تیتر سه وبلاگ‌ها

  • چرا ماهی غیر پولک‌دار نباید خورد!

    چرا ماهی غیر پولک‌دار نباید خورد!

    رسول جعفریان: توجه به حکمت احکام، از دیر باز مورد توجه مسلمانان بوده است.

  • چاره‌ای برای مشکلات بودجه علم و فرهنگ در سال ۹۸

    چاره‌ای برای مشکلات بودجه علم و فرهنگ در سال ۹۸

    رسول جعفریان: از طلیعه آن‌چه در بودجه جاری برای سال ۹۸ به‌دست می‌آید، روشن است که جایگاه «فرهنگ» و توجه به «علم» و «پژوهش» کم‌تر و کم‌تر خواهد شد.

  • هویت ما بین گذشته و آینده

    هویت ما بین گذشته و آینده

    رسول جعفریان: ما درباره خودمان زیاد می اندیشیم و تلاش فوق العاده ای در پیدا کردن راه حل برای ماندگاریمان به عنوان یک ملت سرافراز داریم.

  • یک دانشجوی خوب و یک معلم خوب از دید دانشمند برجسته ایرانی قرن چهارم

    یک دانشجوی خوب و یک معلم خوب از دید دانشمند برجسته ایرانی قرن چهارم

    رسول جعفریان: راغب اصفهانی، دانشمند قرن چهارم هجری، در باره شرایط یک دانشجوی خوب موارد زیر را بر می شمرد:

  • طب کهن خود را باور کنیم، یعنی چی؟

    طب کهن خود را باور کنیم، یعنی چی؟

    رسول جعفریان: این تصویر را کنار بزرگراه قم ـ تهران گرفتم. یک تابلوی تبلیغاتی است، اما چه تأثیری در میان ما دارد؟

  • چرا ما عقب‌گرد داریم؟

    چرا ما عقب‌گرد داریم؟

    رسول جعفریان: ما عقب‌گرد داریم. از جنبش‌های فکری اخیر یکی مکتب تفکیک است که می‌خواهد برای دنیای جدید ایده تازه بدهد.

  • فتوای شیخ بهایی در باره املاکی در خراسان

    فتوای شیخ بهایی در باره املاکی در خراسان

    رسول جعفریان: متن زیر، پاسخ استفتایی است از شیخ بهایی در باره املاکی که در خراسان محل اختلاف بوده است.

  • رفع نزاع علمی و دفع خلاف عقلی، به جنگ راست نیاید

    رفع نزاع علمی و دفع خلاف عقلی، به جنگ راست نیاید

    رسول جعفریان: عنوان این مقال، برگرفته از متنی است که گزارش آن در اینجا آمده است.

  • نظام معرفتی علوم غریبه: مروری بر کتاب حرز الامان

    نظام معرفتی علوم غریبه: مروری بر کتاب حرز الامان

    رسول جعفریان: «علوم غریبه» به عنوان مجموعه‌ای هم‌ساز، جایگاه استواری برای خود در فرهنگ و تمدن بشری دارد.

  • نکاتی تازه در باره سازمان مجاهدین طی سال‌های ۵۱ تا ۵۷

    نکاتی تازه در باره سازمان مجاهدین طی سال‌های ۵۱ تا ۵۷

    رسول جعفریان: بهمن بازرگانی از کمیته مرکزی سازمان مجاهدین خلق، از یک جمع ۱۲ نفره که همه اعدام شدند جز او و مسعود رجوی و همین طور حسین روحانی که البته مورد اخیر آن وقت دستگیر نشد و ایران نبود (۱۷۶). وی حبس ابد گرفت و تا دی ماه سال ۱۳۵۷ در زندان بود که آزاد شد. 

  • تجربه‌ای از گفتمان علمی-دینی در حوزه علوم طبیعی در دوره صفوی

    تجربه‌ای از گفتمان علمی-دینی در حوزه علوم طبیعی در دوره صفوی

    رسول جعفریان: رسائل و نگارشات دوره اخیر صفوی، ویژگی خاصی در بحث تاریخ علم دارد، بیشتر از آن روی که یک فضای مشخصی را ترسیم می کند.

  • تفاوت مشی ۲ عالم در معاشرت با اهل سنت

    تفاوت مشی ۲ عالم در معاشرت با اهل سنت

    رسول جعفریان: تفاوت مشی شیخ علی کرکی و شیخ بهایی در معاشرت با اهل سنت از نظر سید نعمت الله جزائری

  • ارزش «سوال» در علم

    ارزش «سوال» در علم

    رسول جعفریان: در دانش و همین طور در درس خواندن و درس دادن، مهم است که در هر زمینه و هر بحثی، بدانیم «مسأله» ما چیست.

  • مقدسی، نویسنده البدء و التاریخ و مسئله معرفت و علم

    مقدسی، نویسنده البدء و التاریخ و مسئله معرفت و علم

    رسول جعفریان: مطهر بن طاهر مقدسی، نویسنده کتاب البدء و التاریخ [تألیف ۳۵۵ هجری]، نویسنده ای است فضای نگارش این اثر مهم او متفاوت با فضایی که ما از نویسندگان برجسته و شناخته شده قرن چهارم می شناسیم؛ گرچه وجودش، موید نگاهی در آن دوره است.

  • دقت علمی قرن چهارمی که از دست دادیم!

    دقت علمی قرن چهارمی که از دست دادیم!

    رسول جعفریان : مطهر بن طاهر مقدسی که کتاب البدء والتاریخ را در سال ۳۵۵ نوشته، نمونه ای از یک متفکر برجسته اسلامی است، متفکری که نه اهل حدیث است، نه معتزلی و نه اشعری، اما به اهمیت عقل و تفکر در شناخت بهتر و درست تر واقف است.

  • سیطرهٔ تفکر صدرایی و تأثیر آن در مفهوم علم

    سیطرهٔ تفکر صدرایی و تأثیر آن در مفهوم علم

    رسول جعفریان: سیطرهٔ فلسفهٔ صدرایی در میان ما، تأثیر مستقیم در نوع فهم ما از مفهوم علم داشته و ما طی چند قرن گذشته، زیر سایه مفهومی از علم که ریشه در فلسفه‌های مشائی و اشراقی و سپس حکمت متعالیه داشته، نتوانسته‌ایم درک درستی از دانش طبیعی داشته باشیم.

  • تأسیس تمدن مهم است، اما تداوم آن مهم‌تر

    تأسیس تمدن مهم است، اما تداوم آن مهم‌تر

    رسول جعفریان: برخی از دوستان ما که خود را تئوریسین تمدن نوین اسلامی می‌دانند، از تحقق طلیعه‌های آن تمدن سخن می‌گویند.

  • چرا ما در مسیر علوم خودی، رو به بالا حرکت نمی‌کنیم

    چرا ما در مسیر علوم خودی، رو به بالا حرکت نمی‌کنیم

    رسول جعفریان: چرا ما در مسیر علوم خودی، رو به بالا حرکت نمی‌کنیم؟ مقصود علومی است که عجالتا از آن خودمان است و در باره آن‌ها، میراث مکتوب عظیمی هم داریم و بسیاری از آن‌ها در طول هزاران سال به گونه پیش رفته که از نقطه نظر دانشی پیشرفت که نداشته، پسرفت هم داشته است.

  • اثری تازه‌یاب از شیخ صفی‌الدین اردبیلی در عرفان اسلامی

    اثری تازه‌یاب از شیخ صفی‌الدین اردبیلی در عرفان اسلامی

    رسول جعفریان: متن زیر مقدمه ای است که برای رساله «لیلیه» یا نماز شب، نگاشته ام. به تازگی این اثر را یافتم، و به رغم این که چندین نسخه ای از آن، حس کردم، کمتر به آن توجه شده است. در مقدمه شرح این مطلب آمده، این که یکی از علمای عصر اخیر صفوی، با اشاره شاه صفوی، آن را گرفته و برخی از مطالب عربی را فارسی کرده و به نظر می رسد، متن را روان تر کرده است. این که این انتساب تا چه حد درست است، امیدوارم بحث های بیشتری صورت گیرد، هرچه هست، این متن، همزمان ارزش فقهی ـ عرفانی دارد.

  • یادداشت های جالب یک عالم نطنزی

    یادداشت های جالب یک عالم نطنزی

    یادداشت های روی نسخه ای زیبا و و احیانا خوش خط مشتمل بر سه متن، موضوع این نوشته کوتاه است. نسخه تاریخ ندارد، اما فهرست نویس حدس زده است که این نسخه متعلق به قرن دهم باشد. ظاهر آن، همین را یا اوائل قرن یازدهم هجری را نشان می دهد.

  • اثری تازه یاب از شیخ صفی الدین اردبیلی در عرفان اسلامی

    متن زیر مقدمه ای است که برای رساله «لیلیه» یا نماز شب، نگاشته ام. به تازگی این اثر را یافتم، و به رغم این که چندین نسخه ای از آن، حس کردم، کمتر به آن توجه شده است. در مقدمه شرح این مطلب آمده، این که یکی از علمای عصر اخیر صفوی، با اشاره شاه صفوی، آن را گرفته و برخی از مطالب عربی را فارسی کرده و به نظر می رسد، متن را روان تر کرده است. این که این انتساب تا چه حد درست است، امیدوارم بحث های بیشتری صورت گیرد، هرچه هست، این متن، همزمان ارزش فقهی ـ عرفانی دارد.

  • یک بار دیگر با مالک اشتر، توصیه‌هایی به زمامداران

    عهدنامه امام علی (ع) به مالک اشتر، بارها و بارها توسط عالمان مختلف شرح شده و به کمک آن، کوشش شده است تا تأثیر مثبتی روی روش سیاسی زمامداران شیعه، از دوره صفوی تاکنون گذاشته شود. متن حاضر، با عنوان نصایح الملوک، یکی از آن شروح است که در سال 1118 برای شاه وقت نوشته شده، و ضمن آن تلاش شده است تا تصویری از یک حکومت بهتر که در خدمت مردم، و تحقق رفاه و امنیت باشد، ارائه گردد. در مقدمه، شرح حال مولف و چگونگی نگارش این اثر و در ادامه متن کامل آن را ملاحظه می‌کنید.

  • مروری بر ۸۹ روایت بلاذری درباره عاشورا

    بلاذری متوفای ۲۷۹ فصلی از کتابش «انساب الاشراف» را به اخبار امام حسین علیه‌السلام و عاشورا اختصاص داده است. در این مقاله، مروری بر این ۸۹ روایت از نظر سندی و متن البته به صورت گزارشی خواهیم داشت. این متن، یکی از کهن‌ترین متن‌های مربوط به اخبار عاشورا و شهادت امام حسین علیه السلام است.

  • برگی از منازعات صوفیه و محدثان اخباری

    بیش از هزار سال تاریخ ایران، شاهد منازعات فکری و فرقه ای است که البته امری ویژه ایران نبوده است. بخشی از این جدال، میان صوفیه و فرقه های مختلف بوده و هزینه زیادی روی دست همه گذاشته است، منازعاتی که حالا هم کم و بیش در جامعه خودمان شاهد آن هستیم متن زیر، اشاره به بخشی از این مجادله‌ها در اواخر دوره صفوی دارد.

  • خاطره‌ای از ۲ کشیش فرنگی در اصفهان صفوی

    رافائل دومان و آنتونیو دوژزو، دو کشیش فرانسوی و پرتغالی بودند که دومی مسلمان شد و مترجم شاه سلطان حسین. یک نویسنده صفوی، از هر کدام این‌ها خاطره‌ای در کتابش نقل کرده است.

  • ظهور مردی از اردبیل، یعنی شاه اسماعیل

    این که در یک دولت مذهبی، کسانی مشغول ساختن و پرداختن ایدئولوژی سیاسی-مذهبی باشند، امر غریبی نیست و بخشی از حرکت سیاسی جامعه است... و حالا گاهی که فرصتی پیش می‌آید و نسخه‌های دوره صفوی را مرور می‌کنم، موارد جالبی را به‌ویژه در استفاده از باور ظهور می‌بینم که در همین دوره خودمان هم منادیانی داشت و در میان بخشی از توده‌ها اثرگذار بود و هست، پس چرا نباید در ساختن این قبیل ایدئولوژی‌ها از آن استفاده کرد؟ آن‌چه در ادامه می‌آید، خواندنی است.

  • استفاده از باور ظهور در شورشی علیه انوشیروان

    اعتقاد به مسئله ظهور، همواره و در بیشتر ادیان، به عنوان یک باور اصلی حضور داشته و به همان مقدار، مورد سوءاستفاده برخی از فرصت‌طلبان هم قرار می‌گرفته است. در این‌جا یک نمونه از شورشی علیه انوشیروان داریم که جالب توجه است.

  • جای‌‌ شیخ‌ صفی‌الدین‌ در ادبیات ضدصوفیانه دوره‌ اخیر صفوی

    علمای دوره اخیر صفوی، که فراوان ضد صوفیه می‌نوشتند، سعی می‌کردند از شیخ صفی‌الدین اردبیلی دفاع کنند. آن‌چه در پی می‌آید، شرحی بر این معناست.

  • شاه عباس و تلاش برای رفاه حال ارامنه در اصفهان

    اسکان هزاران ارمنی توسط شاه عباس در اصفهان، در دهه‌های آغازین قرن یازدهم هجری، نشان از عقل و درایت خاص او و مشاورانش دارد که برخی از آن‌ها از روحانیون بلندپایه‌ای مانند شیخ بهایی بودند. این ارامنه که از منطقه خود آواره شده بودند، در جلفای اصفهان اسکان داده شده و شاه عباس با حمایت از آن‌ها، و ساختن کلیساهای متعدد، تلاش کرد زندگی آرام، توأم با کوشش و تلاش اقتصادی، برای آنان فراهم کند.

  • تجربه‌ای‌ از سازگار کردن علم‌ و دین‌ از رئیس‌ مذهب‌ شیخیه

    حاج محمد کریمخان رئیس شیخیه، دستی در علوم قدیم و جدید داشت، و به همین دلیل، می‌کوشید با روش ویژه خود، بر اساس نگره‌های شیخی-شیعی، داده‌های علوم طبیعی و نجوم قدیم و گاه جدید، برخی از مسائل جاری دینی را که به نظر نیاز به فهم بهتر داشت، تبیین کند. یک نمونه، بحث از طی الارض بود که برای شیخیه، مسأله جالبی بود. به درخواست شاهزاده قاجاری، رساله‌ای در این موضوع نوشت تا آن را امری طبیعی و هماهنگ با دانش طبیعی و نجوم کرده یا دست‌کم، فهم آن را آسان و مشکل ذهنی شاهزاده را بر طرف کند. این اثر را می‌توان یک تجربه جالب از تلاش‌هایی در تاریخ تفکر دینی برای هماهنگ کردن میان علم و دین دانست.