بررسی موضوع عاشورای شمسی در 21 مهر ماه که سال های اخیر در ایران مطرح شد در گفت وگوی خبرآنلاین با دکتر محمدمهدی جعفری، محقق، مترجم و استاد بازنشسته دانشگاه شیراز

عباس شکوهمند - در سال های اخیر، موضوع عاشورای شمسی از سوی عده ای در کشور مطرح شده و سال گذشته نیز توسط برخی مداحان، مراسمی به همین مناسبت در تهران برگزار شد. با مطرح شدن این موضوع در شرائط حاضر، شائبه های همراهی با برخی جریان های منسوب به مکتب ایرانی قوت گرفت . برخی نیز این اقدام را امری ملی گرایانه و مثبت از نظر ملی قلمداد کردند. در این راستا به سراغ دکتر محمد مهدی جعفری رفتیم که از سویی خود از محققان برجسته معارف اسلامی است و همچنین یکی از چهره های ملی محسوب می شود.

گفت و گوی خبرآنلاین با این محقق و مترجم نهج البلاغه و استاد بازنشسته دانشگاه  را درباره آسیب های برگزاری عاشورای شمسی می خوانید.

**********************

از دو سال پیش افراد و جریان هایی در جامعه تلاش دارند که مناسبت های مذهبی را که بر اساس سال قمری است، تبدیل به سال شمسی کنند و در این راستا عاشورای شمسی را مطرح کرده و قصدا دارند بزرگداشت عاشورای شمسی را در کشور مرسوم کنند، تحلیل شما نسبت به این موضوع چیست؟ این برنامه چه تبعات مثبت یا منفی در جامعه دارد؟
من به شدت با عاشورای شمسی مخالفم. ببینید اول اینکه معنای عاشورا دهم محرم است نه دهم فروردین یا مهر یا ماه دیگری. حادثه عاشورا چون در دهم محرم اتفاق اتفاده به این نام معروف شده است.
عاشورا در تاریخ، یعنی روز دهم محرم سال 61 هجری قمری و بس. حُسن سال های قمری به گردش آن است که هر مناسبتی یک بار در تابستان و یک بار در زمستان قرار می گیرد و اصلاً درست نیست که در سالروز شمسی آن مراسمی گرفته شود. 
با وجود گرایش های ملی که شما در من می شناسید دلیل مخالفت من با عاشورای شمسی یا سایر مناسبت های مذهبیِ شمسی این است که با این کارها، روز اصلی عاشورا و دیگر مناسبت های مذهبی فراموش می شود. ما تنها مناسبت عاشورا را که نداریم، مثلاً ماه رمضان هم داریم، آیا می شود ماه رمضان را تبدیل کرد به ماه شمسی که مثلا در یک ماه شمسی معین روزه بگیریم؟ حُسن ماه رمضان این است که یک بار در گرما و با روزهای طولانی و یک بار در سرما و با روزهای کوتاه قرار دارد.
مراسم مذهبی از اول بر اساس گردش قمری بوده و به همان شکل هم باید باقی بماند وقتی بخواهند آن را به شمسی تبدیل کنند مثل تبدیل تاریخ شمسی به تاریخ شاهنشاهی می ماند که خواستند ارتباط ایران را با اسلام قطع کنند. هجرت پیامبر اکرم که سرآغاز تاریخ ما مسلمانان است، بر اساس سال قمری بوده و وقتی عده ای بخواهند برخی از مراسم ها را به سال شمسی تبدیل کنند، اصلا مبدا تاریخ گم می شود. معلوم نمی شود مبدأ و مبنای این مراسم چه بوده است. علاوه بر این، حساب و کتابی که درباره تاریخ شمسی عاشورا انجام شده، متفاوت است. قبلا گفته می شود که این مناسبت در شهریور ماه است اما اکنون گفته می شود در 21 مهر ماه است. بنابراین، به نظرم، مراسم مذهبی چون بر اساس سال قمری بوده باید به همان شکل در سال قمری برگزار شود.

برخی این مراسم را بدعت دانسته اند، آیا می توان گفت این برنامه، یک بدعت در دین است؟

کاملاً درست است. بدعت یعنی امری که در سنت ریشه نداشته و من درآوردی باشد. امری که بر اساس منطق و استدلال درستی نباشد. ممکن است شیوه عمل پیامبر بر اساس شرایطی تغییر کند و مصلحت بدانند که تغییر کند، اما وقتی هیچ استدلال و منطقی در میان نباشد، بدعت به وجود می آید.
تبدیل و برگزاری مراسم عاشورا از سال قمری به سال شمسی هیچ مبنای انسانی، فکری، تاریخی و عقلی ندارد. این کار شاید بر مبنای یک نوع تعصب ناسیونالیستی افراطی باشد. ما مخالف مسائل ملی و وطن خواهی نیستیم، ما عضو جریان ملی مذهبی هستیم، به این معنا که هم به مسائل مذهبی علاقمندیم و هم به مسائل ملی احترام می گذاریم، اما ناسیونالیست افراطی نیستیم. ناسیونالیست افراطی یعنی وطن پرستی که بخواهد عقیده اش را فدای مسائل ملی کند. عاشورای شمسی از این جهت بدعت است که می خواهند یک مسأله مذهبی را فدای احساسات ملی کنند، پس بدعت محسوب می شود. باید با این موضوع برخورد شود و من به عنوان یک استاد دانشگاه از شما متشکرم که به این موضوع حساسیت نشان می دهید . اجازه ندهید با عاشورا بازی کنند. نتیجه این برنامه ها برای آینده خطرناک است. من به عنوان یک فرد ملی و مذهبی با عاشورای شمسی مخالفم و ان را خطرناک می دانم.

ممکن است برگزار کنندگان این برنامه، این استدلال را داشته باشند که کار خلاف شرعی مرتکب نشده و بزرگداشت گرفتن برای امام حسین(ع) هیچ اشکالی ندارد، پاسخ شما به استدلال آنان چیست؟

استدلال باید دارای علتی باشد. سنت مراسم گرفتن برای عاشورا از زمان امام زین العابدین مطرح شده و به صورت سنت درآمده است. اصولاً سال شمسی، یک ابتکار ایرانی است که البته کار بسیار خوبی بوده و اساس علمی دارد و از زمان خیام تنظیم شده است.
شاید علاقمندان به عاشورای شمسی بگویند ما هم سالگرد شمسی را مراسم می گیریم و هم سالگرد قمری را، شاید این موضوع در آغاز عادی باشد اما به تدریج احساسات ملی تقویت شده و احساسات مذهبی کم می شود و به مرور، سال قمری فراموش می شود. کم کم گفته می شود چه ضرورتی دارد در طول یک سال، دو بار مراسم برای عاشورا بگیریم.
من خودم از منتقدان این موضوع هستیم که چرا در طول سال، ایام زیادی را مصیبت می گیریم. بعد از مدتی مردم می گویند بهتر است برای عاشورا یک بار و آن هم در سالگرد شمسی که ثابت است، مراسم بگیریم. به نظرم همان سالگرد قمری و یک بار مراسم گرفتن مناسب است و نمی شود رفتار دوگانه داشت. نمی شود مراسم های دیگر مذهبی از قبیل عید فطر و عید قربان و غیره را بر اساس سال قمری بگیرند و مراسم شهادت ها و ولادت ها را به شمسی تبدیل کنند. پشت این تصمیم، هیچ منطقی وجود ندارد.
/30462

کد خبر 249683

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 6 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 13
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بدون نام IR ۰۷:۳۷ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۹
    40 34
    واقعا اين مسيله يك بدعت است تصور بفرماييد سوم شعبان روز تولد سيد الشهدا با 21 مهر مصادف شود يا تولد حضرت رسول وتولد حضرت علي وساير تولدهاي ايمه انوقت اين بدعت گزاران چه جوابي براي عاشوراي شمسي ساختگي خود دارند؟
  • بدون نام IR ۰۸:۰۱ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۹
    43 7
    والله اگر کمی مهر این مملکت تو دل مسؤلین بیافتد بد نیست
  • رضا IR ۰۸:۱۷ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۹
    61 8
    این کار فقط باعث دلزدگی و دوری مردم از مراسم مذهبی می شه. فکرشو کنین روزهای عزاداری مون دو برابر می شه. این جامعه غم زده رو دیگه کی می خواد جمع کنه؟
  • بدون نام IR ۰۸:۳۲ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۹
    46 10
    حالا واقعا‌مشكل عزاداري امام حسين (ع) اين است كه با تاريخ شمسي برگزار شود يا قمري. نفس عمل زنده نگه‌داشتن حرف و راه اين امام است نه تاريخ برگزاري مراسم. اين گونه مراسم‌ها بايد سالي يك بار براي ياداوري برگزار شوند كه همان تاريخ قمري باشد. به نظر مي‌رسد هدف ديگري پشت اين داستان نهفته باشد.
  • بدون نام IR ۰۸:۴۳ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۹
    38 10
    امروز عاشورا فردا رمضان و پس فردا حج و......واي بر ما
  • کاکائو IR ۰۹:۱۹ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۹
    17 0
    می‌کُشد شرمم که بعد از او نفس آید هنوزم جای دارد کز غم این زندگانی‌ها بمیرم
  • بدون نام IR ۱۰:۱۵ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۹
    0 1
    کل یوم عاشورا-کل ارضا کرببلا
  • بدون نام IR ۱۰:۲۸ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۹
    0 1
    اصلا ضرورت ندارد چه مهر چه هرماه دیگر
  • بدون نام IR ۱۰:۴۳ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۹
    11 0
    حکایتیست این دوره زمونه، اول با حرف های غیر مستدل و اراجیف واکنش روحانیون را موجب میشوند بعد که صدای روحانیون در آمد میگن منافعشون به خطر افتاد و بعد که احساس کردن کاملا دل توده مردم رو گرفتار کردن رو میارن به این کارها شما مدل سید علیمحمد باب رو ببینید. اول وعده نزدیکی ظهور امام زمان میداد بعد با دست بردن های مضحک در زبان عربی صدای روحانیون رو در آورد بعد توده حیران مردم را جذب کرد و بعد ادعای نسخ شریعت کرد. البته شما هم نباید به این مساله دامن بزنید چون مردم مذهبی حتی اگر از بجا نیاوردن فرایض عبور کنن از تغییر دادن در اون براحتی نمیگذرن اصولا تغییرات در فرایض یکی از تابوهاست. روحانیون هم باید توجه داشته باشن این شاید از عوارض حضور اونها توی همه مصادر باشه
  • ناصر DE ۱۱:۲۴ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۹
    1 7
    بهتر است این مراسم بر طبق تقویم میلادی انجام شود تا کشورهای دیگر دنیا نیز خود را با این مراسم هماهنگ بکنند. به طور مثال اگر بعضی از کارنوالها و یا جشنهای شادی بخش در بعضی از کشورها با مراسم عزاداری هم زمان باشد باید حذف شوند.
  • بی نام QA ۱۲:۵۳ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۹
    12 0
    واقعا متاسفم تو اخرین سفری که به ایران داشتم متوجه شدم دیدم کلمه مسجد در ایران داره از بین میره همه شده حسینیه چرا واقعا چرا در اسلام اسمی بنام حسینیه نیست مسجد هست و بس من عاشق حسینم سید شباب اهل جنه اما مسجد جای سجود برای خداست متاسفم برای این امر اونم تو روز جمعه تعطیله
  • بدون نام IR ۱۳:۲۷ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۹
    2 0
    الان همه ی بدبختی ها و تحریم ها و گرانی ها تورم حل شد مونده مشکل تقویم قمری ...به به به به!!
  • بدون نام IR ۱۴:۰۸ - ۱۳۹۱/۰۷/۱۹
    0 2
    خیلی هم کار قشنگیه...