پژوهش

یادنامه اسماعیل خلیلی؛ جامعه‌شناس معرفت و اندیشمند موانع تاریخیِ عقلانیت

اسماعیل خلیلی و نبرد با «ذهنِ ترجمه‌ای» / اندیشمندی در جست‌وجوی امکان علم در ایران/ مبارزه برای خروج جامعه شناسی از سیطره نگاه مهندسی

اخبار اندیشهآنچه از اسماعیل خلیلی بر جای می‌ماند، تنها نوشته‌ها و سخنرانی‌ها و مسئولیت‌های علمی او نیست؛ بلکه پرسش‌هایی است که درباره علم، عقلانیت، دانشگاه و ایران پیش روی ما نهاد. ارزش یک اندیشمند نیز، بیش از هر چیز، به پرسش‌هایی است که پس از رفتنش همچنان زنده می‌مانند.

مرور خاطرات و دغدغه‌های فرهنگی بهاءالدین خرمشاهی در آستانه انتشار کارنامه علمی

نخستین گام شورش علیه کنکور توسط بهاءالدین خرمشاهی / سئوال درباره صنعت بوقلمون مرا منفجر کرد/ روایت ۳۰ سال کار در شب‌ها پس از نماز مغرب تا صبح

اخبار اندیشهتیتر اول: اعترافات یک پزشک فراری؛ چگونه سئوال «بوقلمون» مسیر ادبیات ایران را تغییر داد؟ تیتر دوم: میراث بیست‌جلدی خرمشاهی در راه بازار؛ از رهایی «قلعه اشباح» تا اهدای گنجینه هشتاد ساله

سازوکارهای شناختی ذهن در مواجهه با خطاهای رفتاری

توانایی شگفت انگیز انسان برای خودفریبی / ۸ شگرد هوشمندانه ذهن برای توجیه بی‌اخلاقی / بزرگ ترین تهدید نه نبود وجدان که توانایی توجیه کارهای غلط است

اخبار اندیشهمرورهای نظام‌مند و فراتحلیل‌های دو دهه اخیر نیز نشان داده‌اند که هرچه گرایش افراد به گسست اخلاقی بیشتر باشد، احتمال بروز رفتارهایی مانند پرخاشگری، تقلب، فساد، قلدری، خشونت و سایر رفتارهای ضداجتماعی نیز افزایش می‌یابد. شاید مهم‌ترین درس این نظریه آن باشد که بزرگ‌ترین تهدید برای اخلاق، نبودِ وجدان نیست؛ بلکه توانایی ما در توجیه کردن کارهای نادرست برای خودمان است. انسان معمولا پیش از آنکه دیگران را فریب دهد، ابتدا خودش را متقاعد می‌کند که کارش چندان هم اشتباه نبوده است.

انجمن علمی مطالعات صلح ایران با همکاری انجمن ارزیابی محیط زیست ایران و مرکز نشر دانشگاهی برگزار می کنند

نشست «جنگ و توافق صلح اخیر از منظر علوم انسانی»

اخبار اندیشهانجمن علمی مطالعات صلح ایران با همکاری انجمن ارزیابی محیط زیست ایران و مرکز نشر دانشگاهی نشست «جنگ و توافق صلح اخیر از منظر علوم انسانی» را برگزار می کنند.

بررسی نسبت به مهندسی تکنوکراتیک و فرسایش عاملیت انسان ایرانی

هشدار فراستخواه: فیلترینگ یعنی ملت زدایی / توسعه خودستیز و تولید بحران در ایران/ ملت شدن با حق اظهار نظر، عدالت، حقوق شهروندی و پاسخگویی

اخبار اندیشهاین جامعه‌شناس هشدار داد: امروز انسان ایرانی در معرض فرسایش قرار گرفته است. اگر ذهن انسان فرتوت شود، سوژه انتقادی نباشد و بی‌قراری اجتماعی خود را از دست بدهد، جامعه نیز دچار بحران خواهد شد. در صورتی که ما در این چند دهه به انسان ایرانی توجه نداشتیم، ما هم انسان‌زدایی کرده‌ایم و هم جامعه‌زدایی و عاملیت را از انسان گرفته‌ایم، در حالی که باید به انسان و جامعه بازگردیم.

فراخوان تحلیل ثانویه داده‌های پیمایش ملی «فرهنگ رسانه‌های اجتماعی در ایران»

اخبار اندیشهپژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات مرکز طرح های ملی، فراخوان همکاری پژوهش، در زمینه «تحلیل ثانویه داده های پیمایش ملی، فرهنگ رسانه های اجتماعی ایران (۱۴۰۳)» داد.

 انجمن علمی علوم‌سیاسی دانشگاه تهران با همکاری انجمن علمی حقوق دانشگاه تهران برگزار می کنند

نشست مجازی «مداخلات تنظیم گرایانه فیفا در قراداد های بین‌المللی فوتبال در شرایط مخاصمات مسلحانه»

اخبار اندیشه انجمن علمی علوم‌سیاسی دانشگاه تهران با همکاری انجمن علمی حقوق دانشگاه تهران نشست مجازی «مداخلات تنظیم گرایانه فیفا در قراداد های بین‌المللی فوتبال در شرایط مخاصمات مسلحانه» را برگزار می کند.

مقاله پژوهشی سال ۲۰۲۵ مجله «فلسفه و فناوری» درباره مهندسی پنهان تخصص توسط هوش مصنوعی

هدایت پنهان کاربران هوش مصنوعی به سوی ارزش های غربی/ بردن انسان به مسلخ مهارت زدایی و ایجاد اعتماد کورکورانه

اخبار اندیشهشواهد تجربی مقاله ثابت می‌کند که کاربران به مرور زمان و بدون آنکه متوجه شوند، نگاه و سوگیری‌های مدل را به ارث می‌برند و این تغییر نگرش، حتی بعد از قطع ارتباط با ماشین هم در ذهن آن‌ها به عنوان باور شخصی باقی می‌ماند. این یعنی نوعی مهندسی پنهان ذهن کارشناسان توسط غول‌های فناوری. نکته مهم اینجاست که این سیستم‌ها عمدتاً بر اساس داده‌ها و ارزش‌های جوامع غربی، صنعتی و ثروتمند توسعه یافته‌اند. این یعنی اصالت فکری و فرهنگی متخصصان در جوامع غیرغربی و حاشیه‌ای، در معرض همسان‌سازی ناخواسته قرار دارد؛ آن‌ها ارزش‌هایی را می‌پذیرند که با هویت بومی‌شان در تضاد است، اما چون این فرآیند نامرئی است، توانایی ارزیابی و مقاومت در برابر آن را ندارند. 

مغز انسان نوشته‌های روی کاغذ را بهتر پردازش می‌کند

اخبار اندیشهنتایج یک پژوهش جدید در دانشگاه توکیو نشان می‌دهد مغز انسان هنگام مطالعه متون روایی روی کاغذ، اطلاعات داستانی را کارآمدتر از نمایشگرهای دیجیتال سازمان‌دهی و پردازش می‌کند.

در نشست «آسیب‌های وضعیت نه جنگ و نه صلح» مطرح شد

 هشدار خانیکی نسبت به فرسودگی سرمایه اجتماعی در دالان «نه جنگ و نه صلح» / احساس افتخار به ایرانی بودن از ۷۶ تا ۸۴ درصد؛ نرخ مهاجرت کاهش یافت

اخبار اندیشههادی خانیکی عضو هیات علمی گروه علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به آثار اجتماعی مثبت جنگ گفت: در کنار شاخص‌های منفی، برخی شاخص‌های مثبت در رشد موقت همبستگی اجتماعی مشاهده می‌شود که نباید از آن ها غافل شد. برای مثال، احساس افتخار به ایرانی بودن که در برخی سنجش ها به حدود ۸۴ درصد و در برخی به ۷۶ درصد رسیده است. این مسئله را می‌توان نتیجه شرایط جنگی، ایستادگی نیروهای مسلح، تاب‌آوری مردم و همچنین اقدامات دولت در مدیریت شرایط بحرانی دانست. یکی دیگر از شاخص‌های قابل توجه، کاهش تمایل به مهاجرت است.

یافته های پژوهش «گونه‌شناسی سیاسی ایرانیان براساس پیمایش‌های ملی» بررسی می شود

اخبار اندیشهدر نشست مجازی «گونه شناسی سیاسی ایرانیان بر اساس پیمایش های ملی»، یافته های طرح پژوهشی انجام شده مورد بررسی قرار می گیرد.

در جلسه معارفه سیدمحمدرضا امیری تهرانی‌زاده چه گذشت؟/ ابرچالش‌های ما در حوزه علوم انسانی است/ نسبت علوم انسانی با ارزش‌های ایران اسلامی مهم است

آموزشجلسه معارفه سیدمحمدرضا امیری طهرانی به عنوان سرپرست جدید پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با حضور معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برگزار شد.

زمین در پوسته معنا، توپ، باد، سنگ

اخبار دینتحقیق پیش رو، پیوند میان استعاره‌های دانشمندانِ جغرافی و تاریخ نگار مسلمان در قرون بسیار دور اسلامی در رابطه با «فیزیک زمین»نزدیک به مفاهیم دقیق علوم فیزیک و زمین شناسی امروزی است.

زهرا اخوان صراف و بررسی جریان‌های نوین تفسیری

تفسیر اسلامی نیازمند بازاندیشی و بازسازی / مصلحان تفسیری ایران در دوراهیِ «انقیاد غرب» یا «انسداد سنتی» / قرآن به‌مثابه مرآتِ ایدئولوژی یا متن ذوبطون

اخبار اندیشهزهرا اخوان‌صراف گفت: من در این پژوهش، از این پیش‌فرض آغاز کرده‌ام که گذار از تفسیر سنتی به تفسیر مدرن، در روزگار ما تا حد زیادی اجتناب‌ناپذیر است و تفسیر اسلامی نیازمند بازاندیشی و بازسازی است.

توسط دانشمند قزوینی محقق شد؛

دریافت مجوز بین‌المللی نظارت بر پروژه‌های هوش مصنوعی

قزویندکتر «اباذر کریمی پناهبندانی»، پژوهشگر قزوینی، موفق به دریافت مجوز بین‌المللی نظارت بر پروژه‌های هوش مصنوعی در سطح جهانی شد.

دریای خزر هم به سرنوشت دریاچه ارومیه دچار می‌شود؟

محیط زیستمدیرعامل انجمن حفاظت پرندگان آوای بوم از تأثیر کاهش سطح آب دریای خزر بر الگوی مهاجرت پرندگان می‌گوید .

اجرای ٢٨ طرح پژوهشی حوزه هوش مصنوعی در دانشگاه هایتک کرمان 

کرمانرئیس دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته کرمان از  اجرای موفقیت‌آمیز ۱۵ طرح داخلی و ۱۳ طرح برون‌دانشگاهی، انتشار ۱۲۷ مقاله علمی، تألیف ۲ جلد کتاب و هدایت بیش از ۸۰ پایان‌نامه و رساله درحوزه هوش مصنوعی خبر داد.

در مراسم آغاز به کار خانه اندیشمندان علوم ارتباطات و رسانه به عمل آمد

تقدیر از «پدر جامعه‌شناسی ارتباطات ایران»/ ساروخانی: امروز روزی تاریخی برای علوم ارتباطات ایران است

اخبار اندیشهباقر ساروخانی در مراسم آغاز به کار خانه اندیشمندان علوم ارتباطات گفت: ارتباطات امروز بیش از هر زمان دیگری با سرنوشت جوامع گره خورده است و جامعه‌ای موفق خواهد بود که بتواند گفت‌وگو را به عنوان یک فرهنگ نهادینه کند.