۰ نفر
۱۹ بهمن ۱۳۹۲ - ۲۱:۰۱
آیا کسی دلش برای علم می سوزد؟

بیشتر یک درد دل ساده و کم اهمیت است. همین.

بنده که تقریبا از دنیای اطراف خودم غافلم و بیشتر مشغول درس و بحث. اما می شنوم که گاه و بیگاه صحبت از پیشرفت و علم و دانش می شود. گاهی هم از سانسور و قانون حرف زده می شود. گاهی از کتاب و کتابخانه و جایزه و غیره. با این امور گهگاهی ارتباط دارم. اگر کتابی می خواهم سری به کتابخانه های مختلف می زنم. یا در تهران سراغ کتابخانه دانشکده ادبیات می روم. در کتابخانه تاریخ قم هم بالای 133 هزار کتاب هست که از آن استفاده می کنم. حالا چند سالی هم هست که سعی می کنم کتابهای دیجتیالی را در کنار خودم داشته باشم تا کمتر نیاز به کتاب چاپی پیدا کنم. به شاگردان هم توصیه می کنم این کار را بکنند و دست کم در هر ترم یک کلاس را به اجبار وا می دارم همراه خود لپ تاپ بیاورند و متن ها را از آنجا دنبال کنند. این اواخر برای گردآوری کتابهای دیجیتالی به سراغ سایت های مختلف داخلی و خارجی می روم و چون خیلی مهارت ندارم از دوستان عزیز کمک می گیرم. در باره برخی از نسخ خطی هم تلاش می کنم تا از سایت های داخل و بیرون نسخه هایی را که بکارم می آید بدست آورم. در این باره با دوست دانشمندم جناب دکتر وثوقی که هم اتاق هستم صحبت ها داریم و تجربه ها را منتقل کرده و متنی می یابیم رد و بدل می کنیم. این روزها که به کمک یک دوست عزیز بیش از دویست نسخه از کتابخانه ملی فرانسه گرفتم، حقیقت ناراحت شدم. بیشتر از این بابت که صدها و دهها سال پیش بهترین نسخه های ما به خارج رفته است. بهترین که عرض می کنم شوخی نمی کنم واقعا بهترین. از فارسی و عربی و ترکی. اما به هر حال خدا را شکر می کنم آنها شرایطی را فراهم آورده اند که دسترسی به آن نسخ اکنون فراهم است و با همین اینترنت کم سرعت که قرار بود پر سرعت شود و هنوز نشده در یکی دو روز این نسخه ها دانلود شد و اکنون می توانم تعدادی را به دانشجویانم بدهم. از دانشجویان خواستم تا برخی از نسخه های مورد نیاز برای درس فرهنگ و تمدن و همین طور ملل و نحل را از سایت مجلس بگیرند. متاسفانه آن قدر نسخه ها کم رنگ و بی خاصیت شده که امکان استفاده از آنها وجود ندارد. گفتم نسخه مورد نیاز را از کتابخانه ملی بگیرند. معلوم شد از آنجا باید صفحات را تک تک دانلود کنند. تازه می گویند سه چهار هزار نسخه بیشتر نیست. هزاران نسخه ملی هم که یا هنوز فهرست نشده یا اگر شده فهرستش منتشر نشده است. معلوم نیست بقیه نسخه ها چطور باید به دست مردم برسد و دانشجویان و استادان از کجا بدانند که چه نسخی در آنجا هست که می شود در تحقیقات استفاده کرد. چند هزار نسخه فهرست نشده مانده که کسی توضیح نمی دهد چرا و به چه دلیل. وضعیت بدتر در کتابخانه ... است که هزاران نسخه نفیس آنجا هست و برای گرفتن هر یک باید هفت خوان رستم را طی کرد و از عواقبش جرات ندارم اسمش را بیاورم. گفتند و العهدة علی الراوی که در مشهد هم برخی از نسخ بی ارزش را روی سایت گذاشته اند. آنجا که داستان نفایس دارد و افتضاحی که هیچ گاه حل نشد. چه می شد اگر فقط اندکی از سایت گالیکا یا کمبریج یا کتابخانه برلن یا همین عربهای سعودی تقلید می کردند؟‌ آیا این تقلید بد است؟ خدا وکیلی این تقلید بد است؟ آخر محدویت درست کردن برای علم تا کی؟‌ یک نفر نیست بگوید در این شرایط در همین حوزه محدود کار ما که نسخه است و کتاب تاریخ این قدر محدویت برای چیست؟ اگر این وضعیت را می دانستید متوجه می شدید که در مقایسه با آنچه قبلا بوده، عقب تر رفته ایم. در این مملکت چه علمی تولید می شود که جایزه کتاب سال بگذارند؟ بین چه کتابهایی گزینش صورت می گیرد؟‌ بین چند ترجمه؟‌ بین چند اثر که اصلا در مقیاس جهانی معنا و مفهوم ندارد؟ کدام رقابت علمی هست؟ آن هم مراسم آنچنانی که هیچ نشانی از پیشرفت ندارد و به صورت تکراری اجرا می شود؟‌ حالا این که سهل است، در باره مسائل دم پا افتاده یک مرکز علمی مثل دانشگاه تهران هم بی توجهی الی ماشاءالله. شاید ارزش گفتن نداشته باشد که در همین دانشکده. امروز صبح یک چایی خواستیم. مستخدم سربزیر آمد و گفت:‌ یک ماه است چایی و قند به ما نداده اند. بعد هم رفت و از رستوران طبقه زیرین آورد. سه استاد در یک اتاق. اینها چطور با دانشجویانشان همزمان صحبت کنند؟ شش ماه است در همین دانشکده خواهش و تمنا که در بخش ما برای کلاسها اینترنت وایر لس باشد. بارها و بارها درخواست کردیم اما دریغ که گوش شنوایی باشد. امروز که پرسیدم گفتند فلان آقا ... به هر حال اجرا نشده است. البته وقتی مسوول اداری این را بگوید دیگر دنبال کردن ماجرا چه فایده دارد؟‌ حالا حساب کنید، دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات، تنها دانشکده ای که بناست حرفهای خودمان را  بزند و مثلا تولید علم کند، یک وایرلس نیست که دانشجو یا استاد بتواند با لپ تاپ سر کلاس وصل شود. وقتی سرکلاس می روی، امکان ندارد چیزی را از اینترنت بگیرید. خوب در اتاق اینترنت سیمی هست، اما این ربطی به کلاس ندارد. این وضع نسخ خطی، این وضع کتاب، این وضع امکانات، آن هم ترس بی اندازه که مبادا یک اثر مشکلی در جامعه ایجاد کند، آن هم درست در وقتی که میلیونها نفر در همین کشور فیس بوک دارند و ماهواره. وقتی که صدها هزار کتاب به زبان های مختلف از داخل هر خانه ای قابل دانلود و استفاده است. در این شرایط نشستن و مدام از پیشرفت گفتن. آن وقت به قول آقای دکتر وثوقی در اواسط قرن هیجدهم، این فرنگی ها به چین رفته اند و نسخه های فارسی آنجا را دیده اند و مقاله در باره اش نوشته اند و برده اند و فهرست کرده اند و حالا هر کجا را دست می زنی، نشانی از آنها در پشت جلد کتاب یا در کتابی دیگر می یابی. کاش حد خود را می دانستیم. کاش می فهمیدیم چه قدر عقب مانده ایم. کاش می فهمیدیم چطور باید یک گام به جلو برداریم و صدها کاش دیگر که هرچه جلو می رویم امیدمان ناامید تر می شود، اما باید بکوشیم تا همین ته مانده امید را حفظ کنیم. [شقشقة هدرت ثم قرت]

 

 

کد خبر 337421

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 2 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 19
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • پيمان IR ۲۱:۵۱ - ۱۳۹۲/۱۱/۱۹
    3 0
    سلام بزرگوار جانا سخن از زبان ما مي گويي. حقير گياه شناسي كمترين در اين كشورم و دانشجوي دكتري. چندي پيش براي مشاهده چند نمونه گياه هرباريومي به باغ گياه شناسي به اصطلاح ملي مراجعه كردم. اولا كه جلوي در از ما استقبال شد و با كلي التماس داخل شديم. بعد هم در مراجعه به بخش مربوطه گفته شد اگر بخواهيد از اين نمونه ها را ببينيد بايد يك نفر از اين موسسه را به عنوان راهنما يا مشاور قرار دهيد. تازه هزينه اش هم بايد جدا پرداخت شود. آمدم منزل و با همان اينترنت كم سرعت و فيلتر شده به يك باغ گياهشناسي در اتريش ايميل زدم و در خواست ارسال تصاوير نمونه ها را نمودم. دو روز بعد اسكن شفافي از نمونه ها برايم ارسال شد و نامه اي تشكر آميز مبني بر اينكه تقاضايم را برايشان ارسال كرده بودم. قضاوت با شما
  • بی نام A1 ۲۲:۲۰ - ۱۳۹۲/۱۱/۱۹
    8 0
    انصافا و حقیقتا خیر !!!! اما ایا اصلا از خود پرسیده اید که چرا به این وضع دچار شده ایم؟ تا بتوانیم راه حل آن را بیابیم؟؟؟ جواب خیلی سخت نیست و در چند مورد خلاصه میشود.
  • رضا A1 ۲۳:۲۵ - ۱۳۹۲/۱۱/۱۹
    15 2
    جلودانشگاه آزادوپیام نورروبگیریدتاعلم بیش ازاین تواین کشوربه ذلت نیفته
  • بی نام IR ۲۳:۳۷ - ۱۳۹۲/۱۱/۱۹
    6 0
    علمي كه در زندگي مردم نمود نداشته باشد در كتابها باقي ميماند!
  • بی نام A1 ۰۳:۱۲ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۰
    13 0
    من یک معلم هستم چند سالی است که به دبیران می گویند باید حداقل نمره قبولی را به شاگردان بدهید وآمار درصد قبولی ها را بالا ببرید !واقعا دانش آموزی که با نمره الکی به مقطع بالاتر میرود چه انگیزهای برای درس خواندن دارد؟
  • خونین دل A1 ۰۳:۳۰ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۰
    17 0
    متاسفانه بعد از سی و چند سال هنوز وضعمان را با قبل از انقلاب مقایسه می کنیم و می گوییم فلان بودیم و الان بهمان شده ایم... بهتر است خودمان را با دنیای جدید، یا نه ، حداقل با توان بالقوه خودمان بسنجیم. خواهیم دید که چه می خواستیم باشیم و چه شد... چه می توانستیم باشیم و نتوانستیم... ولی هنوز امید هست که نخبگان سکوت را بشکنند و زبان نقد بگشایند. آقای جعفریان! الحمدلله شما نسبتا شجاع هستید ولی کمی بهتر از این...
  • الف IR ۰۴:۰۳ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۰
    5 0
    خدا خیرتون بده وضع افتضاحه. نسخه های خطی مجلس که فاتحه اش خونده شده کمرنگ است و نیاز به چشم مسلح داره. کتابخانه ملی و آستان قدس و غیره را هم بی خیال کتابخانه مرعشی که افتضاح، کاری نمیشه کرد.......
  • بی نام A1 ۰۴:۲۷ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۰
    11 0
    یک بار نشد در طول این سالها این کمیسیون فرهنگی مجلس که به زمین و زمان گیر می ده از وضع این کتابخانه ها انتقاد بکنه. بگوید فلان کتابخانه که از پول دولت است چرا این طور سرویس می دهد؟ چه کسی ناظر بر آنهاست؟ این همه میراث چرا حبس می شود؟‌ البته دلیلش روشن است. اینها اصلا اهل این حرفها نیستند. مدارک عجیب و غریب که کیلویی توزیع می شود بهتر از این در نمی آید.
  • الیمی A1 ۰۴:۵۸ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۰
    3 0
    من که خودم 21 ماه خدمت کردم اما خداییش وقتی یک دکتر باید بره خدمت 21 ماه خدمت کنه دیگه هیچ آبرو و ارزشی برای علم و علما نمی مونه ....
  • بی نام A1 ۰۵:۰۳ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۰
    3 0
    يك دانشمند خارجي گفته است " زمانيكه جامعه وارد بحث كمرنگ شدن يك موضوع خوب مي شود، بدانيد كه آن موضوع ساليان متمادي است كه ازبين رفته است و اين موضوع جديد نيست" . يعني بحث علم، فرهنگ و كتاب و ... خيلي وقت است كه در كشور ما رنگ باخته است و فقط يك مقدار هياهو از آنها باقي است. الفاتحه
  • الیمی A1 ۰۵:۰۵ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۰
    0 0
    اول یکی بیاد برا من ثابت کنه آیا علم خوب است یا بد است ؟؟؟ از آقای دینانی،رحیم پور، خود شما و تمامی فیلسوفان متاله داخل و خارج کشور (تمامی مردگان و تمامی زندگان ) عاجزانه می خواهم جواب سوال مرا بدهند!!!!!! آخه شمایی که و البته متالهینی که هنوز این مساله برایتان روشن نشده! چطور می خواهید که قدر و ارزش علم فهمیده بشه و چطور میخواین از علما !!! که تولید علم کنند ؟؟؟؟؟ واقعا مسخرس ....
  • منصور A1 ۰۵:۱۵ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۰
    0 0
    وای وای بلبل را از عشق گل در باغ به دار زده اند.
  • علی اکبری IR ۰۸:۴۴ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۰
    2 0
    باسلام خدمت استاد بزرگوارم بله تمام این محدودیت ها و نواقص هست اما وقتی گله گزاری مشکلی را مرتفع نمی کند بیانش چه سودی دارد جز اعصاب خوردی!!!مگر مسئولین هم این صفحات را می خوانند!!!! حتی اگر بخوانند هم به روی مبارک نمی آورند....در هر صورت ما را در شقشقة ی خود شریک بدانید!!!!!!! ارادتمندیم
  • ریحانی IR ۰۸:۴۵ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۰
    2 0
    با سلام و احترام بنده قبول دارم که برای تولید علم به امکانات نیاز است. اما آنچه که در متن آمده از کمبودهای دانشکده و دانشگاه تهران آمده که می توان آن را بخشی از امکانات برای تولید علم قلمداد کرد نه کل امکانات. مثلاً اگر چای و قند نباشد، نمی توان تولید علم کرد؟ اگر اینترنت نباشد، با توجه به مثال هایی که زده اید، امکان تولید علم بدون اینترنت نیست؟ مستحضرید که علامه ی شوشتری در پایان عمر شریفشان در حجره ی نمزده ایی ساکن بوده اند که از همین حجره، قاموس الرجال به جهان اسلام معرفی شده است. آیا ایشان به اینترنت نیاز داشتند؟ جنابعالی چند صباحی را در کتابخانه ی مجلس بودید، برآورد کنید چقدر در تولید علم تلاش کردید؟ آیا نمی شد هزینه ی میزبانی از اساتید عراقی را صرف ساماندهی بخش نسخه های خطی می کردید؟
    • بی نام IR ۱۸:۰۴ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۱
      1 0
      اقاي جعفريان چند صباحي كه درمجلس بودند درحد توان و شايد بيشتر كار كردند ورفت امد به كتابخانه مجلس و استفاده از كتابخانه بدون هيچ مانعي انجام ميشدًولي حيف كه زود استيفا دادند ودوباره روز ازنو و روزى از نو!!!
  • طاها A1 ۰۸:۵۱ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۰
    0 0
    آقای جعفریان گویا سایت موزه‌ی بریتانیا 15000 نسخه‌ی خطی و مینیاتور از ایران را به صورت دیجیتال گذاشته. متن خبر رو نخوندم ولی فکر می‌کنم در همین رابطه برای شما مفید باشه. http://www.openculture.com/2014/02/15000-colorful-images-of-persian-manuscripts-now-online.html
  • بی نام RO ۱۶:۱۲ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۰
    0 0
    جانا سخن از زبان ما می گویی ...
  • س US ۱۰:۱۱ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۱
    2 0
    استاد شما که سینه سوخته اید ما چی بگیم از کتابخونه مجلس که رفتید تنها دلخوشی ما هم گرفته شد.
  • بی نام IR ۱۳:۵۸ - ۱۳۹۲/۱۱/۲۱
    0 0
    چند سال پیش یکی از اساتید در کلاس درس می گفت: من برخی اوقات که یک نسخه خطی می خواهم ,تهیه آن از کتابخانه های خارج کشور راحتر هست تا بخواهم از برخی کتابخانه ها در ایران تهیه کنم.