بررسی موضوع عاشورای شمسی در 21 مهر ماه که سال های اخیر در ایران مطرح شد در گفت وگوی خبرآنلاین با حجت الاسلام دکترمحمدرضا زائری، نویسنده و مدیرمسئول مجله خیمه

در سالیان گذشته شاهد پدیده های جدیدی به نام ترویج دین بوده ایم که طراحان آن اگر چه شاید نیت منفی نداشته اند اما عملشان آثار سوء فراوانی را در جامعه به بارآورده است. از موضوعاتی همچون مناسبت سازی، دهه سازی، کشف سالگردهای غیر مرسوم گرفته تا جدیدترین پدیده آن یعنی عاشورای شمسی ازجمله این مسائل است.
عاشورا به روایت تقویم شمسی، از دو سال گذشته توسط برخی مداحان درجامعه مطرح شده و چند سالی است روز 21 مهرماه توسط برخی هیئت ها مراسمی برای بزرگداشت این روز برگزار می شود. در این زمینه با حجت الاسلام دکترمحمدرضا زائری، نویسنده، فعال فرهنگی و مدیرمسئول مجله خیمه(نشریه هیئت های مذهبی کشور) گفت وگو کردیم. زائری به شدت با طرح موضوع عاشورای شمسی مخالف است و معتقد است اگرچه این موضوع در ظاهر، تکریم شعائر مذهبی است اما تبعات خطرناکی دارد.
گفت وگوی خبرآنلاین را با این پژوهشگرمسائل دینی می خوانید:
به نظر شما آیا توجه به عاشورای شمسی کار درست و مثبتی است؟
کار بسیار نادرست و خطایی است گرچه ظاهر مثبتی دارد و به ظاهر تکریم شعائر است اما اتفاقا خطر این طور حرکت ها هنگامی که در ظاهر و پوسته دینی است، بیشتر می شود.
علت برخورد شدید اهل بیت (علیهم السلام)، پیامبر اکرم و سیره عملی شان با حرکت هایی که ظاهر دینی داشتند اما بدعت بودند به خاطر این است که نوعی انحراف در اساس موضوع ایجاد می کند. یعنی یک حرکت نادرست در تکریم شعائر، اصل تکریم شعائر را که یک مبنای دینی جدی برای ما است، تحت الشعاع قرار می دهد و به انحراف می کشد.
پیامبر اکرم (ص) به ما دستور داده و گفته اند که إذا ظَهَرَتِ البِدَعُ فی اُمَّتی فَلیُظهِرِ العالِمُ عِلمَهُ ، فَمَن لَم یَفعَل فَعَلَیهِ لَعنَةُ اللَّهِ؛ هرگاه بدعت‏ها در میان امتم پدیدار شوند، بر عالم است که علم خود را آشکار سازد. هر کس چنین نکند، لعنت خدا بر او باد. بنابراین در هنگام ظهور بدعت ها، عالم آگاه و دین شناس و دردمند باید به میدان آمده و مقابله کند. خطر این قضایا هم این است که مسیر اصلی تکریم شعائر که احیای دین به آن وابسته بوده و بسیار هم حیاتی و مبنایی است باید توسط اهل بیت و در سیره آن ها تعریف شود. ما در همه مسائل و به ویژه موضوعات دینی باید به سیره اهل بیت نظر کنیم و ببینیم آن ها چه کرده اند. اتفاقا وقتی که موضوع جنبه دینی پیدا می کند خطر بیشتر است.
در سیره اهل بیت،عاشورا به عنوان یک روز تقویم قمری چگونه تعریف شده است؟
در سیره اهل بیت، عاشورا باید به عنوان روز عاشورا در ماه قمری برجسته شود و تفاوت کاملا محسوسی با بقیه روزهای سال داشته باشد. اساس حفظ اسلام و آیین شیعه در حفظ، احیا و زنده نگه داشتن عاشوراست و انقلاب اسلامی و حضرت امام نیز به طور خاص به بزرگداشت این روز و تعظیم و تکریم آن توجه داشته اند. در فضای سنتی ما ده روز اول محرم یا اربعین و امثال این ها مورد توجه است. این روزها کاملا با بقیه روزهای سال متفاوت است. این تضاد، اختلاف و متفاوت بودن این روزها با بقیه روزهای سال باعث شده است که این روز بسیار اهمیت داشته باشد. لذا در سیره اهل بیت هم خیلی به این موضوع تاکید شده است. راجع به شهادت هیچ کدام از ائمه بزرگوار ما حتی امیرالمومنین یا رحلت پیامبر اکرم(ص) که اساس خلقت است، چنین تاکیدی نشده است. امام باقر(ع) وقتی در مدینه بحث عزاداری خود را مطرح می کند می گوید تا ده سال عزاداری کنید. زمان و قید مشخص می کند. تمام اصرار ما این است که آن چیزی که قرار است برجسته شود و در طول تاریخ تا قیامت برای آن عزاداری، سیاه پوشی و مراسم یاد سید الشهداء برگزار شود، به طور خاص روز عاشوراست که باید همه عالم متوجه این روز باشند.
به نظر شما چرا باید موضوع عاشورای شمسی را موضوع مردودی دانست؟
عاشورای شمسی و موضوعات مشابه که متاسفانه گاهی هم شکل افراطی و انحرافی پیدا می کند مثل تعیین روز تولد حضرت رقیه یا تعیین روز تولد برای حضرت علی اصغر و امثال این ها، همه اینها حرکت های خطایی است که متاسفانه چون جنبه دینی و مذهبی دارد، کسی برخورد جدی با آن نمی کند و بزرگداشت عاشورای شمسی هم از همین قسم رفتارها و کارهاست. ظاهرش دینی است اما یک انحراف و خطای استراتژیک و راهبردی در احیای شعائر در آن نهفته است. یک دلیل آن است که عاشورای قمری را به مرور کمرنگ می کند. اگر این طور باشد، باید عاشورای میلادی هم در کشورهای اروپایی برگزار شود یا مثلاً یکی نماز را به عربی، یکی به فارسی و یکی به انگلیسی بخواند. این حرکت ها، حرکت هایی است که ظاهرش نشان نمی دهد اما در باطن قدم های کوچک و ظاهرا کم اهمیت اما بسیار خطرناکی وجود دارد که دارد در اصل مناسک دینی زاویه ایجاد می کند و من معتقدم که خیلی جدی باید با آن برخورد کرد و در مقابلش ایستاد.
از سوی دیگر هر مساله ای که وحدت مسلمانان را از میان ببرد، خطرناک است. همه مسلمانان در همه عالم باید فقط در روز عاشورای قمری به عزاداری بپردازند و آن روز را برجسته کنند و جلوه بدهند. حرکت هایی مانند مراسم گرفتن در عاشورای شمسی که به شکل پراکنده انجام می شود، منطقی نیست. البته ممکن است شخصی در خانه خودش بخواهد هر روز، زیارت عاشورا بخواند و گریه کرده و عزاداری کند، این هیچ اشکالی ندارد زیرا این حرکت فردی است اما وقتی به عرصه اجتماع وارد می شود، قضیه تفاوت کرده و جنبه عمومی و اجتماعی پیدا می کند. این موضوع کاملا متفاوت است چون جنس مناسکی و آیینی پیدا کرده و زمانی که امری، آیینی و مناسکی شد، کاملاً ماهیت آن تغییر خواهد کرد.
راه مقابله با این جریان ها چیست. چون عملا می بینیم با وجود تذکر علماء و بزرگان و متفکران جامعه، جریان هایی هستند که راه خودشان را می روند و به نام حال و شور حسینی، کار خودشان را می کنند. دلائل دلی و فردی هم برای کارهایشان دارند؟
با این نوع حرکت ها باید با سازوکار سنتی و طبیعی خودش مقابله کرد. به این صورت که یک جریان آگاه و معرفت افزا و پیراینده ای باید به شکل جدی در فضاهای سنتی باشد و عالمان آگاه، این جریان ها را تقویت کنند و جلوی انحرافات را بگیرند. امروزه افراد آگاه این گونه حرکت ها را انجام نمی دهند، معمولاً این نوع حرکت ها، اتفاقاتی است که گاهی از پایین هم شکل می گیرد و کسی هم به آن توجه نمی کند. مثالی بزنم، چند وقت پیش کسی نذر کرده بود تعدادی لیوان یک بار مصرف را با نقش نام «یا حسین» در برخی هیئت ها پخش کرده بود. هیچ کس توجه نداشت که این لیوان یک بار مصرف بعد از استفاده در سطل آشغال انداخته می شود و این بی حرمتی به نام سیدالشهدا است. در این موارد من به عنوان یک هیئتی یا مدیرهیئت یا روحانی و خصوصا منبری ها باید این آگاهی را به مردم بدهم. خیلی از مردم شاید روی سلامت نفس و اعتقادشان به صرف این که این موضوع، موضوع مذهبی و دینی است به آن توجه نشان می دهند اما باید یک سازوکاری وجود داشته باشد که فضای هیئت ها، مجالس مذهبی و روحانیونی که در این مورد نقش آگاه سازی را دارند، به این موضوع ها توجه کنند.
در این باره برخی مطرح کرده اند که وقتی مسائل مذهبی، به اشکال ملی در جامعه مطرح شود، نسل نو بیشتر استقبال می کنند. این تفکر را تا چه اندازه صحیح می دانید؟
اینها همان التقاط هایی است که اگر با بصیرت و نگاه علمای شیعه، هدایت نشود ظاهرش ممکن است جذاب باشد اما در دراز مدت زاویه ای ایجاد می کند که خطرناک است. در حُسن نیت این افراد شکی نیست ولی چون با آگاهی و تدبیر همراه نیست، خطر درست می کند. اصراری که حضرت امام داشتند تا این گونه حرکت ها با هدایت یک عالم آگاه و با اتصال به مرجعیت و علما انجام شود به خاطر همین بوده است. خیلی از این دوستان با حسن نیت آمده و آدم های بسیار دلسوز، معتقد و ملتزمی هستند اما بدون اینکه متوجه باشند، دچار خطا می شوند. این است که نوع کار باید مشخص شوو. مضوعات در مصادیق مختلف باید با هدایت و مشورت و منطقی دینی متناسب با سنت ائمه اطهار(ع) صورت بگیرد. اینکه ما بخواهیم مناسبت سازی کنیم این راه به خطا می برد. مناسبت های دینی و مناسک هر یک در متون اصیل و معتبر دینی مشخص است. بنابراین باید مصادیق را با احتیاط و دقت نظر بررسی کرد.

تنظیم و آماده سازی: نیره دخائی /30362

کد خبر 249922

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 2 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 28
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بدون نام SA ۱۱:۵۱ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    68 7
    فراتر از التقاط، ناآگاهی توده مردم است که در واقع سرمایه عظیمی برای سوء استفاده کنندگان و ضربه زنندگان به دین است. مثلا وقتی ضریح خالی امام حسین (ع) را در قم آنچنان در بغل می گیریم که گویی هم اکنون بدن آن حضرت در ضریح قرار دارد و یا در مراسمی شیرخوارگان بی گناه را همراه مادرانشان جمع می کنیم تا پاسداشتی برای علی اصغر باشد و حتی گریه نوزادان را که احتمالا از سر ناارامی و رنج در ان محیط شلوغ است به عنوان عرض ارادت به مردم می خورانیم، چه انتظاری می توان از برنامه های دیگر داشت که به قول حاج آقا در ظاهر شاید بی مشکل باشد اما در باطن ضربه زننده است.
    • مردم IR ۱۴:۴۹ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
      23 1
      چرا باز مردمو متهم می کنی عزیزم. الناس علی دین ملوکهم
    • بدون نام IR ۰۷:۵۱ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۱
      1 9
      چرا همه چیزو با هم قاطی میکنید؟در مورد ضریح،هر بچه ای میدونه که چیزی توی اون نیست ولی متاثر شدن از دیدنش به احساسی برمیگرده که در قلب فرد نسبت به صاحب اون وجود داره.با این حساب شما اصلا خود زیارت هم بی معنی محسوب میشه. اگر شما عکس بچه تون رو که ازش دور هستید به صورتتون بچسبونید و گریه کنید یعنی اینکه معتقدید اون بچه شماست؟! درمورد مراسم شیرخوارگان حسینی هم باز برداشت درستی ندارید.این مراسم برای بزرگترها برگزار میشه نه بچه ها!وجود بچه ها برای القای حس همدردی با وعرض ارادت به محضر اهل بیت هست و اینکه یادآوری کنیم که بچه های ما همه فدایی آن بزرگواران هستند. واقعا جای تاسف داره که این توضیح واضحات برای بعضی ها لازم میشه!
  • شهاب IR ۱۲:۴۷ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    28 5
    چه کسی گفته قرار است زمان شمسی را جایگزین قمری کنند که شما اینگونه قضاوت می کنید؟
    • بدون نام IR ۱۶:۰۲ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۱
      8 1
      از قرائن پیداست. وگرنه چه دلیلی دارد که 21 مهر عاشورا می گیرند؟
  • سعید IR ۱۲:۴۹ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    7 40
    احسنت بر شما همیشه در صحنه و فعال هستید. آقای زائری دیگر از یادداشت های محکم و تند و تیزتان خبری نیست
  • بچه هیاتی IR ۱۲:۵۶ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    18 39
    حاج آقای زائری یکی از روحانیون هوشیار و دقیق هستند
  • بدون نام US ۱۳:۱۲ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    47 4
    اون موقع که دین رو توی همه چیز وارد میکنیم و پاسخ درست و کاملی نداریم و آقایون هم دنبال پست و مقامشون هستن و......شاهد همچین صحنه هایی خواهیم بود
  • بدون نام IR ۱۳:۱۹ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    30 48
    چه اشكال دارد عاشوراي شمسي برگزارشود براي نسل جديد مقبول تر ومنطقي تر است كه هر حادثه اي را در زمان واقعي اش نكو داشت به هرحال هميشه سنت گرايان با هرگونه تغيير هميشه مخالف بودند و اين موضوع بدعت وسنت هميشه محل نزاع بيم علماي دين از ابتدا تاكنون بوده است
  • بدون نام IR ۱۳:۵۲ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    29 2
    عاشورای میلادی؟ تقویم میلادی هم مبتنی بر خورشید است و به نوعی با تقویم شمسی مقارنه داره.
  • محمود IR ۱۳:۵۴ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    8 18
    لیوان یه بار مصرف و خوب اومدی. دمت گرم حاجی
  • حسین IR ۱۴:۱۵ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    27 0
    حاج آقای زائری چرا نمی گی این ها محصول کوتاهی های خود روحانیته..... ولی مردم میدونن دین خدا حقه و اونکه ناحقه رفتار افراد است
    • عاشق IR ۱۴:۴۸ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
      33 1
      به نظرم مشکل این آسیب ها به روحانیت بر می گردد که درمقالب مداحان در این 30 ساله کوتاه آمده اند. والا کی قبل از انقلاب دین دست مداح ها بود؟
  • بی نام IR ۱۴:۳۴ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    20 1
    چرا دیگر مثل سابق از وضعیت کنونی انتقاد نمی کنید؟ یادداشت این است رفراندوم یادتان هست حاج آقا؟ صدای این رفراندوم را در جریان های انحرافی نمی شنوید؟ دنیاست دیگر........
    • روح الله US ۱۸:۰۹ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
      1 12
      من هم مثل شما آن یادداشت را خوانده ام اقای بدون نام.در همان نشریه کار می کردم اصلا.ان روزها احمدی نژاد اینی نبود که الان هست . کاپشن می پوشید که دیگر نمیپوشد.توی خط رهبری بود که دیگر نیست.عدالت طلب بود که دیگر نیست.شما ان روزها با این یادداشت مخالف بوده اید نه به این دلیل که این روزهای رئیس جمهور را حدس می زدید اصلا کسی نمی توانست حدس بزند.شما ان روزها مخالف بودید چون رئیس جمهور را در خط رهبری نمی خواستید.جناب طادی الان مخالف است چون او در خط رهبر نیست.اشتباه این نیست که ما ان روزها از احمدی نژاد خمایت کردیم،اشتباه ادامه دادن این حمایت هاست.من اقای زائری را دوست دارم
  • نصیر IR ۱۴:۴۴ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    9 14
    این موضوع تازه ای نیست ما 10 ساله مجلس عاشورای شمسی رو تو هیاتمون می گیریم.
  • حمیدرضا IR ۱۴:۵۹ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    1 9
    حاجی حیف که صراحت لهجت رنگ باخته . .... ولی ما هنوز دوست داریم.....
  • یکی از دوستان هیاتی IR ۱۵:۰۲ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    3 18
    (مثل تعیین روز تولد حضرت رقیه یا تعیین روز تولد برای حضرت علی اصغر و امثال این ها، همه اینها حرکت های خطایی است ) واقعا که به انم می گن روحانی !!!!!!!!!! تولد گرفتن برای فرزندان اهل بیت کجاش خطاست؟ میشه استدلالتونم بگین؟ ما که نفهمیدیم به کدوم نظرتون و قبول کنیم......
    • عبداله US ۱۸:۵۳ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۶
      0 0
      بله بدعت است اوج شکوفائی و قدرت شیعه در زمان صفویه بوده با آنکه آنها از دین استفاده ابزاری کرده اند ولی بدعت ایجاد نکردند بدون تردید افرادی که امروز این مناسبت هارا بوجود آورده اند دوستان احمق یا دشمنان بسیار خطرناکی هستند که لباس دوستان را پوشیده اند اگر عاشورای شمسی درست بود امام روحی فدا روز قدس را یک روز شمسی میگذاشت نه جمعه آخر ماه مبارک رمضان اینکارها فقط باعث فروپاشی نهال نورسته اتحاد شیعیان میشود
  • ن.م IR ۱۶:۱۴ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    4 7
    آقای زائری مدتی است نیستید و خبری از شما نیست. قدیم ترها هر روز تیو رسانه ها بودید. چیزی شده؟چشم امید ما به شما روحانیون خلاق و خوش فکر بود که شما هم انگار در شرائط کنونی صلاح خود دیدید که سکوت کنید تا دوره این بلایی که سر خودتان آوردید تمام شود! مزاح بود . مخلص شما. ن.م
  • مرتضی IR ۱۶:۳۸ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    6 7
    احسنت. خدا خیر بدهد به شما که همواره نگاه تان به دینداری در روزگار کنونی روشن بوده است. برخی نظرات در این کامنت ها در حق آقای زائری جفاست. آنهایی که از نزدیک این روحانی نازنین را می شناسند می دانند که همچنان با تمام توانش در مقابل تحریف دین در روزگار ما ایستاده است. در پاسخ به ان عزیزی که گفته حاج آقا انتقاد نمی کنی دیگه باید گفت پس این مطلب چیه عزیزم. این انتقاده دیگه و... عزت زیاد. یا علی مدد.
  • وحید A1 ۱۷:۲۷ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۰
    4 2
    حاج آقا در زمان امامان معصوم تاریخ شمسی ابداع نشده بود.با این حساب ابداع تاریخ شمسی نیز بدعت بوده است.واقعیت این است که امام حسین در این تاریخ در این شرایط زمانی بشهادت رسیده است.شما که نگران بدعت هستید بوجود آمدن الترناتیو مسجد مثل حسینیه عباسه زینبیه و....بدعت است.نقش مساجد دارد کمرنگ میشود.
    • بدون نام IR ۱۱:۴۳ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۱
      1 11
      تاریخ شمسی که قبل از اسلام هم بوده که دقیقترین آن در ایران بوده بهتر است بگویید اعراب از آن استفاده نمیکردند وگرنه در تمام سرزمین پارس از تقویم شمسی استفاده میشده
    • بدون نام IR ۱۶:۰۶ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۱
      2 0
      وحیدجان تاریخ شمسی قدمتی طولانی تر از قمری دادر و خیام فقط آن را منظم و اصولی کرد. بعد هم حسینیه چه اشکالی دارد؟ حسینیه می تواند حتی زیرزمین خانه ی شما باشد و مناسبتش بزرگداشت عزاداری هاست. اما مسجد همیشگی است.
  • مهران از فارس IR ۱۰:۲۳ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۱
    5 1
    اجرای مراسم چه شمسی باشد چه قمری سالهاست رنگ و بوی عاشورا نمیدهد . مکانی برای چشم و همچشمی هیات ها و اجرای مد و .... در اجرای این مراسم چند نفر تحت تاثیر قرار میگیرند ؟ حداقل در شهر ما حرکت آنها در شهر تنها وسیله ای برای تفریح بینندگان شده . گروهی با سیاه کردن خود و گروهی با پوشیدن لباس زنانه و برخی با پوشیدن لباس حیوانات باعث خنداندن مردم میشوند . این بود بیان واقعه عاشورا و ستمی که بر اهل بیت شده بود ؟
  • بدون نام SA ۱۱:۱۵ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۱
    3 1
    یک سوال از حاج آقا زائری: اگر ما اعتقاد به حی و ناظر بودن ائمه معصومین داریم و حتی برای میلاد آنها جشن می گیریم و به انها توسل پیدا می کنیم، پس چرا برای وفات یا شهادت آنها مجالس عزاداری برپا می کنیم؟ درست است که شاید برای فقدان جسم آنها غمگین می شویم اما اولا این فقدان که در زمان ما انجام نشده و ثانیا بهر حال بر اساس قانون الهی جسم همه انسان ها باید روزی از این کره خاکی رخت بربندد.
  • بدون نام IR ۱۴:۳۵ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۱
    0 7
    کل یوما عاشورا کل ارض کربلا...هر روز ما عاشوراست و هر زمینی کربلا...شیعه باید همیشه عزادار باشد...
  • بدون نام IR ۰۴:۱۲ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۲
    1 1
    بابا الاعمال بالانیات تاریخ عفب و جلو گناه ِ ! قراره بشه دیگه روزش چه فرق یمیکنه همش حاشیه !! همش دنبال بحث های بند تمونی ! آب اگه یه فطرش برگرده وضو باطل !!!! که گفته دین خدا اینقدر سخته ؟