فارس نوشت:

مهدی کلهر معتقد است «اگر مسئولان اقتصادی برای کاهش اشتهای خرید مردم، دلار را با قیمت کم‌تر از آنچه در بازار موجود بود عرضه می کردند، نوسانات بازار کنترل می شد».
 مهدی کلهر مشاور سابق رئیس جمهور درباره تاثیر سیاست‌های اقتصادی دولت بر بازار ارز اظهار داشت: اولا بگویم که یقین بدانید دلار و همه پول‌های دنیا متناسب با توان خود، در این طوفان جهانی مثل کاغذ می‌شوند.
وی افزود: سال 1982 در اتحاد جماهیر شوروی سابق رفتم بانک، 5/1 دلار دادم و یک روبل گرفتم اما 10 سال بعد که رفتم آنجا، این بار یک دلار دادم و 375 روبل گرفتم.
 
کلهر اضافه کرد: یکی از دوستان به من گفت باید اینجا روزانه پول را تبدیل کنی و هفته بعدش که خواستم پول چنج کنم، یک دلار دادم و 760 روبل گرفتم.
 
«در هتل های بیشکک به چشم خودم افرادی را دیدم که از 1، 5 و 10 روبلی به جای دستمال کاغذی استفاده می کردند و بعد هم آن را در راهروهای هتل می انداختند تا بی ارزش بودن آن را نشان دهند».
 
مشاور سابق احمدی‌نژاد گفت: روند کلی دلار رو به سقوط است و نرخ آن از سال گذشته تاکنون نسبت به طلا 300 درصد افت کرده و فرودین ماه پارسال قیمت طلا یک چهارم قیمت فعلی آن بود.
 
کلهر افزود: برخی پول ها در سقوط پول داوم بیشتری می آورند و دوام یا سقوط پول هر کشور بسته به میزان تکیه‌‌گاه آنهاست و اگر ما دلار را تکیه‌گاه پولمان قرار نمی دادیم، کم‌تر آسیب می دیدیم.
 
وی از طلا به عنوان پایه ثروت در دنیا یاد و تصریح کرد که بیشترین عامل افت پول ملی ایران عدم رصد سناریوی فروپاشی و بحران اقتصادی جهانی توسط مسئولان اقتصادی بوده است.
 
مشاور سابق رئیس جمهور گفت: ایران هر جا طلا وارد کرد به دلیل افزایش چهار برابری قیمت جهانی آن برد کرده و اگر سال گذشته مانند انگلیس پشتوانه ارزی خود را تبدیل به طلا می کردیم، سود بیشتری نصیب‌مان می شد.
 
کلهر افزود: هر جا دلار را به عنوان ذخیره ارزی نگه داشته‌ایم، ضرر کردیم چون معلوم نیست دلار در همین سطح بماند زیرا کشورهای مواجه با مشکل اقتصادی سعی می کنند ارزش پول خود را بالا نگه داشته و در حد توان استقراض می کنند.
 
وی ادامه داد: برای کشورهایی چون آمریکا، آلمان و فرانسه به محض تمام‌شدن ظرفیت‌ استقراضشان، بهترین حالت این است که ارزشان سقوط کند، چون نمی خواهند دلار ارزشمند باز پس دهند.
 
مشاور سابق احمدی‌نژاد اظهار داشت: هر چقدر ارزش پول شما بالاتر رود، صادرات‌تان کم‌تر و واردتان بیشتر می شود و تصور نکنیم که آمریکا الان از افزایش دلار در معاملاتش با برخی کشورها خوشحال است.
 
کلهر افزود: آمریکا در طول 10 سال عدم موازنه شدید با چین خیلی ضرر کرد و به همین علت اوباما از چین خواست برای ایجاد موازنه و بالابردن صادرات و کاهش واردات، از مقامات چین خواست که قیمت یوان را افزایش دهد.
 
وی تصریح کرد: در چند ماه آینده قیمت دلار و یورو دستخوش تغییر چشم‌گیری می شود و باید منتظر اتفاقات بزرگ باشیم و مدیران ما باید سناریوهای اقتصادی را دقیق رصد کنند.
 
مشاور سابق رئیس جمهور در بخش دیگری از گفت‌وگوی خود با فارس اظهار داشت: طلا تنها پشتوانه رو به صعود و واقعی ترین ثروت روی زمین در کنار فلزاتی چون نقره و دیگر فلزات خاص است.
 
کلهر افزود: اگر شاخص ها را به دقت بررسی کنید، می ببینید که منحنی حرکتی قیمت طلا و نقره روندی سینوسی دارد و به صورت یک خط افقی نیست.
 
وی اضافه کرد: از سه سال پیش تاکنون حوزه اقتصاد نوسان داشته و آنچه امروز در بازار ارز رخ داده، به دلیل برخورداری دلار از کاهش و افزایش مستمر، مقطعی است.
 
مشاور سابق احمدی‌نژاد گفت: بر اساس کسری موازنه اروپا و آمریکا، یقینا دلار و سایر پول ها به نسبت قوت و ضعف‌شان سقوط می کنند چون تا ابد نمی توان پول بدون پشتوانه چاپ کرد؛ حتی اگر معتبرترین پول جهان باشد.
 
کلهر با ابراز تاسف از پشتوانه قرارگرفتن نفت اوپک برای دلار، متذکر شد: اگر به لحاظ حقوقی بتوان اوپک را از پشتوانه دلار خارج کرد، قطعا دلار به طرز وحشتناکی سقوط خواهد کرد.
 
وی تصریح کرد: قطعا ما با یک تولرانس مواجه خواهیم شد و حباب هلندی موجود می ترکد و در این مسیر، هر چه وابستگی کشورها به دلار و یورو بیشتر باشد، آسیب‌پذیرتر خواهد بود.
 
«الان ذخایر ارزی ما نزدیک 200 میلیارد دلار است و اگر سال گذشته تدبیر می کردیم و 10 درصد نگه می داشتیم و 90 درصد آن را طلا می خریدیم وضع ما بهتر بود».
 
کلهر افزود: دولت در سبد سرمایه مقداری طلا، دلار و یورو تهیه کرد و سعی کرد همه تخم‌مرغ‌ها در یک سبد قرار نگیرد اما نباید تصور کرد همه عناصر این مجموعه به صورت یک‌دست افزایش یا کاهش پیدا می کنند.
 
وی در عین حال متذکر شد که در این آشفته‌ بازار اقتصادی کشور ما وضعیت بهتری دارد و کشورهایی هستند که به مراتب با مشکلات بیشتری دست به گریبانند.
 
مشاور سابق احمدی‌نژاد گفت: امروز اقتصاد جهانی شده و امکان ندارد که یک اتفاق بد اقتصادی در بورس نیویورک، توکیو، آمستردام، لندن یا کانادا بیفتد اما در اقتصاد کشورهای عضو «آسه‌آن» بی اثر باشد.
 
کلهر افزود: دنیا از سه سال گذشته به دلایل مختلف مانند قدرت گرفتن و تبدیل شدن شرکت‌های چندملیتی به اشباح اقتصادی گرفتار یک بیماری اقتصادی است و هیچ دولتی نمی تواند آنها را کنترل کند.
 
وی ادامه داد:‌الان اگر بنز و بی. ام. و ورشکست شوند، بر خلاف گذشته کویت و سنگاپور و مالزی ورشکست می شوند و دلیل آن پیوستگی اقتصاد جهانی و در قبضه شرکت‌های چندملیتی قرار داشتن گلوگاه‌های اقتصادی است.
 
«امروز سهم اثرگذاری سیاست‌های اقتصادی کشورها در تحولات اقتصادی غرب، 55 درصد است و 45 درصد این تحولات ناخواسته است و دولت‌ها نمی توانند آن را کنترل کنند».
 
مشاور سابق رئیس جمهور در خصوص سهم سوء‌مدیریت و تحریم و بحران جهانی در نابسامانی وضعیت اقتصادی گفت: تحریم در کوتاه‌مدت بر تحولات اقتصادی اثر دارد اما همه آنچه در کشور ما رخ داده، مربوط به تحریم نیست.
 
کلهر افزود: البته همه اتفاقات موجود ناشی از بحران اقتصادی جهان یا سیاست‌گذاری‌های دولت هم نیست و نباید به این موضوع صورت تک‌بعدی نگاه کنیم.
 
وی تصریح کرد: ‌مجلس و دولت 20 روز قبل برای راه‌اندازی بورس ارزی و بازار مبادلات بین بخش خصوصی با کارشناسان جلسه داشت.
 
کلهر اضافه کرد: در آن جلسه همه کارشناسان اعلام کردند قیمت واقعی دلار 1400 تا 1500 تومان است و قیمت بیش از این حباب است و بر اساس همین نظر هم تصمیم گرفتند.
 
مشاور سابق احمدی‌نژاد گفت: برخی اقتصاددانان همان موقع گفتند دولت که ارز فراوانی هم الان در اختیار دارد، برای جلوگیری از افزایش قیمت دلار باید مانند دوران جنگ، آن را غیر از نرخ دولتی برای واردات خاص می دهد، در بازار آزاد تزریق می کردند».
 
وی افزود: دولت می تواند هر روز و هر ساعت در کنار سیستم موجود، بدون هیچ پیش شرط و تعیین نرخ ارز، دلار عرضه کند تا نقدینگی ریالی دست مردم کاهش یابد اما این نظر کارشناسان لحاظ نشد.
 
کلهر با بیان اینکه ظرفیت تقاضای ارز غیر از حوزه صنایع، 50 میلیارد است، تصریح کرد: دولت تنها دارنده ارز است و می تواند ارز را لحظه به لحظه یک تا دو درصد ارزان‌تر بفروشد تا اشتهای خرید افت کند.
 
وی اضافه کرد: قطعا قیمت واقعی ارز کم‌تر از رقم فعلی است و عامل وضع موجود اشتهای خریداران و پول های سرگردان است اما بالاخره ارز سقوط می کند و وقتی افراد ببینند متضرر می شوند، از هجوم به بازار ارز خودداری می کنند.
 
مشاور سابق رئیس جمهور در بخش دیگری از سخنانش گفت: کسانی که الان با ریاضت اقتصادی در اروپا مخالفت می کنند، معتقدند این موضوع از آمریکا تحمیل شده و طبقات پایین جامعه به نفع سرمایه‌داران ذبح می شوند.
 
کلهر افزود: درست است که بحران جهانی بر اقتصاد ما اثرگذار است و تحریم هم آثار آنی دارد اما تاثیر تحریم مستمر نیست و اینکه بگوییم نوع مدیریت ما هیچ نقشی در وضع موجود ندارد، نگاه واقع‌بینانه نیست.
 
وی متذکر شد: در طول 33 سال گذشته ما همواره تحریم داشتیم اما تحریم فقط در کوتاه‌مدت ضربه می زند و در میان مدت تنگنا ایجاد می کند و در دراز مدت ما برنده هستیم.
 
کلهر خاطر نشان کرد: اینکه دشمن در این دوره تحریم‌ها را دقیق و حساب‌‌شده تر اعمال کرده، نشانگر نتیجه مطلوب نگرفتن از این راه و برای دستیابی به نتیجه دلخواه‌شان است.
 
مشاور سابق رئیس جمهور در پایان گفت: نظام اقتصادی حاکم بر دنیا بیمار است و ناکارآمدی آن مشخص شده و تا به تعادل نرسد، باید منتظر اتفاقات زیادی بود و مسئولان اقتصادی باید این موضوع را به دقت رصد کنند.

/27212

کد خبر 248189

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 1 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 50
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • علي IR ۱۸:۳۱ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    104 0
    اتفاقي كه براي روبل افتاد الان داره براي ريال مي افته فقط ما اسكناس 1 يا 5 يا 10 ريالي نداريم كه به جاي دستمال كاغذي استفاده كنيم ولي از اسكناس 1000 ريالي استفاده كنيم اين يعني اقتصاد ما 100 برابر از شوروي وضعش بدتره
    • بدون نام IR ۱۲:۳۶ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
      20 0
      آقا این مثال رو زدن که نشون بدن ارزش روبل کاهش شدیدی یافته بود (چرا این مثال زده نمی دونم ) بعدش می خواد اثبات کنه که همین اتفاق برای دلار خواهد افتاد .پس اگه اینجوری که شما می گین باید همه دلارها به ریال تبدیل کنند !!!
  • بدون نام US ۱۸:۳۷ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    130 2
    احتمالا برای شما دسنماله چون راحت می گیرید میرید نیویورک.
  • بدون نام MY ۱۸:۵۸ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    114 1
    بهشون بگید یک مقدار از این دستمالا به ما بدن شهریه دانشگاه دیر شده!
  • پارسا IR ۱۸:۵۹ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    118 2
    فعلا كه هزار تومني دستمال كاغذي شده!!!!
  • هادی IR ۱۹:۰۹ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    88 1
    پس دستمال کاغذی هم گرون میشه
  • بدون نام IR ۱۹:۱۰ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    54 10
    شما این قسمت نظرات رو برای خوشگلی سایتتون گذاشتین. جمعش کنید بابا. یکی از یکی بدتر
  • نا شناس IR ۱۹:۱۴ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    80 4
    توجه کنید سال 1982 1.5 دلار = 375 روبل 10 سال بعد 1 دلار = 760 روبل حالا به نظر شما دلار گران شده یا روبل . وقتی مشاور رئیس جمهور آنقدر ریاضیاتش ضعیف است که از این معادله به این نتیجه می رسد که دلار هر روز بی ارزش تر می شود انتظار دارید عاقبت اقتصاد ما بهتر از این باشد؟
  • محمد US ۱۹:۲۱ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    70 0
    عجب! راستی جناب کلهر، شما چقدر به روسیه و شوروی سفر داشتید!
  • بدون نام IR ۱۹:۵۱ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    7 65
    اینارو بهش میگن تجزیه و تحلیل کارشناسانه.متاسفانه هرکس بیشتر بلده زودتر از این دولت اخراج میشه
  • بدون نام IR ۱۹:۵۵ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    56 1
    در همین راستا توصیه می شود صندوق ذخیره ارزی، دستمال کاغذی ذخیره کند.
  • سید IR ۱۹:۵۷ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    30 0
    همه مردم از خداشونه که دلار بشه 7 تومان و بشه عین دستمال کاغذی . مسئولان کاری بکنند که بشود. شما بهتر می دانید که سیاست پایه اقتصاد است ما در کجای سیاست دنیا هستیم؟
  • مجید IR ۲۰:۰۹ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    31 1
    فعلا که ریال شده دستمال کاغذی،دلار ذخیره نکردین که حالا دارین مردم رو بدبخت می کنین
  • حسن IR ۲۰:۱۰ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    45 1
    ای قربون این دستمال کاغذی برم که مردم براش حاضرن جون بدن
  • بدون نام IR ۲۰:۱۶ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    57 7
    آقاي كلهر از دخترت چه خبر؟ بهتر نيست بجاي اظهار نظر در مورد سياست هاي مملكت به خانواده ات بيشتر برسي؟
  • سعيد IR ۲۰:۲۱ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    38 2
    اين اقا انگار خبر از تحريمها خبر نداره و بيرون گود نشسته ميگه لنگش كن! آخه از كجا دولت دلار بياره به بازار تزريق كنه؟
  • بدون نام TR ۲۰:۲۲ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    49 3
    خبرآنلاين مي خواي لج مردم رو در بياري اين خبرها رو مي ذاري؟
  • احسان IR ۲۱:۱۳ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    6 6
    من که داشتم ناامید میشدم ولی خوب هست که خبرگزاری ها با کارشناسان اقتصادی صحبت کنند و مردم اطلاع پیدا کنند الان جو خیلی بدی حاکم هست
  • سحر IR ۲۱:۱۷ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    44 0
    دلار دستمال کاغذی می شود؟؟!!! منظورتان از دستمال کاغذی " طلای سبز " است دیگه ؟!
  • بدون نام IR ۲۱:۱۹ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    23 3
    مردم ما برای خرید همین دستمال کاغذی که شما تشبیه می کنید خانه خود را فروختند! دستمال کاغذی که نزدیک به 6000 هزار برابر در مقابل پول ملی ما ارزش دارد!!!!!!
  • محمد IR ۲۱:۲۰ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    14 0
    دليل اصلي عمدي يا غير عمدي از تحريم هاست زيرا دولت ارز به بازار نميده به هر علت ..قانون عرضه و تقاضا
  • بانو IR ۲۱:۴۷ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    41 0
    فعلا که ریال دستمال کاغذیه!!!!!
  • بدون نام IR ۲۱:۵۱ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    28 0
    فعلا که بر عکس شده
  • بدون نام IR ۲۲:۰۴ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    38 0
    تخصص آقای کلهر چیه؟؟؟؟؟
  • بدون نام IR ۲۲:۰۵ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    44 1
    احتمالاً اقاي رييس جمهور از نظرات اقاي كلهر استفاده كرده اند كه اقتصاد مملكت به اين روز افتاده
  • بدون نام IR ۲۲:۰۵ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    45 1
    اون یکی گفقت دلار 900 تومن بیشتر نمی ارزه قیمتش رسید به 4000 تومن این یکی میگه دستمال کاغذی احتمالا باید منتظر 40000 تومن باشیم با توجه به سابقه شفاف و قابل تامل دولتمردان و اطرافیانشان
  • بدون نام IR ۲۲:۲۸ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    11 26
    تفسیر بسیار زیبایی بود راجع به ارزهای پوچی مثل دلار و یورو و... که در حال فروپاشی هستند ...فقط ببینید صفرهای بدهی های امریکا چندتاست؟؟؟ دلار در اینده نزدیک حتما زیر هزار تومان است.. البته بحث طلا نسبت به ارز کاملا متفاوت است
    • بدون نام IR ۰۰:۲۲ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۴
      2 0
      جدی می گی یا شوخی می کنی
  • بدون نام IR ۲۳:۱۱ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    31 0
    انقدر تورم بالاست ، دستمال کاغذی (دلار) شده : 3500 تومان
  • وحید GB ۲۳:۳۴ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    14 0
    هرچی اومدم هیچی نگم نشد ... بابا...... ریال......
  • محمد US ۲۳:۴۷ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
    17 0
    ما نفهمبدبم تخصص این آقا چی هست ؟این بابا در هرموردی خودشو صاحبنظر میدونه ؟توصیه می کنم بک بار این صحبت های پر از اضداد رو مطالعه کنند تا متوجه بشن که کلا چی گفتن ؟
  • بدون نام IR ۰۱:۴۶ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    9 0
    ریال چی میشه؟
  • بدون نام IR ۰۷:۱۷ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    11 0
    با وجود مشاورانی مثل ایشون که از هر جمله شون طلا می باره وای به حال مردم بیچاره ایران!!!
  • بدون نام IR ۰۷:۲۱ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    13 1
    آقای کلهر خدایی اگه اظهار نظر نکنی و نظرات گهربارت رو منتشر نکنی به جایی بر می خوره؟!!!
  • ایران CA ۰۷:۲۲ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    15 1
    حالت خوبه آقای کلهر ؟؟؟؟ تب نداری؟؟؟؟؟
  • بدون نام IR ۰۷:۲۶ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    13 0
    حال و روز مملکتی که مشاورانی مثل جنابعالی رو به خدمت گرفته بوده نباید هم بهتر از این باشه!!!
  • بدون نام DE ۰۷:۴۰ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    14 0
    طنز جالبی بود.
  • بدون نام US ۰۷:۵۸ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    31 0
    فعلا که با یه دلار میشه دستمال کاغذی یک ماه را خرید. البته اگر شما مصرف داشته باشید.
  • بدون نام IR ۰۸:۲۵ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    58 0
    لطفا مصاحبه های غیر کارشناسی نگذارید! این آقا کجای دنیا اقتصاد خوانده که داره تئوری می ده!! این همه اساتید بزرگ اقتصاد در دانشگا ه های شریف، تهران، بهشتی و ... هستند از آنها نظر بخواهید!
  • ایمان IR ۰۸:۲۸ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    39 0
    ایشون مشاور رسانه ای هستند یا مشاور اقتصادی؟
  • بدون نام IR ۰۹:۵۱ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    16 0
    غیرمتخصص بیمورداظهارنظرنکند.بلای عظیم کشورماهمین است که هرکس دلش هرچه خواست میگوید.
    • بدون نام IR ۱۵:۳۵ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
      3 0
      موافقم، لطفا نظرات افرادی مشخص است مطلب را نخوانده اند را چاپ نکنید، با تشکر
  • مسعود IR ۱۱:۰۷ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    13 0
    پیشنهاد میدم این هفته شهرام شکیبارو بفرستین مرخصی بره یه هوایی بخوره این مطلب رو جاش بذارین
  • جواد IR ۱۱:۴۳ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    13 0
    اولا شما در سال 1982 در یک کشور کمونیستی چیکار میکردی دوما مملکت با وجود نخبگانی مثل شما به این حال وروز افتاده سوما بابا دو کلمه حرف زدی سی بار اسم دلار آوردی
  • بدون نام IR ۱۱:۴۳ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    11 0
    7سال پیش 50 اقتصاد دان به احمدی نژاد نامه نوشته سعی کردندتحقق چنین روزی را بهش f'k که به 1001دلیل نتوانستند...
  • من IR ۱۱:۵۷ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    16 1
    من موندم شما با این همه کمالات چرا شدی مشاور رییس جمهور شما اقلا باید رییس صندوق بین المللی پول میشدی
  • بدون نام IR ۱۴:۳۸ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    10 0
    جناب كلهر عاقبت شوروي سابق چي شد؟
  • محمد US ۱۸:۳۴ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۳
    5 0
    يعني مي خواد بگه فقط طلا بخريم ؟
  • امید IR ۲۱:۴۶ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۴
    2 0
    چرا ایشون هیچ حرفی راجع به بی ارزش شدن ریال نمیزنن؟ چرا همه مشاوران دولت مثل کبک سرشون رو کردن زیر برف؟ احمدی نژاد و مشاورانش کی میخوان از این خواب خرگوشی بیدار بشن یا خودشون رو زدن به خواب؟ شما فکر میکنید انقدر اقتصاد و سیاست و کلا همه چی ، آبدوغ خیاریه که با دو تا مصاحبه میخواید قیمت دلار رو بیارید پایین؟
  • بدون نام IR ۲۲:۱۳ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۴
    1 0
    ایشون از کی تا حالا تحلیلگر اقتصادی شده؟