گروه اندیشه: تنظیم، اصلاح و ویرایش: فروزان آصف نخعی: مطلب حاضر در سایت پانوپتو (panopto.com)، متعلق به شرکت فناوری پانوپتو (Panopto Inc) در آمریکا با عنوان «بازاندیشی در آموزش و توسعه برای سبک یادگیری نسل زد (Gen Z)» در ۱۶ ژانویه ۲۰۲۰ نوشته شده است. این مطلب به این موضوع مهم می پردازد که با بازنشستگی شتابانِ نسل انفجار جمعیت و ورود موج ۶۷ میلیونیِ «نسل زد» (متولدین ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۰) به بازار کار (کشوری که نویسنده اقدام به نوشتن مطلب کرده)، سازمانها با نیروی انسانیِ بومیِ دیجیتال روبهرو هستند که برخلاف نسلهای پیشین، فناوریِ متصل را نه یک ابزار نوظهور، بلکه زیستجهانِ طبیعی خود میداند. این گزارش تحلیلی ضمن تبیین شکافهای مهارتی در محیطهای کاریِ چابک، نشان میدهد که موفقیت کارفرمایان در جذب و نگهداشت این نسل، در گروِ بازطراحی بنیادینِ استراتژیهای «آموزش و توسعه» (L&D) بر پایه شناخت الگوهای یادگیری آنان است. یافتههای پژوهشیِ مؤسساتی چون پیرسون و بارنز اند نوبل حاکی از آن است که نسل زد از یادگیریِ منفعلانه و مبتنی بر سخنرانیهای سنتی گریزان است و در عوض، سه ویژگی محوری را در فرآیند دانشافزایی دنبال میکند:
نخست، «یادگیری از طریق عمل» و حل مسئله در محیطهای غوطهورکننده و شخصیسازیشده؛
دوم، نیاز مبرم به «محتوای ویدیوییِ در لحظه» و خرد (Microlearning)، به گونهای که ویدیو برای آنان همان کارکردِ تلفن و ایمیل برای نسلهای گذشته را دارد؛
و سوم، «یادگیری اجتماعی و مشارکتی» که برخلاف تصورِ انزواگراییِ دیجیتال، بر پیوند میان تعاملات آنلاین و کار گروهیِ چهرهبهچهره استوار است.
نویسنده در ادامه، چهار راهبرد عملیاتی را برای همگامسازی سازمانها با این تحول پارادایمی پیشنهاد میدهد: سازگاری کاملِ زیرساختهای آموزشی با تلفن همراه؛ ایجاد پایگاههای دانشِ مجهز به «سیستم مدیریت محتوای ویدیویی» (Video CMS) به مثابه یک یوتیوبِ اختصاصی و قابل جستوجو برای پرهیز از اطلاعات نادرستِ فضای باز؛ گنجاندن آموزشهای تجربی همچون شبیهسازی و ایفای نقش به جای آزمونهای تئوریک؛ و در نهایت، فراهمسازی ابزارهای امن برای اشتراکگذاریِ غیررسمی و سریعِ دانشِ ویدیویی میان کارکنان. این نوشتار نتیجه میگیرد که سازمانهای فاقد زیرساختِ ویدیومحور، عملاً آمادگی پذیرش نیروی کارِ نسل آینده را ندارند. این مطلب را در ادامه می خوانید:
****
فارغالتحصیلان جدیدی که اکنون وارد نیروی کار شما میشوند، جزو نخستین گروه از حدود ۶۷ میلیون نفری هستند که بین سالهای ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۰ متولد شده و نسل زد (Generation Z) را تشکیل میدهند. برخلاف نسل هزاره (Millennials) که همزمان با پیدایش اینترنت، شبکههای اجتماعی و گوشیهای هوشمند به سن رشد رسیدند، نسل زد در دنیایی به دنیا آمد که فناوریهای متصل، دیگر پدیدهای نوظهور نبودند، بلکه امری کاملاً طبیعی محسوب میشدند. نسل زد همانند نسلهای پیشین خود، تشنهی اطلاعات است، تسلط بسیار بیشتری بر فناوری دارد و در محیطهای مبتنی بر همکاری (Collaborative environments) شکوفا میشود. با این حال، سبک یادگیری نسل زد متفاوت است.
با بازنشسته شدن روزانه ۱۰,۰۰۰ نفر از نسل متولدین ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۴ میلادی (Baby boomers) و رسیدن نرخ بیکاری به پایینترین حد تاریخی خود، نسل زد در حال پر کردن شکافهای بزرگ در نیروی کار است. این بدان معناست که کارفرمایان از هماکنون در حال برنامهریزی برای تطبیق برنامههای آموزش و توسعه (Training and development) خود با این نسل جدید از کارکنان هستند تا بتوانند با سرعتِ محیطهای کاری چابک (Agile work environments) امروز همگام شوند.
چه چیزی این استراتژیهای نوظهور آموزش و توسعه را برای نسل جدید هدایت میکند؟ درکِ نحوه یادگیری نسل زد.
نسل Z چگونه یاد میگیرد؟
برای درک نحوه یادگیری نسل زد، تنها کافی است نگاهی به روندهای آموزشی در دهه گذشته بیندازیم. روشهای تدریس که عمدتاً توسط آموزشدهندگان نوآور و با بهرهگیری از فناوریهای دیجیتال جدید شکل گرفتند، از اواسط دهه ۲۰۰۰ میلادی شروع به تغییر کردند؛ بهطوری که از آموزش کاملاً سنتی و حضوری (Offline instruction) مبتنی بر سخنرانی و کتابهای درسی، به رویکردهای یادگیری تلفیقی (Blended learning) امروزی تغییر مسیر دادند که از رسانههای دیجیتال برای اختصاص زمان بیشتر به یادگیری فعال (Active learning) در کلاس استفاده میکنند.
نمونه بارز این رویکرد، «کلاس درس معکوس» (Flipped classroom) است. در کلاس معکوس، معلمان ویدیوهای سخنرانی خود را ضبط کرده و آن را به عنوان تکلیف خانه پیش از کلاس به دانشآموزان اختصاص میدهند. سپس زمان کلاس برای فعالیتهای یادگیری فعال، مانند حل مسئله یا بحثهای کلاسی استفاده میشود.
در مقایسه با نسلهای قبلی، یادگیری نسل زد بهطور کلی به گونهای ساختار یافته که فعالتر باشد، ابزارهای یادگیری آنلاین در لحظه (On-demand learning tools) بیشتری را در بر گیرد و مبتنی بر همکاری بیشتری باشد.
نسل Z با انجام دادن یاد میگیرد (Learning by doing)
دانشآموزان و دانشجویان نسل زد به هیچوجه یادگیرندگان غیرفعال (Passive learners) نیستند. گزارش اخیر مؤسسه بارنز اند نوبل کالج (Barnes & Noble College) نشان میدهد که آنها عمدتاً از طریق عمل و انجام دادن یاد میگیرند و محیطهای یادگیری فعال (Active learning environments) را ترجیح میدهند.
نسل آنها زمانی شکوفا میشود که در یک تجربه آموزشی چالشبرانگیز و کاملاً غوطهورکننده (Fully immersive educational experience) قرار گیرد که در آن بتواند مسائل را حل کرده و دانش خود را واقعاً محک بزند. آنها علاقه زیادی دارند که تجربیات یادگیری شخصیسازیشده (Personalized learning) خود را هدایت و اطلاعات را از منابع و مواد گوناگون ترکیب کنند.
نسل Z انتظار ابزارهای یادگیری در لحظه دارد — و عاشق ویدیو است
نسل زد با دسترسی بسیار بیشتری به اطلاعات نسبت به تمام نسلهای قبل از خود بزرگ شده است. در نتیجه، آنها انتظار دارند که بتوانند ترکیب گستردهتری از مواد آموزشی را درست در همان لحظهای که نیاز دارند، بدون توجه به شرایط، پیدا کرده و به آن دسترسی داشته باشند.
نیمی از دانشجویان نسل زد که در نظرسنجی بارنز اند نوبل کالج شرکت کردهاند، میگویند دیدن یا شنیدن محتوای آموزشی، کلید یادگیری یک موضوع جدید است. البته برای نسل زد، این موضوع فراتر از خواندن کتاب درسی و گوش دادن به سخنرانی در کلاس است. یادگیری از طریق دیدن و شنیدن شامل تماشای سخنرانیهای ضبطشده، تماشای سایر ویدیوهای آنلاین، خواندن راهنماهای درسی آنلاین و صرفاً پژوهش اطلاعات در وب است.
نسل زد همچنین با یوتیوب (YouTube) بزرگ شده است و هر زمان که نیاز دارد انجام کاری را به صورت عملاً نمایشدادهشده ببیند یا میخواهد یک ایده پیچیده با ابزارهای بصریِ کمکی توضیح داده شود، سریعاً به این سایت مراجعه میکند. مطالعه اخیر مؤسسه پیرسون (Pearson) نشان داد که ۵۹ درصد از افراد نسل زد ترجیح میدهند با تماشای ویدیوهای یوتیوب یاد بگیرند و ۵۵ درصد نیز میگویند یوتیوب در ۱۲ ماه گذشته به آموزش، یادگیری و یا توسعه فردی (Personal development) آنها کمک کرده است.
طبق مطالعهای دیگر، نزدیک به ۸۰ درصد از افراد نسل زد از یوتیوب استفاده میکنند و اعضای این نسل بهطور متوسط روزانه ۶۸ ویدیو را در تمام پلتفرمهای اجتماعی تماشا میکنند. برای نسل زد، ویدیو همان نقشی را دارد که ایمیل یا تلفن برای نسلهای قبلی داشت: یک منبع بینظیر هم برای آموزش و هم برای سرگرمی و سنگ بنای بسیاری از فعالیتهای روزمره آنها.
البته برای بسیاری از آموزشدهندگان، یوتیوب گزینهای بیش از حد غیرقابلپیشبینی (Wild card) است که نمیتوان کاملاً به آن اتکا کرد؛ زیرا به دلیل محیط باز که تماماً توسط الگوریتمهای خودش مدیریت میشود، ممکن است اطلاعات نادرست (Misinformation) وارد کند یا به سادگی حواس دانشجویان را از اهداف یادگیری پرت کند.
به همین دلیل، در دهه گذشته، اکثر کالجها و دانشگاهها در توسعه کتابخانههای ویدیویی قابل جستوجو (Searchable video libraries) سرمایهگذاری کردهاند تا مواد آموزشی ویدیویی را مطابق با استانداردهای آکادمیک خود به دانشجویان ارائه دهند. به عنوان مثال، دانشجویان دانشگاه آریزونا (University of Arizona) اکنون سالانه بیش از ۲۷۰,۰۰۰ ساعت (معادل بیش از ۳۰ سال) از ضبطهای ویدیویی کلاسهای درس را از طریق پلتفرم ویدیویی اختصاصی دانشگاه تماشا میکنند.
نسل Z یادگیری مشارکتی و اجتماعی را ترجیح میدهد
برخلاف تصوری که برخی توصیفها القا میکنند مبنی بر اینکه فناوری باعث انزوای این نسل شده است، نسل زد تجربیات مجازی (Virtual experiences) را راهی برای تعامل با دیگران در دور و نزدیک میداند. آنها متصلتر از نسلهای قبلی و فوقالعاده اجتماعی هستند. مدلهای آموزشی تلفیقی که بحثهای آنلاین و همکاریهای درون کلاس را ترکیب میکنند، با طبیعت اجتماعی نسل زد سازگار بوده و ثابت شده است که مدلهایی مؤثر برای درگیر کردن آنها در یادگیری هستند.
علاوه بر این، نسل زد مرز پررنگی میان دنیای آفلاین و آنلاین قائل نیست. مطالعات نشان میدهد که آنها ارزش زیادی برای تعاملات چهرهبهچهره (Face-to-face interaction) و یادگیری گروهی، هم به صورت آنلاین و هم آفلاین، قائل هستند. طبق آمار پیرسون، ۵۷ درصد از نسل زد فعالیتهای حضوری با همکلاسیها را ترجیح میدهند. همچنین طبق گزارش بارنز اند نوبل کالج، از هر ده نفر از افراد نسل زد، هشت نفر ترجیح میدهند با دوستان خود درس بخوانند که اغلب به صورت مجازی از طریق اسکایپ (Skype) و سایر برنامههای ویدیویی انجام میشود.
حس فوقاتصال (Hyperconnectivity) و اشتیاق آنها برای یادگیری چیزهای جدید بدان معناست که آنها در همکاری با دیگران از طریق فناوری کاملاً راحت هستند. مطالعه دیگری نشان داد که ۶۰ درصد از افراد نسل زد خرسندند که دانش خود را با دیگران در فضای آنلاین به اشتراک بگذارند، چه در یک انجمن عمومی مانند ردیت (Reddit) باشد و چه در شبکه نزدیک دوستانشان.بنابراین، همه اینها برای آموزش و توسعه در سازمان شما چه معنایی دارد؟
۴ روشی که آموزش و توسعه سازمانی خود را با نسل Z تطبیق میدهد
در حالی که نسل زد عاشق یادگیری است، اگر برنامههای آموزش و توسعه شما انعطافپذیر و مبتنی بر همکاری نباشند و به افراد امکان تمرین و اثبات آنچه آموختهاند را ندهند، در آنها مشارکت نخواهند کرد. بنابراین، برای آمادهسازی جهت ورود کارکنان نسل زد، سازمانهای یادگیرنده در حال تلاش برای تطبیق استراتژیهای آموزشی موجود خود به چهار روش زیر هستند:
۱. همهچیز را با موبایل سازگار کنید (Make everything mobile) نسل زد انتظار دارد بتواند اکثر کارها را از طریق گوشی هوشمند خود، از هر جا که هست، انجام دهد. این بدان معناست که مواد آموزشی، سیستمهای مدیریت یادگیری (LMSs)، سیستمهای مدیریت محتوا (CMSs)، کتابخانههای ویدیویی و سایر ابزارهای یادگیری دیجیتال که سازمان شما ارائه میدهد، باید به راحتی از طریق یک دستگاه همراه قابل دسترس باشند.
۲. اطمینان حاصل کنید که پایگاه دانش شما شامل ویدیوهای قابل جستوجو است نسل زد میخواهد سریعاً پاسخ مسائل را پیدا کند و ترجیح میدهد یک ویدیوی ۳ دقیقهای تماشا کند تا اینکه صفحات متوالی متن را بخواند. شرکتها از هماکنون در حال بازسازی محتوای آموزشی خود برای جذب نسل زد هستند؛ این کار از طریق ساخت ویدیوهای کوتاهِ آموزشی و توضیحی به سبک یوتیوب (که گاهی ویدیوهای یادگیری خُرد یا Microlearning videos نامیده میشوند) انجام میشود.
با این حال، آنچه بسیاری از شرکتها هنوز ندارند، پلتفرمی اختصاصی شبیه به یوتیوب برای به اشتراکگذاری آن ویدیوهاست. به همین دلیل، سازمانهای بیشتری در حال تهیه سیستمهای مدیریت محتوای ویدیویی (یا Video CMSs) هستند که به پایگاههای دانش موجود آنها متصل میشوند.
برخلاف LMSها یا CMSهای سنتی — که برای مدیریت مواردی مانند فایلهای PDF و اسناد Word عالی هستند، اما برای ویدیو مناسب نیستند — یک سیستم Video CMS مانند یک یوتیوب اختصاصی برای سازمان شما عمل میکند که به اشتراکگذاری دانش ویدیویی و جستوجوی اطلاعات داخل ویدیوهایتان را برای یافتن هر کلمهای که توسط ارائهدهنده بیان شده یا روی صفحه نمایش داده شده است، آسان میسازد.
۳. یادگیری تجربی (Experiential learning) را بگنجانید نسل زد تنها به تیک زدن یک گزینه یا شرکت در یک آزمون برای تأیید تسلط بر یک مهارت جدید قانع نیست. آنها خواهان فرصتی هستند تا پیادهسازی دانش جدید خود را تمرین کرده و ثابت کنند آنچه آموختهاند را درک کردهاند.
در حالی که مدیران آموزشی به خوبی از مزایای ارائه فرصتهای بیشتر به کارکنان برای یادگیری فعال و تجربی آگاه هستند، نسلهای قبلی ممکن است تا این حد از این ایده استقبال نکرده باشند. سازمانهای پیشرو اکنون در حال رو آوردن به نسل زد هستند و گسترش آموزش و توسعه را آغاز کردهاند تا مؤلفههای یادگیری تجربی مانند ایفای نقش (Role play) و شبیهسازی (Simulations)، مسابقات بررسی موردی (Case competitions)، چالشهای طراحی (Design challenges) و سایر فعالیتهای مبتنی بر همکاری را در بر گیرد که به کارکنان اجازه میدهد آموختههای خود را برای حل مسائل واقعی به کار گیرند.
۴. یادگیری اجتماعی غیررسمی (Informal social learning) را تشویق کنید جوانترین کارکنان شما بهطور طبیعی تمایل دارند دانش خود را با دیگران در شرکت به اشتراک بگذارند، اما این بر عهده شماست که ابزارهای لازم برای انجام این کار را در اختیار آنها قرار دهید. بسیاری از شرکتها از قبل برنامههای پیامرسان مانند اسلک (Slack) یا زوم (Zoom) را به کار گرفتهاند و سیستمهایی برای به اشتراکگذاری و جستوجوی اسناد دارند. آنچه آنها هنوز کم دارند، یک ابزار ویدیویی انعطافپذیر است که با سایر سیستمهای اشتراکگذاری اجتماعی آنها برای کارکنان یکپارچه شود.
ویدیو برای نسل زد به یک طبیعت دوم (Second nature) تبدیل شده است و بسیاری از اعضای این نسل ترجیح میدهند یک ویدیوی توضیحی سریع را با گوشی خود ضبط کنند تا اینکه یک دفترچه راهنمای ضخیم را بخوانند. به همین ترتیب، بسیاری ترجیح میدهند به جای صرف ساعتها وقت برای نوشتن یک سند رسمی با تمام جزئیات لازم، صرفاً یک ویدیوی کوتاه و راهنمای گامبهگام (Walkthrough) از نحوه انجام یک کار ضبط کنند.
با این حال، اگرچه ساخت ویدیو با برنامههای در دسترس و ابزارهای ضبط صفحه نمایش آسان است، مشکل بزرگتر این است که اکثر سازمانها سیستم امنی برای به اشتراکگذاری آسان آن ویدیوها ندارند. با ورود بیشتر نسل زد به نیروی کار، سازمانها باید اطمینان حاصل کنند که نرمافزار ویدیویی لازم برای پشتیبانی از یادگیری سریع اجتماعی و به اشتراکگذاری دانش در مقیاس گسترده را دارا هستند.
اگر برای ویدیو آماده نیستید، برای نسل Z هم آماده نیستید
کارفرمایانی که رویکردی جامع به آموزش و توسعه دارند، از هماکنون مشتاقند از اشتیاق نسل زد برای آموزشهای کاربردی، عملی و فناوریمحور و همچنین روش محبوب آنها یعنی یادگیری با تماشای ویدیو بهره ببرند. با اندکی دقت و برنامهریزی، این کار به ساخت ساختارهای کارآمدتر برای کارکنان باتجربهتر شما نیز کمک خواهد کرد و در نهایت بازدهی ارزشمندی را برای سرمایهگذاری شما (Return on investment) به همراه خواهد داشت.
۲۱۶۲۱۶





نظر شما