هر سال در هفته آخر آذرماه که روز 25 آذر (روز پزوهش) درآن واقع می شود، برنامه هایی به مناسبت هفته پژوهش در سراسر کشور برگزار می شود.

در این برنامه ها دانشگاهها، پژوهشگاهها و پارک های علم و فناوری و همچنین واحدهای علم و فناوری وپژوهش-توسعه در وزارتخانه های مختلف مراسمی به این مناسب برگزار می کنند. تجلیل از پژوهشگران برتر و برگزاری نمایشگاه از مراسم دیگر در این هفته است. اینها همه برنامه هایی خوبند ولی برای موثر بودن آنها باید دید که مشکل چیست؟ و اساسا مشکل پژوهش در ایران چیست؟
1- مساله اصلی پژوهش در ایران از نگاه نگارنده آن است که همچنان و تا اطلاع ثانوی مساله پژوهش و کار پژوهشی به عنوان یک موضوع "خوب و مفید" و البته فعالیت پژوهشگران در بهترین حالت به عنوان فعالیتی "افتخار آمیز، مفید و باعث فخر و غرور ملی" تلقی می شود. البته همه اینها خوبند ولی هنوز پژوهش در ایران به عنوان موضوعی زیر بنایی تلقی نمی شود. مساله پژوهش هرگاه به عنوان فعالیتی زیر بنایی و مانند غذایی که برای حیات یک فرد لازم است، به عنوان زیربنا وامری حیاتی برای هرنوع فعالیت به منظور حیات سالم و سعادتمند یک جامعه تلقی شد، در آن صورت اهمیت واقعی آن درک خواهد شد.
2- برای پژوهش نیروی پژوهشی و مدیر پژوهشی حرفه ای و متخصص در سطح بالا نیاز است. آیا در تمام عرصه های گشوده شده در کشور (در زمینه علم و فناوری) متخصص و پژوهشگر حرفه ای موجود است؟ بررسی های اولیه نشان می دهد که در بسیاری از حوزه های تخصصی پژوهشگران با تجربه و تخصص کافی به تعداد کافی موجود نیست. واقعیت آن است که صرف وجود فارغ التحصیل کارشناسی ارشد و دکتری و افزایش تعداد آنها در کشور نشان از بی نیازی کشور از پژوهشگر حرفه ای نیست. اینکه تعداد پژوهشگران به لحاظ آماری و سازمانی به چه تعداد است، یک مساله است و اینکه چه تعداد از این افراد (در واقع پرسنل) در حوزه تخصصی خود واقعا پژوهشگر متخصص و حرفه ای هستند مساله دیگر است. از سوی دیگر متناسب با وجود متخصصان و پژوهشگران قابل و متخصص، الزاما در تمامی عرصه ها مدیران پژوهشی کارآزموده در دسترس نیستند.
3- انتظار معمول از بیشتر کارهای پژوهشی در کشوری مانند کشور ما، نتایجی ملموس، و تجهیزات و ابرازی قابل مشاهده و به سرعت قابل استفاده است. در این صورت کار پژوهشی بنیادی، پایه، و همچین پژوهش های علوم انسانی و کاربردی ولی طولانی مدت معمولا به عنوان کارهایی نامطلوب (که در اولویت تخصیص بودجه قرار نمی گیرند) تلقی می شوند. این نوع نگاه را همواره می توان در نحوه توجه به مثلا نمایشگاههای هفته پژوهش درک کرد. دوربین های تلویزیونها معمولا به دنبال ابزار و اختراعی ملموس هستند تا به عنوان دستاورد پژوهشی برتر معرفی کنند. البته این مشکل از تهیه کننده های برنامه های تلویزیونی نیست. به طور کلی نزد بسیاری از مسئولان نگاهی عمدتا ابزاری به پژوهش حاکم است (که در ساده ترین تعریف میتوان به تمرکز بر توسعه فناوری آن را ترجمه کرد). ولی مساله آن است که با این نوع نگاه عملا زیر ساختهای پژوهش نیز همواره ناقص خواهد ماند و هیچگاه به درستی شکل نخواهد گرفت.
4- در سال 2011 (1390) متوسط جهانی درصد سهم بودجه پژوهش از تولید ناخالص داخلی حدود 1.5% بود، این در حالی است که در این سال، درصد مذکور در رژیم اشغالگر قدس 4.2%، در ژاپن و کره جنوبی 3.7%، در سوئد 3.3% ، در ایالات متحده حدود 2.7% ، در تایوان 2.3 %، در فرانسه و چین حدود 2% بوده است. از کشور های در حال توسعه هم می‌توان به چنین درصدهایی در کشورهایی مانند اوکراین (0.85%)، ترکیه (0.7%)، عربستان سعودی (0.25%)، پاکستان (0.7%) اشاره کرد. البته باید به مبالغ اختصاص یافته بودجه پژوهشی در کشورهای صنعتی (با توجه به حجم بالای تولیه ناخالص داخلی این کشورها) توجه کرد. (در سال 2012، میزان تولید ناخالص داخلی GDP به تریلیون دلار، در آمریکا 15.7، در چین 8.2، در ژاپن 5.9، در فرانسه 2.6، در کره جنوبی 1.1 و در کشورهای در حال توسعه به میلیارد دلار در ترکیه 783، عربستان 657، در ایران 482 بوده است.). گزارش‌های دیگر نشان می‌دهد که این میزان در سال 1391 به حدود 0.4% رسیده (کاهش یافته)، اما اینکه این درصد امسال (1392/2013) چقدر بوده و در حین نوشتن گزارش (آذر 92) دقیقا به چه میزان رسیده است، نگارنده مطلع نیست ولی بر پایه رشد حداقلی در بودجه پژوهش در لایجه بودجه 92 و اصلاحیه‌ای که به تازگی در آن به اجبار و به دلایل شرایط رکود تورمی وارد شده، می‌توان حدس زد که درصد مذکور (پژوهش از کل تولید ناخالص داخلی) حداقل طی سال 92 رشدی نداشته باشد و چه بسا با عنایت به شرایط تورمی موجود و وضع مالی دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها، بیشتر بودجه‌های موجود نیز در سال حاضر ابتدا (و به اجبار) به رفع مشکلات معیشتی (حداقلی) سوق داده شود و سپس و در صورت امکان در امور پژوهش هزینه شود!

کد خبر 327817

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 13 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 8
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بی نام IR ۰۵:۰۷ - ۱۳۹۲/۰۹/۲۵
    1 1
    مشکل پژوهش اینه که نهادهای قدرتمند می خوان فرضیه هایی که خودشون فکر میکنند درسته حتما قبوا بشه. حتی اگر از لحظا پزوهشی هم رد بشه. ولی اونا میخوان حتما قبول بشه. به خصوص در حوزه علوم انسانی. 2- هر کس با دو واحد روش تحقیق خواندن فکر می کنه پژوهشگر هست. در حالی پزوهش مبنای فلسفی و پارادیمی داره و روش فقط تکنیک هست. این تنها چیزی هست که تو ایران تدریس میشه. 3- مشکلات پزوهش در حوزه علوم انسانی خیلی ربطی به بودجه نداره بلکه بیشترش ربط به این داره که هرکس با هر مقدار دانش مدعی است. کوتاه هم نمی آن و متاسفانه شیوه اصلی پژوهش در ایران در علوم انسانی که در واقع زیر بنای جامعه و ساختار وجودی جامعه هست شده کپی پیس و تقلب. علوم انسانی اسیر سیاست شده و قدرتمندانی که بدن داشتن سواد کافی دکتر شدن
  • محمد IR ۰۵:۳۳ - ۱۳۹۲/۰۹/۲۵
    5 0
    اولا مشکل دزدی ایده در نزد دانشگاهیان است.یعنی اگر طرحی را مطرح کنی تا نظر بخواهی بلافاصله طرحت با نامی دیگر دزدیده شده.مشکل بعدی عدم ثبت ایده است.برای جلوگیری از دزدی طرح باید محلی قانونی وجود داشته باشد تا ایده طرح به نام طراح ثبت گردد تا کسی نتواند انرا بدزدد. ثالثا چرا بوجه های پوهشی برای اعضا هیات علمی و نخبگان است ؟چرا هر کس طرحی دارد نتواند از تسهیلات استفاده کند ؟ چرا دولت سازمانی با اختیار کامل قبول و اجرای طرح پژوهشی و بودجه کافی برای پژوهشگران غیر دانشگاهی که از دزدیده شدن طرحشان واهمه دارند تاسیس نمی کند؟ البته با مدیریت غیر دانشگاهی.متاسفانه پژوهش در ایران فقط یک عامل برای پولدار کردن اعضا هیات علمی .وبه اصطلاح نخبگان است و یا قبولی در کنکور واکثر طرحها یکبار مصرفند،
  • بی نام A1 ۰۵:۴۳ - ۱۳۹۲/۰۹/۲۵
    1 5
    اسراییل رتبه اول رو در درصد سهم پژوهش در بودجه کشور دارد .خیلی جالبه .
  • reza ahmadikhatir A1 ۰۵:۵۰ - ۱۳۹۲/۰۹/۲۵
    3 0
    بودجه کافی، ارتباط مراکز پژهشی با سازمانها و شرکت های مادر.انتخاب درست نمونه برای پژهش.
  • آذري نام A1 ۰۶:۴۷ - ۱۳۹۲/۰۹/۲۵
    3 3
    مشكل علم وپژوهش دركشورما ناشي ازافكارضد علمي برخي ازمسئولان است كه علم را درمقابل دين و ره آورد غربي ها وتهديدي براي دين تصورميكنند واين كوته فكري آنها بيشترين ضربه رابه دين وايمان وايران ما وارد ميكند ومثابه "دوستي خاله خرسه " است .وما رابه ياد مثل "دشمن دانا به ازنادان دوست "مياندازد. وصدالبته هم اگراين دوستي ازروي ناداني باشد. به اميد روزي كه ايران در نقشه جهاني يك شير ايستاده وسربلند باشد نه يك گربه نشسته و شيرا ن ايراني درجهان معرف باشند نه گربه ايراني .
  • بی نام IR ۰۷:۱۰ - ۱۳۹۲/۰۹/۲۵
    5 1
    مشکل پژوهش خود شماها هستین که برای هرچی یک دستک و تنبک درست کردین.
  • صادقی US ۰۴:۳۷ - ۱۳۹۲/۰۹/۲۶
    1 2
    با نظرات آقای زارع که خیلی خلاصه مشکلات عمده را فهرست کرده اند موافقم. یک نکته بایستی اضافه شود که باید دید آن درصد ناچیز هم به چه عناوینی, به چه کسانی و در کجا داده شده و آنگاه میتوان دریافت که چرا این قافله تا به حشر لنگ است. کاش مسؤلین تعیین و تصویب و تخصیص بودجه های پژوهشی در مجلس و دولت یک جدول خلاصه از تخصیص منابع بر حسب نوع پژوهش و مجری پروژه ارائه میدادند و گرنه خواندن انشا در وصف پژوهش یکبار در سال دردی را دوا نمی کند. سخن بسیار است و مثل آقای زارع به همین نکات بسنده میشود.
  • بی نام IR ۱۶:۰۱ - ۱۳۹۲/۰۹/۲۹
    2 0
    مشکل سیاسی بودن همیشه وزرای علومه