آموزش تدوین استراتژی برای ان جی او ها و بنگاه های کوچک اقتصادی/ ساختارشکنی در تئوری‌های کلاسیک؛ تابلوی استراتژی مسیر مدیران را هموار می‌کند

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، سایت طاقچه در باره کتاب «استراتژی سازی نوشت: کتاب استراتژی سازی (راهنمای عملی طراحی استراتژی برای کسب و کارهای کوچک و متوسط) نوشته محمد ابویی اردکانی و زهرا واحد است که مؤسسه‌ی انتشارات دانشگاه تهران آن را منتشر کرده است.  

معرفی و بررسی کتاب «استراتژی‌سازی»

کتاب «استراتژی‌سازی؛ راهنمای عملی طراحی استراتژی برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط» به قلم محمد ابویی اردکانی و زهرا واحد در ۳۳۸ صفحه توسط مؤسسه‌ی انتشارات دانشگاه تهران منتشر شده و نسخه‌ی الکترونیکی آن در سایت طاقچه نیز در دسترس است.

این اثر که برآمده از تجربه ده ساله نویسندگان در تدریس دانشگاهی، کارگاه‌های آموزشی و پروژه‌های مشاوره‌ای در شرکت‌های ایرانی است، تلاش می‌کند فاصله میان نظریه‌های انتزاعی مدیریت استراتژیک و عمل روزمره‌ی بنگاه‌های کوچک و متوسط (SMEs) را پر کند.

ریشه‌های تاریخی و سیر تکامل

کتاب با مرور ریشه‌های مفهوم استراتژی از متون نظامی کلاسیک (مانند سون تسو) تا آثار چندلر، سلزنیک، پورتر و مینتزبرگ آغاز می‌شود تا نشان دهد استراتژی چگونه از میدان جنگ به عرصه کسب‌وکار آمده است. نویسندگان با تکیه بر مکتب طراحی و ایده‌های هنری مینتزبرگ (مطرح‌شده در «سفر به سرزمین استراتژی»)، به جای پیروی از رویکرد سنتی «یک نسخه واحد برای همه»، مدل اختصاصی خود را ارائه می‌دهند.

همچنین در این اثر، مدل اولیه اقتباس‌شده از پروفسور اندی نیلی (مخصوص شرکت‌های تولیدی) با اعمال تغییرات لازم، بومی‌سازی شده تا برای تمامی بنگاه‌های کوچک و متوسط اعم از تولیدی و خدماتی قابل استفاده باشد.

ساختار مدل «تابلوی استراتژی»

هسته مرکزی کتاب بر پایه مفهوم «گروه مشتری-محصول» و مدل «تابلوی استراتژی» بنا شده است. به جای روش‌های مرسوم تحلیل محیط، تسهیلگران استراتژی از طریق نیازهای مشتریان و ذی‌نفعان کلیدی، ارزش‌آفرینی سازمان را شکل می‌دهند. این مدل در ۷ فاز و ۱۸ مرحله (شامل دو میز اصلی «تحلیل و شناخت» و «سنتز، طراحی و برنامه‌ریزی» به همراه یک موردکاوی واقعی از شرکت آرایشی-بهداشتی) طراحی شده و پاسخ‌گوی سه پرسش بنیادین است:

1. چرا؟ (مأموریت، نیاز بازار و شناخت سازمان)

2. چه چیزی؟ (اهداف گروه‌های مشتری-محصول و اهداف کلان کسب‌وکار)

3. چگونه؟ (استراتژی‌های فعلی، جدید و اقدامات اجرایی پیاده‌سازی)

در بخش‌های پایانی کتاب نیز به مباحثی چون نقش تسهیلگر، ساختار پروژه‌های استراتژی، ترکیب کمیته‌های راهبردی و کارشناسی، و «جعبه‌ابزار تسهیلگر» (شامل مدل ستاره‌ی گالبرایت، زنجیره‌ی ارزش پورتر و تکنیک شش کلاه تفکر دوبونو) پرداخته شده است.

مخاطبان کتاب

همان‌طور که سرویس دین‌واندیشه‌ی ایبنا نیز اشاره کرده‌است، این کتاب با زبانی کاربردی تلاش می‌کند مسیر سخت و پرفرازونشیب استراتژی را برای سه گروه هموار کند:

• مشاوران و تسهیلگران حوزه‌ی استراتژی و کسب‌وکار

• کارشناسان برنامه‌ریزی و توسعه سازمانی در شرکت‌ها

• مدیران ارشد بنگاه‌های کوچک و متوسط که می‌خواهند بدون گم شدن در پیچیدگی مدل‌های متنوع، در کنار تیم تدوین استراتژی حضور و مشارکتی اثربخش داشته باشند.

کتاب با دیدگاهی کاربردی به فرایند تدوین استراتژی پرداخته و هدف آن، آموزش عملی تدوین استراتژی (نخستین مرحله از چرخه سه‌گانه تدوین، اجرا و ارزیابی استراتژی) در بنگاه‌های کوچک تا متوسط است که بخش عمده شرکت‌های ایرانی را تشکیل می‌دهند. در مسیر رسیدن به طرح تدوین این کتاب، با حضور در دوره‌های تدریس دانشگاهی و کارگاه‌های آموزشی برای مدیران، تیم مولفان ضمن ویرایش و بازبینی مکرر فرایند و تکنیک‌ها و فرم‌های مورد استفاده، موردکاوی‌های متعددی را با همکاری دانشجویان و فراگیران دوره‌ها توسعه داده‌اند.

مولفان علت انتخاب عنوان طراحی استراتژی برای این کتاب را انطباق آن با مفروضات و آموزه‌های اصلی مکتب طراحی از مکاتب ده‌گانه استراتژی می‌گویند که هنری مینتزبرگ در کتاب خود «سفر به سرزمین استراتژی» معرفی کرده است. مدلی که در این کتاب معرفی شده، مفهوم «مشتری-محصول» را به‌عنوان پایه اصلی فرایند مفهوم‌سازی به خدمت می‌گیرد و از طریق این مفهوم، کسب‌وکارهای اصلی یک شرکت را به‌عنوان نواحی تصمیم تیم تدوین استراتژی دسته‌بندی و تفکیک می‌کند.

همچنین در این کتاب به منظور آموزش تدوین استراتژی‌های پویا برای بنگاه‌های کوچک و متوسط، به جای روش‌های مرسوم تحلیل محیط، از تسهیلگران استراتژی دعوت می‌شود وضعیت محیط را در قالب نیازهای مشتریان و سایر ذی‌نفعان کلیدی وارد فرایند تدوین استراتژی کنند. از ترکیب این نیازها و قابلیت‌های کلیدی موجود در سازمان‌ برای خلق ارزش، مفهوم جدیدی به نام گروه مشتری – محصول معرفی می‌‎شود. گروه‌های مشتری – محصول بر مبنای عرف و تغییرات موجود در صنعت قابل تغییر و اصلاح هستند. به این ترتیب، چرخه‌های مختلف یادگیری و رشد در بخش‌های مختلف مدل پیشنهادی تدوین استراتژی برای بنگاه‌های کوچک و متوسط در نظر گرفته شده است.

کتاب راهنمای گام‌به‌گام تکمیل تابلوی استراتژی است که با تقسیم‌بندی سه‌گانه «چرا؟ چه چیزی؟ چگونه؟» فرایند طراحی استراتژی بنگاه‌های کوچک تا متوسط را معرفی می‌کند. این فرایند از مدل ارائه‌شده توسط پروفسور اندی نیلی و همکارانش برای تدوین استراتژی‌های بنگاه‌های تولیدی اقتباس شده است. در خلال تجربه ده ساله نویسندگان کتاب حاضر در تدریس این مدل به دانشجویان MBA و سایر گرایش‌های مدیریت و پیاده‌سازی آن در سازمان‌های مختلف، مهم‌ترین ضعف مدل، تمرکز بیش‌ازحد بر استراتژی‌های عملیاتی و تناسب مثال‌ها و راهنماها با شرکت‌های تولیدی تشخیص داده شد.

«استراتژی‌سازی؛ راهنمای عملی طراحی استراتژی برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط» در ۳۳۸ صفحه به همت انتشارات دانشگاه تهران منتشر شده است.

۲۱۶۲۱۶