به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، هر جامعه و تمدنی، متناسب با مبانی و ارزش‌های خود، تعریف مشخصی از انسان شایسته و خروجی مطلوب نظام آموزشی و تربیتی دارد. در جامعه اسلامی نیز انسان شایسته تنها به فردی گفته نمی‌شود که از دانش علمی و اطلاعات نظری برخوردار باشد، بلکه مجموعه‌ای از ویژگی‌های فکری، اعتقادی، اخلاقی و عملی را در خود جمع کرده است.
اکنون پرسش اساسی این است که دانش‌آموز پس از ۱۲ سال حضور در نظام آموزشی باید به چه انسانی تبدیل شود؟ کتاب «تربیت کودک در اندیشه آقای شهید» با ارائه تصویری از ویژگی‌های «انسان شایسته»، خروجی مطلوب نظام تربیتی را در کنار هم قرار گرفتن ایمان، عقلانیت، تفکر، تحلیل و توانایی عمل کردن معرفی می‌کند.
بنابر روایت حوزه، می‌توان مدرسه و نظام آموزشی را به یک کارخانه بزرگ تشبیه کرد؛ مجموعه‌ای که کودک در حدود شش یا هفت سالگی وارد آن می‌شود و نزدیک به ۱۲ سال از مسیر رشد و آموزش خود را در آن سپری می‌کند. بنابراین سؤال مهم این است که محصول نهایی این فرایند طولانی چه باید باشد؟
پاسخ، تربیت یک انسان شایسته است؛ البته هر جامعه‌ای متناسب با نگاه و ارزش‌های خود، ویژگی‌های متفاوتی برای چنین انسانی در نظر می‌گیرد. در جامعه اسلامی، انسان مطلوب باید مجموعه‌ای از خصوصیات اساسی را در وجود خود داشته باشد.
نخستین ویژگی، ایمان است. انسان مطلوب باید مؤمن باشد و در کنار ایمان، از عقل و قدرت خردورزی نیز برخوردار باشد؛ به این معنا که پیش از تصمیم‌گیری بیندیشد، مسائل را با دقت بسنجد و بر اساس عقل و منطق رفتار کند.
در مرحله بعد، اهل اندیشه بودن اهمیت پیدا می‌کند. انسان شایسته کسی نیست که تنها اطلاعات زیادی در اختیار داشته باشد، بلکه باید بتواند فکر کند، مسائل را تحلیل کند و درباره آنچه می‌آموزد، قدرت تشخیص و فهم داشته باشد.
از سوی دیگر، انسان مطلوب اسلامی باید اهل علم و یادگیری باشد؛ اما مسیر تربیت نباید در مرحله دانستن متوقف شود. علم زمانی می‌تواند در شخصیت فرد اثرگذار باشد که به عمل منتهی شود. بنابراین چنین انسانی باید اهل تلاش، مسئولیت‌پذیری و پیگیری اهداف خود باشد و در مواجهه با دشواری‌ها و سختی‌ها عقب‌نشینی نکند.
در کنار همه این ویژگی‌ها، انصاف، نظم، اخلاق نیک و پایبندی به ارزش‌های انسانی و اسلامی نیز جایگاه مهمی در تربیت انسان شایسته دارد.
بر این اساس، تربیت موفق زمانی شکل می‌گیرد که دانش‌آموز پس از سال‌ها حضور در مدرسه، تنها از نظر علمی پیشرفت نکرده باشد، بلکه در ابعاد اخلاقی، اعتقادی و فکری نیز رشد کرده باشد.
در واقع، هدف نظام آموزشی نباید صرفاً انتقال اطلاعات و افزایش محفوظات باشد؛ بلکه باید به تربیت انسانی منجر شود که ایمان داشته باشد، بیندیشد، تحلیل کند، بیاموزد و در نهایت دانسته‌های خود را در میدان عمل به کار بگیرد.
منبع: کتاب «تربیت کودک در اندیشه آقای شهید»
نظر شما