹۱۰ میلادی رسماً کره را به خاک خود ضمیمه کرد و تا زمان شکستش در جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۵ بر این شبهجزیره حکومت نمود. حکومت استعماری، حیات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کره را دستخوش تغییر کرد. این دوران همچنین موجی از مقاومت را برانگیخت، زیرا کرهایها برای حفظ استقلال سیاسی و هویت فرهنگی خود میجنگیدند.
استقلال در سال ۱۹۴۵ به یک کشور واحد کرهای منجر نشد. این شبهجزیره به مناطق اشغالی شوروی و آمریکا تقسیم شد و در سال ۱۹۴۸ حکومتهای مجزایی در کره شمالی و جنوبی پدید آمدند.
دو سال بعد، جنگ درگرفت. جنگ کره (۱۹۵۳–۱۹۵۰) شبهجزیره را ویران کرد و میلیونها نفر را کشته یا آواره ساخت. نبردها نه با یک پیمان صلح، بلکه با یک قرارداد متارکه جنگ به پایان رسید و کره را تا به امروز میان شمال و جنوب تقسیمشده باقی گذاشت.
کره جنوبی از دل جنگ با چالشهای اقتصادی و اجتماعی عظیمی سر برآورد. آنچه در دو دهه بعد رخ داد، این کشور را بار دیگر دگرگون ساخت.
عکس از آنا اشتاین
کره جنوبی تحول اقتصادی بزرگی را تجربه کرد
در دهههای پس از جنگ کره، کره جنوبی یکی از شگفتانگیزترین و موفقترین تحولات اقتصادی سده بیستم را تجربه کرد. با آغاز سریع صنعتی شدن بهویژه از دهه ۱۹۶۰، این کشور به تولیدکننده عمده کشتی، فولاد، خودرو، لوازم الکترونیکی و سایر کالاها تبدیل شد.
این تحول به یاد رودخانهای که از میان سئول میگذرد، به «معجزه رودخانه هان» معروف شد. شهرها بهسرعت گسترش یافتند، سطح زندگی بالا رفت و شرکتهای کره جنوبی روزبهروز در سراسر جهان شناختهشدهتر شدند.
رشد اقتصادی در ابتدا به معنای آزادی سیاسی نبود. بخش عمدهای از توسعه صنعتی کره جنوبی تحت حکومتهای مستبد رخ داد. همزمان، یک جنبش دموکراسیخواهی قدرتمند نیز شکل گرفت که درنهایت در اواخر دهه ۱۹۸۰ به اصلاحات سیاسی انجامید.
در آستانه سده بیستویکم، کره جنوبی در آستانه تغییر شگرف دیگری قرار داشت. این بار، صادرات این کشور فراتر از خودرو و لوازم الکترونیکی میرفت.
عکس از آنا اشتاین
موج کرهای جهانی شد
مدتها پیش از آنکه BTS به یک پدیده جهانی تبدیل شود، فرهنگ پاپ کرهای در حال فراتر رفتن از مرزهای این کشور بود. در اواخر دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰، سریالهای تلویزیونی، فیلمهای سینمایی و موسیقی پاپ کره جنوبی مخاطبان پرشور و اشتیاقی در سراسر آسیا پیدا کردند.
این پدیده به «هالیو» (Hallyu) یا «موج کرهای» معروف شد.
پلتفرمهای دیجیتال به گسترش بسیار بیشتر این موج کمک کردند. در سال ۲۰۱۲، تکآهنگ «گانگنام استایل» از «سای» (PSY) به یک موفقیت جهانی تبدیل شد. گروه پسرانه BTS بعدتر مخاطبان بینالمللی عظیمی گرد آورد، در حالی که تلویزیون و سینمای کره به دست بینندگانی رسید که پیش از آن ارتباط چندانی با فرهنگ کرهای نداشتند.
در سال ۲۰۲۰، فیلم «انگل» (Parasite) ساخته بونگ جون-هو به نخستین فیلم غیرانگلیسیزبانی تبدیل شد که جایزه اسکار بهترین فیلم را از آن خود کرد. سال بعد، سریال «بازی مرکب» (Squid Game) به یک پدیده تلویزیونی جهانی مبدل گشت.
امروزه موج کرهای فراتر از دنیای سرگرمی گسترش یافته است. غذا، مد، صنعت زیبایی، ادبیات، زبان، موزهها و میراث فرهنگی کره، همگی توجه روزافزون بینالمللی را به خود جلب کردهاند.
ابرقدرت فرهنگی جهانی که زمانی به نظر میرسید تقریباً یکشبه پدیدار شده است، در واقع حاصل فرآیندی با قدمت بیش از دو هزار سال بوده است.
منبع: thecollector.com
۲۵۹
نظر شما