زابل و زاهدان به روایت محمدرضا هدایتی/ زابل جان را دریابید/ شهرها و چهره‌ها

۲۲ سالگی زاهدان را ترک کردم اما هر وقت که به آن شهر برمی‌گردم انگار همان آدم ۲۲ ساله‌ام. تو گویی که زمان نگذشته است.

محمدرضا هدایتی: ۲۱ ساله بودم که زاهدان را ترک کردم. از آن زمان ۲۰ سال می‌گذرد. یعنی ۲۰ سال است که ساکن تهرانم اما در تمام این سال‌ها همیشه خودم را یک مسافر احساس کرده‌ام. مسافری در تهران که بالاخره روزی به شهر اصلی‌اش زابل بازخواهد گشت. در تمام این سال‌ها همیشه دلم می‌خواسته تهران را ترک کنم ولی به خاطر شغلم مجبورم در تهران بمانم.  

من ساکن زاهدان بودم. آن زمان که زاهدان گسترش پیدا نکرده بود، هر بار که می‌رفتم تمام شهر را پیاده می‌گشتم و به محله‌هایی سر می‌زدم که حالا گم‌ شده‌اند. 

۲۲ سالگی زاهدان را ترک کردم اما هر وقت که برمی‌گردم انگار همان آدم ۲۲ ساله‌ام. تو گویی که زمان نگذشته است. به همین خاطر وقتی می‌بینم که پسر خاله‌ام ــ همبازی دوران کودکی ــ خیلی رسمی و بزرگسالانه با من رفتار می‌کند متعجب می‌شوم. این همان حسی است که خیلی‌ از آدم‌های مهاجر دارند. آن‌ها وقتی به شهرشان بازمی‌گردند حال و هوای همان سن و سالی را دارند که شهر را ترک کردند. 

البته باید این نکته را متذکر شوم که من زاهدان و زابل را از هم جدا می کنم. اصالتا زابلی هستم و پدر و مادرم زابلی‌اند. باید تاریخ زابل را از زاهدان جدا کرد. تاریخ زاهدان به ۸۰ سال پیش  و به زمان رضاشاه برمی‌گردد. یک بار رضا شاه به زابل سفر می‌کند. آن زمان مرکز استان شهرستان خاش بود. او از اطرافیانش می‌پرسد در خرابه‌های زابل جایی را به من نشان دادید،‌ اسمش چه بود؟ می‌گویند زاهدان و او می‌گوید همین خوب است. آبادش کنید. در واقع زاهدان به خاطر موقعیت استراتژیک و قرار گرفتنش بین مرز پاکستان و افغانستان انتخاب می‌شود، اما زابل تاریخ عجیب و غریب چندین هزار ساله دارد. مورخان می‌گویند زابلی‌ها حتی پیش از آریایی‌ها در این سرزمین ساکن بودند و مامن تاریخ اسطوره‌ای ماست. 

هر چه که من دارم، هر آنچه که حالا مرا محمدرضا هدایتی کرده مربوط به همین استان است. هویت آن منطقه، زندگی، فقری که دچارش است، اصالتی که زابلی‌ها و بلوچ‌ها دارند همه و همه در ساختن من با هر سطح و اشلی دخیل بوده‌ است. آنها مرا ساخته‌اند و ایرانی نگه داشته‌اند و جالب است تا زمانی که زاهدان زندگی می‌کردم چنین حسی نداشتم و چنین چیزهایی را نمی‌دانستم. برای همین از هر فرصتی استفاده می‌کنم تا ریشه‌هایم را یادآوری کنم. تا بگویم که آنجایی‌ام و هنوز که هنوز است از داشته‌هایی که آنجا داشتم استفاده می‌کنم. از تابستان‌هایی که به همراه پدربزرگم و باقی فامیل در مزرعه می‌گذارندم. از بذر پاشیدن‌ها و درو کردن‌ها و گوسفند چراندن‌ها. همه هویت و خاطرات من آنجاست و حالا خیلی متاسفم که بچه خودم دیگر نمی‌تواند آن زندگی را تجربه کند. 

شاید بپرسید این همه تاکید برای چیست؟ به گمانم هر هنرمندی اگر می‌خواهد که جهانی شود باید در وهله اول ایرانی باشد. مثال شاخصش عباس کیارستمی است که اگرچه با هنرش جهان را گرفت ولی همیشه ایرانی ماند و فیلم‌هایش را در همین بستر ساخت. نمی‌شود از ایران خارج شوی و بخواهی ایران را جهانی کنی. خیلی از هنرمندان ما مهاجرت کردند و این بستر را از دست دادند غافل از این که برای جهای شدن باید در ایران ماند و به ریشه‌های خود وفادار بود. من هم دلم می‌خواهد در همین خاک فرهنگ سیستان و بلوچستان را معرفی کنم. درست است که سال‌هاست به تهران آمده‌ام اما همه داشته‌هایم از سیستان و بلوچستان است. چون می‌دانم اصالت چیزی است که شکل گرفتنش چند هزار سال کار برده. 

الان که دارم درباره زابل می‌نویسم نزدیک به ۲۰ سال است که راه ارتزاق زابلی‌ها بسته شده. کشاورزی و دامداری که شغل اصلی آنها بود به دریاچه هامون و هیرمند پر آب وابستگی تام و تمام داشت. من آبادانی زابل را دیده‌ام. آن روزها باد ۱۲۰ روزه سیستان مصیبت نبود. این باد از روی هامون و هیرمند می‌گذشت و هوای تابستان را چنان خنک می‌کرد که انگار در خود بهشتی. اما حالا این باد جز گرد و خاک و غبار هیچ چیز دیگری ندارد. بادی که به جای خنکی فقط بیماری را می‌پراکند. اکثر مردم زابل حالا مشکل ریه دارند. اکثر مردم نمی‌توانند نفس بکشند. 

این همان مشکلی است که چند سالی است در اهواز هم پیش آمده ولی زابلی‌ها ۲۰ سال است که چنین وضعی دارند. این روزها همه برای اهواز نگرانند و صدای اعتراض همه جا بلند شده اما من چه بگویم که شهرم، همه خاطراتم به خاطر این وضعیت همه به زیر خاک رفته و مدفون شده. شهری که مردمش طی این ۲۰ سال از این وضعیت هیچ شکایتی نکردند و همین باعث شد که مسئولان هیچ توجهی به وضعیت آن نکنند. زابلی‌ها خیلی مظلومند و همین مظلومیت کار دست‌شان داده است. کاش مسئولان کمی هم به این شهر توجه کنند. شهری که اصالت و تاریخش برابر با تاریخ ایران است. من گله‌مندم. زابلی‌ها زندگی‌شان را از دست داده‌اند ولی هنوز که هنوز است وقتی می‌خواهند درباره شهرشان حرف بزنند می‌گویند زابل جان! 

زابل جان ما را دریابید و ما را به روزهای خوش هامون و هیرمند پرآب بازگردانید. 

۵۷۲۴۴

کد خبر 406942

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 10 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 11
  • نظرات در صف انتشار: 1
  • نظرات غیرقابل انتشار: 4
  • محمدرضا زابلی RO ۱۳:۳۶ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۳
    80 6
    جای شکرش باقی است که جنابعالی اصالت خودت را فراموش نکردی وابراز همدردی کردی با مردم مظلوم سیستان ای کاش نمایندگان در مجلس هم همچون فریاد می زده اند
  • حسین IR ۱۳:۵۱ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۳
    161 9
    درود به شرفت منم یک زابلیم
  • حمید A1 ۱۸:۴۱ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۳
    26 3
    از این مسئولین که صدایی در نمی یاد مگر شما مشکلات این مردم تو رسانه ها بگی . فکر نکم اون بالا کسی بدونه زابل کجاست و اهمیتی بده . من این سایتها رو همیشه نگاه اما دریغ از خبری از سیستان
  • بی نام IR ۰۹:۱۵ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۴
    6 2
    درود بر هم وطن زابلی و زاهدانی حداقل در وجود شما شرافت وجدانی هست که با درد ورنج فقر های کاشته شده بر سرزمین سیستان وبلو چیستاناحساس همدردی ودلی داری و نماینده گان منطقه استان که ... جانباز ح دهباشی.
  • بی نام IR ۰۹:۴۳ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۴
    7 2
    من فارسم یعنی دقیقتر بخواهم بگویم کازرونی ام. اما صحبتهای آقای هدایتی را با اشکی که در چشمانم جمع شده بود خواندم. آقای هدایتی عزیز و دوست داشتنی من همسن شما هستم و 18 سال اول زندگیم را در کازرون زندگی کردم. کازرونی که بسیار زیبا بود در حدی که نمی توانم توصیفش کنم. شما در زابل با مشکل ناتوانی کشور در گرفتن سهم آب رود هیرمند از یک کشور خارجی به این روز افتادید و ما در کازرون با مدیران نادانی که اکوسیستم دریاچه پریشان را در 20 سال نابود کردند و بزرگترین دریاچه آب شیرین ایران را خشک کردند به همان روز اقتادیم. این مدیران توانستند با افتخار یکی از اکوسیستمهای نادر جهان را نابود کنند دورد بر شما و همه هموطنان در سیستان و بلوچستان
  • بی نام IR ۰۶:۳۷ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۵
    7 1
    خبر آن لاین جان وضع دریاچه هامون و خشکسالی هایش بعد از 18 سال شایسته پیگیری نیست ؟ چرا با نمایندگان و مسولان مصاحبه نمی کنید و پیگیری نمی کنید ؟ مردمی که شغل آزاد دارند مهاجرت کرده اند و کارمندان هم همگی متقاضی انتقالی هستند. برای ماندگاری مردم محروم این منطقه چه تدبیری اندیشیده شده است ؟‌
  • محمد A1 ۰۷:۳۴ - ۱۳۹۴/۰۱/۱۵
    7 5
    مه زابلی استو .گروون انار دل مه.باریکلاه بر هدایتی گوچه زابل.
  • بی نام A1 ۱۳:۱۲ - ۱۳۹۴/۰۲/۲۷
    3 3
    من یک بلوچ هستم اما بچه های زابل رو اندازه خانواده خودم دوست دارم امیدوارم نمایندگان بلوچ همصدا با نمایندگان زابل برای ابادی زابل کوشش کنند
  • سیستونی RO ۱۰:۱۱ - ۱۳۹۴/۰۵/۱۰
    1 1
    زابل جان وطنه مه زابل تاج سره مـــــــــــــــــــــــــــه همه هستیمه زابل تمومه هنره مه
  • حمیدرضا اسماعیلی نسب RO ۱۰:۵۱ - ۱۳۹۴/۰۵/۲۳
    1 4
    اگه این طوفان ها که چندین برابر حد بحران است در تهران بود همه ی مردم برای گرفتن حقشون به سازمان ملل شکایتشون میرسید... ولی مردم زابل مردمی فهیم و صبورند وامید به یاری و رایزنی رییس جمهور بابت حقابه ی هامون از افغانستان را دارنند. لطفا
  • lmostafa A1 ۲۱:۲۳ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۲
    5 1
    من بوشهر زندگی می کنم ولی دانشگاه زابل قبول شده بودم و دست قضا مرا راهی زابل کرد شهری به وسعت فرهنگ تاریخ ایران شهری فول العاده محروم شهری که شیعه ترین افراد رامیتوان در ان یافت من زابل را شهر خود می دانم دوستت دارم زابل...